UTI અંગેની આ ગેરમાન્યતા દૂર કરો: ડોક્ટરો શું કહે છે જાહેર શૌચાલયના વપરાશ વિશે?
જાહેર શૌચાલય (Public Toilet) ના નામ માત્રથી જ ઘણી મહિલાઓના મનમાં સંક્રમણનો ડર બેસી જાય છે. ખાસ કરીને યુટીઆઈ (Urinary Tract Infection) થવાની બીકને કારણે મહિલાઓ કલાકો સુધી પેશાબ રોકી રાખે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ શું ખરેખર જાહેર શૌચાલયની સીટ પર બેસવાથી જ યુટીઆઈ થાય છે? ચાલો જાણીએ ડોક્ટરો આ વિશે શું કહે છે અને તેનાથી બચવાના સાચા ઉપાયો કયા છે.
શું પબ્લિક ટોયલેટ સીટથી યુટીઆઈ થાય છે?
તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, માત્ર ટોયલેટ સીટના સંપર્કમાં આવવાથી યુટીઆઈ થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી છે. તેનું કારણ એ છે કે યુટીઆઈ માટે જવાબદાર બેક્ટેરિયા (મુખ્યત્વે E. coli) સીધી રીતે ત્વચા (જેમ કે સાથળ કે નિતંબ) દ્વારા શરીરમાં પ્રવેશી શકતા નથી. આ બેક્ટેરિયાને સંક્રમણ ફેલાવવા માટે સીધા ‘યુરેથ્રા’ (પેશાબની નળી) ના સંપર્કમાં આવવું જરૂરી છે.
મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, આ બેક્ટેરિયા વ્યક્તિના પોતાના શરીરમાંથી જ આવે છે. જ્યારે આંતરડામાં રહેલા બેક્ટેરિયા પેશાબની નળી સુધી પહોંચે છે, ત્યારે ચેપ લાગે છે. જાહેર શૌચાલયમાં બેક્ટેરિયા જરૂર હોય છે, પરંતુ જો તમે સીધા પેશાબના દ્વારને સીટ સાથે અડાડતા નથી, તો સંક્રમણનો ખતરો નહિવત છે.
ડોક્ટરોએ જણાવ્યું અસલી કારણ
ડોક્ટરો કહે છે કે પબ્લિક ટોયલેટનો ઉપયોગ કરતી વખતે થતી કેટલીક ભૂલો યુટીઆઈ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે:
- પેશાબ રોકી રાખવો: શૌચાલય ગંદુ હશે એવા ડરથી પેશાબ રોકી રાખવાથી મૂત્રાશયમાં બેક્ટેરિયાને વધવાની તક મળે છે, જે યુટીઆઈનું મુખ્ય કારણ બને છે.
- સફાઈની ખોટી રીત: પેશાબ કર્યા પછી પાછળથી આગળની તરફ સાફ કરવાથી આંતરડાના બેક્ટેરિયા પેશાબની નળીમાં પ્રવેશી શકે છે. હંમેશા આગળથી પાછળની તરફ સફાઈ કરવી જોઈએ.
- ઓછું પાણી પીવું: મુસાફરી દરમિયાન વારંવાર ટોયલેટ ન જવું પડે તે માટે લોકો પાણી ઓછું પીવે છે, જેનાથી પેશાબ ઘટ્ટ થાય છે અને ઇન્ફેક્શન વધે છે.
બચાવ માટેના અસરકારક ઉપાયો
જો તમારે મજબૂરીમાં જાહેર શૌચાલયનો ઉપયોગ કરવો પડે, તો નીચેની સાવચેતીઓ ચોક્કસ રાખો:
- સીટ સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ: બજારમાં મળતા ટોયલેટ સીટ સેનિટાઈઝર સ્પ્રેનો ઉપયોગ સીટ પર કરો. આનાથી બેક્ટેરિયા મરી જાય છે.
- ટિશ્યુ પેપરનો ઉપયોગ: જો સ્પ્રે ન હોય, તો સીટ પર ટિશ્યુ પેપર પાથરીને તેનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
- ડાયરેક્ટ કોન્ટેક્ટ ટાળવો: ભારતીય શૈલીના (Squat) શૌચાલયનો ઉપયોગ કરવો વધુ સુરક્ષિત છે કારણ કે તેમાં શરીરનો કોઈ ભાગ ટોયલેટના સંપર્કમાં આવતો નથી. વેસ્ટર્ન ટોયલેટમાં અડ્યા વગર બેસવાનો પ્રયાસ કરી શકાય.
- પુષ્કળ પાણી પીવો: દિવસ દરમિયાન ૮-૧૦ ગ્લાસ પાણી પીવો જેથી પેશાબ વાટે બેક્ટેરિયા શરીરમાંથી બહાર નીકળી જાય.
- ફ્લશ કરતી વખતે સાવધાની: ફ્લશ કરતા પહેલા ઢાંકણ બંધ કરો અથવા ફ્લશ કરીને તરત જ બહાર નીકળી જાઓ, કારણ કે હવામાં ઉડતા પાણીના ટીપાં પણ બેક્ટેરિયા ફેલાવી શકે છે.
નોંધ: જો તમને પેશાબમાં બળતરા, દુખાવો અથવા વારંવાર પેશાબ જવાની જરૂર જણાય, તો તેને અવગણશો નહીં અને તરત જ ડોક્ટરની સલાહ લો.
