ખાંડવી બનાવવામાં મુશ્કેલી પડે છે? ફોલો કરો આ સરળ સ્ટેપ્સ અને બનાવો સોફ્ટ ખાંડવી
ભારતીય વાનગીઓની વિવિધતામાં ગુજરાતી ભોજનનું એક આગવું અને વિશેષ સ્થાન છે. ઢોકળા, ફાફડા અને કઢી-ખીચડીની સાથે ‘ખાંડવી’ એક એવી વાનગી છે જે આખા ભારતમાં ખૂબ જ હોંશથી ખાવામાં આવે છે. તે માત્ર દેખાવમાં જ આકર્ષક નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ પણ ઘણી હલકી અને પૌષ્ટિક છે. ચણાના લોટ (બેસન) અને દહીંના મિશ્રણમાંથી બનેલી આ વાનગી તેની મુલાયમ બનાવટ અને ચટાકેદાર વઘાર માટે જાણીતી છે. જો તમે પણ સવારના નાસ્તામાં કે સાંજના સ્નેક્સમાં કંઈક હલકું અને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ ગાઈડ તમારા માટે જ છે.
ખાંડવી બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી (Ingredients)
ખાંડવી બનાવવા માટે ખૂબ જ પ્રાથમિક સામગ્રીની જરૂર પડે છે જે સામાન્ય રીતે દરેક ભારતીય રસોડામાં હાજર હોય છે.
| સામગ્રી | પ્રમાણ |
| ચણાનો લોટ (બેસન) | 1 કપ (આશરે 100-120 ગ્રામ) |
| તાજું દહીં | 1 કપ (થોડું ખાટું હોય તો વધુ સારું) |
| પાણી | 2 કપ |
| આદુ-મરચાની પેસ્ટ | 1 મોટી ચમચી |
| હળદર પાવડર | 1/4 નાની ચમચી |
| મીઠું | સ્વાદ મુજબ |
| તેલ | 2 મોટી ચમચી (વઘાર અને ગ્રીસિંગ માટે) |
| રાઈ | 1 નાની ચમચી |
| મીઠો લીમડો | 8-10 નંગ |
| છીણેલું નાળિયેર | 2 મોટી ચમચી (ગાર્નિશિંગ માટે) |
| લીલા ધાણા | ઝીણા સમારેલા |
| સફેદ તલ | 1 નાની ચમચી |
| હિંગ | ચપટી |
ખાંડવી બનાવવાની રીત: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ (Step-by-Step Instructions)
1. ખીરું (Batter) તૈયાર કરવું
ખાંડવી બનાવવાનો સૌથી મહત્વનો ભાગ તેનું ખીરું છે. જો ખીરું યોગ્ય બનશે, તો તમારી ખાંડવી એકદમ પરફેક્ટ બનશે.
-
સૌથી પહેલા એક મોટું મિક્સિંગ બાઉલ લો. તેમાં ચણાના લોટને ચાળીને નાખો જેથી કોઈ ગાંઠ ન રહે.
-
હવે તેમાં દહીં ઉમેરો અને બરાબર મિક્સ કરો. ધ્યાન રહે કે દહીં અને લોટનું મિશ્રણ એકદમ સ્મૂધ હોવું જોઈએ.
-
તેમાં આદુ-મરચાની પેસ્ટ, હળદર અને મીઠું ઉમેરો.
-
હવે ધીમે-ધીમે પાણી ઉમેરતા જઈ એક પાતળું અને એકસમાન ખીરું તૈયાર કરો. આ ખીરામાં ગઠ્ઠા (Lumps) બિલકુલ ન હોવા જોઈએ. તમે ઈચ્છો તો તેને ગાળી પણ શકો છો.
2. ખીરું પકવવાની રીત (The Cooking Process)
-
એક ભારે તળિયાવાળી કડાઈ (નોન-સ્ટિક હોય તો વધુ સારું) મધ્યમ તાપ પર ગરમ કરવા મૂકો.
-
તેમાં તૈયાર કરેલું ખીરું નાખો. હવે અહીંથી તમારી મહેનત શરૂ થાય છે. ખીરાને સતત હલાવતા રહેવું ખૂબ જરૂરી છે.
-
જેમ જેમ ખીરું ગરમ થશે, તેમ તેમ તે ઘટ્ટ થવા લાગશે. ગેસની આંચ ધીમી કરી દો જેથી બેસન બરાબર ચઢી જાય.
-
તેને આશરે 8 થી 10 મિનિટ સુધી પકાવો. જ્યારે ખીરું કડાઈની કિનારીઓ છોડવા લાગે અને તેમાં એક ચમક આવી જાય, ત્યારે સમજવું કે તે તૈયાર છે.
પ્રો ટીપ: ખીરું ચઢી ગયું છે કે નહીં તે ચેક કરવા માટે, એક પ્લેટની પાછળ થોડું ખીરું પાથરો. 1 મિનિટ પછી જો તે સરળતાથી રોલ થવા લાગે, તો ખીરું તૈયાર છે.
3. પાથરવું અને ઠંડું કરવું (Spreading)
-
જ્યારે ખીરું ગરમ હોય, ત્યારે જ તેને પાથરવાનું શરૂ કરો. આ માટે રસોડાના પ્લેટફોર્મ અથવા મોટી થાળીઓની પાછળના ભાગ પર થોડું તેલ લગાવી ચીકણું કરી લો.
-
ગરમ ખીરાને થાળી પર મૂકો અને ફ્લેટ તવેથા (Spatula) ની મદદથી તેને બને તેટલું પાતળું ફેલાવો.
-
તેને આશરે 5-10 મિનિટ માટે ઠંડું થવા દો. જ્યારે તે પૂરેપૂરું સેટ થઈ જાય, ત્યારે ચપ્પુની મદદથી 2-2 ઈંચની પહોળી પટ્ટીઓ કાપી લો.
4. રોલ બનાવવા (The Rolling)
-
હવે કાપેલી પટ્ટીઓને એક છેડેથી ધીમેથી ઉઠાવો અને સાવધાનીપૂર્વક રોલ કરવાનું શરૂ કરો.
-
હળવા હાથે તેને ફેરવતા જઈ સુંદર નળાકાર આકાર આપો. આવી જ રીતે બધા રોલ તૈયાર કરી એક સર્વિંગ પ્લેટમાં ગોઠવી દો.
5. વઘાર તૈયાર કરવો (The Tempering)
વઘાર ખાંડવીના સ્વાદને બમણો કરી દે છે.
-
એક નાના વઘારિયામાં તેલ ગરમ કરો.
-
તેલ ગરમ થાય એટલે તેમાં રાઈ, સફેદ તલ અને હિંગ નાખો.
-
જ્યારે રાઈ તતડવા લાગે, ત્યારે મીઠો લીમડો અને કાપેલા લીલા મરચાં ઉમેરો.
-
આ ગરમ વઘારને ચમચીની મદદથી તૈયાર કરેલી ખાંડવી પર સમાન રીતે ફેલાવી દો.
ગાર્નિશિંગ અને સર્વિંગ (Garnishing)
છેલ્લે, ખાંડવી પર છીણેલું તાજું નાળિયેર અને ઝીણા સમારેલા લીલા ધાણા ભભરાવો. તમે તેને કોથમીર-ફુદીનાની તીખી ચટણી કે ખજૂર-આમલીની ગળી ચટણી સાથે પીરસી શકો છો.
ખાંડવી બનાવવા માટેની ખાસ ટિપ્સ (Pro Tips)
-
પ્રમાણ (Ratio): ચણાનો લોટ, દહીં અને પાણીનું પ્રમાણ હંમેશા 1:1:2 રાખો. તેનાથી ખીરાની કન્સિસ્ટન્સી જળવાઈ રહેશે.
-
સતત હલાવવું: જો તમે ખીરાને હલાવવાનું છોડી દેશો, તો તેમાં ગાંઠો પડી જશે અને ખાંડવી ફાટી જશે.
-
પાતળું પડ: ખાંડવી જેટલી પાતળી પાથરવામાં આવશે, તેટલી જ તે સોફ્ટ અને સ્વાદિષ્ટ બનશે.
-
દહીંની પસંદગી: બહુ જૂનું કે અતિશય ખાટું દહીં ન વાપરવું. મધ્યમ ખાટું દહીં સર્વશ્રેષ્ઠ સ્વાદ આપે છે.
-
માઇક્રોવેવનો ઉપયોગ: જો તમે ગેસ પર પકવવા ન માંગતા હોવ, તો આ ખીરાને માઇક્રોવેવમાં પણ 4-5 મિનિટ (દર મિનિટે હલાવતા રહીને) પકવી શકાય છે.
નિષ્કર્ષ
ખાંડવી એક એવી વાનગી છે જે માત્ર સ્વાદમાં જ બેમિસાલ નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ ખૂબ સારી છે કારણ કે તેમાં તેલનો ઉપયોગ ખૂબ ઓછો થાય છે. તેને બનાવવામાં થોડી પ્રેક્ટિસની જરૂર પડે છે, પરંતુ એકવાર તમે તેની રીત શીખી લો, તો તે તમારી મનપસંદ વાનગી બની જશે. હવે જ્યારે પણ ઘરે મહેમાન આવે કે બાળકોને કંઈક સ્પેશિયલ ખાવાનું મન થાય, ત્યારે આ ગુજરાતી રેસિપી ચોક્કસ ટ્રાય કરજો.

2. ખીરું પકવવાની રીત (The Cooking Process)