પાકિસ્તાન-અફઘાનિસ્તાન સરહદ પર ફરી ગોળીબાર: તણાવ ચરમસીમાએ!
પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે સરહદ પર તણાવ ઓછો થવાને બદલે સતત વધી રહ્યો છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, શુક્રવાર (ડિસેમ્બર ૫, ૨૦૨૫)ની મોડી રાત્રે બંને દેશોની સેનાઓ વચ્ચે સરહદ પર ભારે ગોળીબાર થયો હતો. આ અથડામણમાં નાગરિકોના જાનહાનિના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે. બંને પક્ષો એકબીજા પર સંઘર્ષવિરામનું ઉલ્લંઘન કરવાનો આરોપ લગાવી રહ્યા છે, જેના કારણે ‘કોની ભૂલ’ છે તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ છે.
તણાવનું તાત્કાલિક કારણ: નિષ્ફળ શાંતિ વાટાઘાટો
સરહદ પરની આ તાજેતરની અથડામણ બે દિવસ પહેલાં જ શાંતિ વાટાઘાટો નિષ્ફળ ગયા પછી થઈ છે. સાઉદી અરેબિયામાં યોજાયેલી આ બેઠક કોઈ મોટી સફળતા વિના સમાપ્ત થઈ, જોકે બંને પક્ષો યુદ્ધવિરામ જાળવી રાખવા સંમત થયા હતા. જોકે, આ ગોળીબારની ઘટના દર્શાવે છે કે જમીની સ્તરે તણાવ હજુ પણ ઊંચો છે. અફઘાનિસ્તાનના પ્રવક્તાએ પાકિસ્તાની દળો પર કંધારના સ્પિન બોલ્ડક જિલ્લામાં હુમલો શરૂ કરવાનો આરોપ મૂક્યો છે, જ્યારે પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાનના પ્રવક્તાએ ચમન સરહદ પર અફઘાન દળો દ્વારા ‘બિનઉશ્કેરણીજનક ગોળીબાર’નો આરોપ લગાવ્યો છે.
વિવાદનું મૂળ: TTP અને આતંકવાદનો મુદ્દો
પાકિસ્તાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં તીવ્ર ઘટાડો થયો છે, જેનું મુખ્ય કારણ આતંકવાદનો મુદ્દો છે.
- પાકિસ્તાનનો આરોપ: ઇસ્લામાબાદનો આરોપ છે કે અફઘાનિસ્તાનની ધરતી પરથી સંચાલિત તહરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન (TTP) જેવા આતંકવાદી સંગઠનો પાકિસ્તાનમાં હુમલાઓ કરી રહ્યા છે. પાકિસ્તાન વારંવાર માંગ કરે છે કે અફઘાન તાલિબાન સરકાર TTP ને કાબૂમાં લે.
- અફઘાનિસ્તાનનો જવાબ: કાબુલ આ આરોપોને નકારે છે અને કહે છે કે તે પાકિસ્તાનની આંતરિક સુરક્ષા પડકારો માટે જવાબદાર નથી. તાલિબાનનું કહેવું છે કે સરહદની સુરક્ષા કરવી તે પાકિસ્તાનની પોતાની જવાબદારી છે.
આ પહેલાં, પાકિસ્તાને TTP ના ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવીને અફઘાનિસ્તાનની અંદર હવાઈ હુમલાઓ પણ કર્યા હતા, જેના કારણે બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ હતી.
ડ્યુરન્ડ રેખા અને આંતરરાષ્ટ્રીય તણાવ
આ સરહદ વિવાદનું બીજું એક ઐતિહાસિક કારણ ડ્યુરન્ડ રેખા છે. પાકિસ્તાન આ ૨,૬૪૦ કિલોમીટર લાંબી સરહદને આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ માને છે અને ત્યાં વાડ (ફેન્સિંગ) લગાવી રહ્યું છે. જોકે, અફઘાનિસ્તાન આ રેખાને માન્યતા આપતું નથી અને દલીલ કરે છે કે તે પશ્તુન આદિવાસી વિસ્તારોને વહેંચે છે.
તાજેતરની અથડામણો, નિષ્ફળ શાંતિ વાટાઘાટો અને એકબીજા પર દોષારોપણ કરવાની આ વૃત્તિ દર્શાવે છે કે આ ક્ષેત્રમાં તણાવ હજી લાંબો સમય ચાલુ રહેવાની શક્યતા છે. આ સંઘર્ષની સૌથી મોટી કિંમત સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા નિર્દોષ નાગરિકો ચૂકવી રહ્યા છે, જેમને વારંવાર પોતાનું ઘર છોડીને સુરક્ષિત સ્થળોએ જવું પડે છે.
