ડર નહીં, સમજ અને સમયસર સારવાર જ ઉપાય, રાજ્યભરમાં રક્તપિત્ત વિરુદ્ધ સંવેદનશીલ જનઆંદોલન
વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘સૌનો સાથ, સૌનો વિકાસ’ અને સામાજિક સમાનતાના વિઝનને સાકાર કરવા ગુજરાત સરકાર ૩૦ જાન્યુઆરી, ‘વિશ્વ રક્તપિત્ત દિવસ’ થી ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ દરમિયાન “સ્પર્શ રક્તપિત્ત જાગૃતિ અભિયાન-પખવાડિયા” ની ઉજવણી કરી રહી છે. આ વર્ષની થીમ “ભેદભાવનો અંત, ગૌરવ સુનિશ્ચિત કરવો” (Ending Discrimination, Ensuring Dignity) હેઠળ રક્તપિત્તના દર્દીઓ પ્રત્યેના સામાજિક ભેદભાવને દૂર કરવાનો લક્ષ્યાંક છે.
ગુજરાતની સિદ્ધિ: આંકડાકીય પ્રગતિ
રાજ્ય સરકારે રક્તપિત્ત નાબૂદી માટે મિશન મોડમાં કામગીરી કરી છે, જેનું પરિણામ નીચે મુજબ છે:
-
નાબૂદીની દિશા: ગુજરાતના ૨૫ જિલ્લાઓમાં હવે રક્તપિત્તનો વ્યાપ ૧૦,૦૦૦ની વસ્તીએ ૧ થી પણ ઓછો છે.
-
નવા દર્દીઓની ઓળખ: વર્ષ ૨૦૨૩ થી ૨૦૨૫ દરમિયાન કુલ ૧૧,૬૪૦+ નવા દર્દીઓને શોધીને તેમને વિનામૂલ્યે મલ્ટી-ડ્રગ થેરાપી (MDT) સાથે જોડવામાં આવ્યા છે.
-
બાળરોગમાં ઘટાડો: જાગૃતિ અને સમયસર નિદાનના કારણે બાળકોમાં રક્તપિત્તનું પ્રમાણ સતત ઘટી રહ્યું છે. ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ સુધીમાં માત્ર ૧૨૬ બાળરોગીઓ નોંધાયા છે.
સારવારથી પુનર્વસન સુધીનું મોડેલ
મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વમાં ગુજરાતે માત્ર દવાની સારવાર જ નહીં, પણ દર્દીઓના પુનર્વસન માટે માનવીય અભિગમ અપનાવ્યો છે:
૧. રીકન્સ્ટ્રક્ટિવ સર્જરી: શારીરિક વિકૃતિ દૂર કરવા માટે છેલ્લા ૩ વર્ષમાં કુલ ૮૧ જટિલ શસ્ત્રક્રિયાઓ વિનામૂલ્યે કરવામાં આવી છે.
૨. સહાયક સાધનો: પગમાં સંવેદનશીલતા ગુમાવેલા દર્દીઓ માટે ૨૬,૧૨૦ થી વધુ માઇક્રોસેલ્યુલર રબરના ખાસ શૂઝ અને ૮,૩૦૦ અલ્સર કીટનું વિતરણ કરાયું છે.
૩. સામાજિક મુલાકાત: પદ્મશ્રી સુરેશભાઈ સોની સંચાલિત ‘સહયોગ કુષ્ઠયજ્ઞ ટ્રસ્ટ’ની મુખ્યમંત્રીશ્રીએ રૂબરૂ મુલાકાત લઈ દર્દીઓના ગૌરવને વધાર્યું છે.
શું છે રક્તપિત્ત? લક્ષણો અને સાવચેતી
રક્તપિત્ત એ ‘માઇકોબેક્ટેરિયમ લેપ્રી’ નામના જીવાણુથી થતો રોગ છે. તે સ્પર્શ કરવાથી કે હાથ મિલાવવાથી ફેલાતો નથી.
| મુખ્ય લક્ષણો | નિદાન અને સારવાર |
| ત્વચા પર આછા કે લાલ રંગના ડાઘા પડવા | તમામ સરકારી હોસ્પિટલોમાં નિ:શુલ્ક સારવાર |
| ઠંડી, ગરમી કે દુખાવાનો અનુભવ ન થવો | નિયમિત MDT લેવાથી દર્દી પૂર્ણપણે સાજો થાય છે |
| સ્નાયુઓમાં નબળાઈ અને ચેતામાં સોજો | સમયસર સારવારથી અપંગતા અટકાવી શકાય છે |
રક્તપિત્તથી ડરવાની જરૂર નથી, પણ જાગૃતિ અને સમયસરની સારવાર જ સ્વસ્થ જીવનનો માર્ગ છે. લોકશાહીના આ યુગમાં રોગીનો ત્યાગ નહીં, પણ તેમને હૂંફ આપી સમાજમાં પુનઃસ્થાપિત કરવા તે દરેક નાગરિકની ફરજ છે.

