માત્ર રસોઈ નહીં, મેનેજમેન્ટનો ખેલ છે આ! જાણો 5-સ્ટાર હોટલમાં શેફ બનવા માટે કયો કોર્સ આપશે ગેરંટીડ પ્લેસમેન્ટ?
નમસ્તે મિત્રો! શું તમને રસોઈ બનાવવાનો શોખ છે? શું તમે પણ એવા લોકોમાંથી છો જેઓ રસોડામાં મસાલા અને સ્વાદ સાથે નવા પ્રયોગો કરવાનું પસંદ કરે છે? અગાઉ આપણા સમાજમાં રસોઈ બનાવવી એ માત્ર ઘરગથ્થુ કામ ગણવામાં આવતું હતું, પરંતુ આજના યુગમાં તે વિશ્વના સૌથી ગ્લેમરસ અને સન્માનજનક કરિયર વિકલ્પોમાંથી એક બની ગયું છે.
5-સ્ટાર હોટલમાં સફેદ કોટ અને ઊંચી ટોપી (Chef’s Hat) પહેરીને કામ કરતા શેફની ચમક તો આપણે બધા જોઈએ છીએ, પરંતુ ત્યાં સુધી પહોંચવાનો રસ્તો સખત મહેનત અને સાચી માહિતીમાંથી પસાર થાય છે. જો તમે પણ જાણવા માંગતા હોવ કે માસ્ટર શેફ કેવી રીતે બનવું અને આ ક્ષેત્રમાં કેટલા પૈસા છે, તો આ લેખ તમારા માટે જ છે.
શેફનું કામ: માત્ર રસોઈ બનાવવી કે તેનાથી પણ વધુ?
ઘણીવાર લોકો એવું સમજે છે કે શેફનું કામ બસ ગેસના ચૂલા પાસે ઊભા રહીને સ્વાદિષ્ટ રસોઈ બનાવવાનું છે. પરંતુ માનો, એક પ્રોફેશનલ શેફની જવાબદારી આનાથી ઘણી મોટી હોય છે.
-
મેનુ પ્લાનિંગ: દરેક સીઝન અને મહેમાનોની પસંદગી મુજબ નવું મેનુ તૈયાર કરવું.
-
ક્વોલિટી કંટ્રોલ: દરેક વાનગીનો સ્વાદ, રંગ અને શુદ્ધતા હોટલના ધોરણો (Standards) મુજબ હોય તેની ખાતરી કરવી.
-
કિચન મેનેજમેન્ટ: આખી ટીમને સંભાળવી, સામાનનો સ્ટોક ચેક કરવો અને સ્વચ્છતાનું ધ્યાન રાખવું.
-
ઈનોવેશન: દરરોજ કંઈક નવું અને અનોખું બનાવવું જેથી મહેમાનો ફરી ફરીને આવે.
કરિયરની શરૂઆત: કયો કોર્સ કરવો?
આજના સમયમાં માત્ર હુન્નર પૂરતો નથી, ડિગ્રી પણ જરૂરી છે. 5-સ્ટાર હોટલમાં એન્ટ્રી મેળવવા માટે તમારે હોટલ મેનેજમેન્ટ અથવા કલનરી આર્ટ્સ (Culinary Arts) માં પ્રોફેશનલ કોર્સ કરવો પડશે.
મુખ્ય કોર્સ:
-
B.Sc in Hotel Management: આ 3 વર્ષનો ડિગ્રી કોર્સ છે જે તમને કિચનની સાથે સાથે હોટલના અન્ય વિભાગોની પણ માહિતી આપે છે.
-
BA in Culinary Arts: જો તમે માત્ર રસોઈ બનાવવાની કળામાં નિપુણ બનવા માંગતા હોવ, તો આ શ્રેષ્ઠ છે.
-
Diploma Courses: જો તમારી પાસે સમય ઓછો હોય, તો તમે 6 મહિનાથી 1 વર્ષના ફૂડ પ્રોડક્શન અથવા પેટીસરી (Bakery) ના ડિપ્લોમા કોર્સ કરી શકો છો.
ટોપ કોલેજ અને એડમિશનની રીત
ટોપ કોલેજ અને એડમિશનની રીતભારતમાં ઘણી એવી સંસ્થાઓ છે જેને હોટલ ઇન્ડસ્ટ્રીની ‘નર્સરી’ કહેવામાં આવે છે. અહીંથી અભ્યાસ કરવાનો અર્થ છે—સીધા જ 5-સ્ટાર હોટલમાં પ્લેસમેન્ટની ગેરંટી.
-
IHM પૂસા, નવી દિલ્હી
-
IHM મુંબઈ અને ચેન્નાઈ
-
IHM જયપુર અને ચંદીગઢ
-
GIHM દેહરાદૂન
એડમિશન કેવી રીતે લેવું? સરકારી કોલેજો (IHMs) માં પ્રવેશ મેળવવા માટે તમારે NCHMCT JEE નામની એન્ટ્રન્સ પરીક્ષા આપવી પડે છે, જે નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા લેવામાં આવે છે. 12મા પછી તમે આ પરીક્ષા આપી શકો છો.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ: શેફ બનવાનો હોદ્દો (Hierarchy)
5-સ્ટાર કિચનમાં તમે સીધા ‘હેડ શેફ’ નથી બનતા. તમારે એક સિસ્ટમમાંથી પસાર થવું પડે છે:
-
ટ્રેની/ઈન્ટર્ન: કોર્સ દરમિયાન અથવા પછી તમે 6 મહિનાની ટ્રેનિંગ કરો છો.
-
કમી (Commis): આ શરૂઆતનો હોદ્દો છે (કમી 3, 2, 1). અહીં તમે બેઝિક કટિંગ અને તૈયારી શીખો છો.
-
ડેમી શેફ ડી પાર્ટી (DCDP): થોડો અનુભવ થયા પછી તમે આ પદ પર પહોંચો છો.
-
શેફ ડી પાર્ટી (CDP): તમે કિચનના એક ખાસ સેક્શન (જેમ કે- ઇન્ડિયન, કોન્ટિનેન્ટલ કે બેકરી) ના ઇન્ચાર્જ હોવ છો.
-
સૂ શેફ (Sous Chef): હેડ શેફના જમણા હાથ, જે આખા કિચનના ઓપરેશનને સંભાળે છે.
-
એક્ઝિક્યુટિવ શેફ: કિચનનો રાજા! આનું કામ મેનેજમેન્ટ અને વિઝનરી હોય છે.
પગારનું ગણિત: કેટલી કમાણી થશે?
શેફનો પગાર તેના હુન્નર અને અનુભવ પર ટકેલો હોય છે.
-
શરૂઆતમાં: એક ફ્રેશર (Commis) તરીકે તમે ₹20,000 થી ₹40,000 પ્રતિ માસથી શરૂઆત કરી શકો છો. મોટી બ્રાન્ડ્સ (જેમ કે Taj, Marriott, Hyatt) માં રહેવા-જમવાની સુવિધા પણ મળે છે.
-
અનુભવ સાથે: 5-7 વર્ષના અનુભવ પછી પગાર ₹80,000 થી ₹1.5 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે.
-
ટોપ લેવલ: એક 5-સ્ટાર હોટલના એક્ઝિક્યુટિવ શેફનો પગાર લાખોમાં હોય છે. કેટલાક અનુભવી શેફ વાર્ષિક ₹40 લાખ થી ₹60 લાખ સુધીનું પેકેજ પણ મેળવે છે.
મિત્રો, શેફનું કરિયર બહારથી જેટલું ‘ગ્લેમરસ’ દેખાય છે, અંદરથી એટલી જ મહેનત માંગે છે. તમારે કલાકો સુધી ઊભા રહીને કામ કરવું પડશે, તહેવારો પર રજાઓ નહીં મળે અને કિચનની ગરમી સહન કરવી પડશે. પરંતુ, જો તમને રસોઈ ખવડાવવામાં આનંદ આવતો હોય, તો તે સંતોષ દુનિયાની દરેક સંપત્તિ કરતા મોટો છે.
તમારા કોમ્યુનિકેશન સ્કીલ્સ પર કામ કરો. એક સારો શેફ માત્ર સારું ખાવાનું નથી બનાવતો, તે મહેમાનો સાથે વાત કરીને તેમનું દિલ પણ જીતે છે.
