યમનથી સાઉદી સુધી હૂતી વિદ્રોહીઓનો ખૌફ: જંગલોમાંથી ડ્રોન-મિસાઈલ છોડી મચાવી તબાહી, ગૃહયુદ્ધ ભડકવાના એંધાણ
ઈરાન સમર્થિત હૂતી વિદ્રોહીઓએ લાલ સાગર (Red Sea) ક્ષેત્ર અને સાઉદી અરેબિયા પર ફરી એકવાર ભયાનક હુમલાઓ કરીને સમગ્ર મધ્ય પૂર્વમાં સનસનાટી મચાવી દીધી છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા અહેવાલો મુજબ, હૂતી લડવૈયાઓએ યમનના વ્યાપારી રીતે અતિ મહત્વપૂર્ણ એવા મોખા બંદર (Mokha Port) અને સાઉદી અરેબિયાના જાઝાન સ્થિત અરામકો (Aramco) ઓઈલ રિફાઈનરીને નિશાન બનાવીને ભારે તબાહી મચાવી છે.
આ હુમલાઓ માત્ર લશ્કરી થાણાઓ સુધી મર્યાદિત નથી રહ્યા, પરંતુ તેનાથી સામાન્ય નાગરિકોના જીવ પણ ગયા છે અને વેપાર-રોજગારને મોટો ફટકો પડ્યો છે. લાલ સાગરના તટીય વિસ્તારો અને ઘેરા જંગલોની આડ લઈને કરવામાં આવેલા આ ટેક્ટિકલ હુમલાઓએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સમુદ્રી સુરક્ષા અને ક્ષેત્રીય શાંતિ સામે ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
મોખા બંદર પર કાળમુખો હુમલા: નાગરિકો અને સૈનિકોના મોત
રવિવારે યમનના લાલ સાગર તટ પર આવેલા ઐતિહાસિક અને વ્યાપારી રીતે મહત્વના મોખા બંદર પર હૂતી વિદ્રોહીઓએ એકસાથે ડ્રોન અને મિસાઈલ વડે શ્રેણીબદ્ધ હુમલા કર્યા હતા. યમનની નેશનલ રેઝિસ્ટન્સ ફોર્સ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી વિગતો અનુસાર, આ રક્તરંજિત હુમલામાં કુલ ૭ લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે, જેમાં ૪ લશ્કરી જવાનો અને ૩ નિર્દોષ સામાન્ય નાગરિકો સામેલ છે.
આ ઉપરાંત, મિસાઈલ અને શેલિંગના ધમાકાઓમાં ૧૫થી વધુ સામાન્ય નાગરિકો ગંભીર રીતે ઘવાયા છે. હુમલા એટલા તીવ્ર હતા કે બંદર પર સ્થિત ઇમારતો, ડોક અને પિયર્સ (Piers) ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ ગયા હતા. બંદર પર રાખવામાં આવેલો વેપારી સામાન અને મોટા પ્રમાણમાં ખાદ્ય સામગ્રી પણ આ હુમલાની ચપેટમાં આવીને નાશ પામી છે.
જંગલોનો આશરો અને રાક્ષસી વ્યૂહરચના
હુમલા બાદ હૂતી વિદ્રોહીઓ દ્વારા સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક વિડીયો પણ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. આ વિડીયોમાં જોઈ શકાય છે કે વિદ્રોહીઓ ઘનઘોર જંગલો અને પહાડી વિસ્તારોની પાછળ છુપાઈને હુમલા આચરી રહ્યા છે. તેમની હુમલો કરવાની શૈલી જોઈને એવું લાગે છે જાણે કોઈ ગુલેલથી નિશાન સાધવામાં આવી રહ્યું હોય, પરંતુ વાસ્તવમાં તેઓ અત્યાધુનિક મિસાઈલો અને વિસ્ફોટક ડ્રોન લોન્ચ કરી રહ્યા હતા.
જંગલોનો આશરો લેવા પાછળ હૂતીઓનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે તેઓ સેટેલાઈટ અને એરિયલ સર્વેલન્સથી બચી શકે અને અચાનક હુમલો કરીને ગાયબ થઈ શકે. યમનની સત્તાવાર સેનાએ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે હૂતીઓએ માત્ર હવામાંથી જ નહીં, પરંતુ દરિયાઈ માર્ગે પણ તબાહી મચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે વિસ્ફોટકોથી ભરેલી એક માનવરહિત બોટ (Unmanned Boat) વડે મોખા બંદરને વ્યાપક નુકસાન પહોંચાડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, જેને સેનાએ નિષ્ફળ બનાવવાનો દાવો કર્યો છે.
સાઉદી અરેબિયાની અરામકો રિફાઈનરી નિશાના પર
પોતાની આક્રમકતા બતાવતા હૂતી વિદ્રોહીઓએ યમનની સરહદ પાર કરીને સાઉદી અરેબિયાના જાઝાન (Jazan) શહેરમાં આવેલી વિશ્વપ્રસિદ્ધ અરામકો ઓઈલ રિફાઈનરીને પણ ડ્રોન હુમલાથી નિશાન બનાવી હોવાનો દાવો કર્યો છે. હૂતી લશ્કરી પ્રવક્તા યાહ્યા સરીના જણાવ્યા મુજબ, તેમનો હેતુ દુશ્મન દેશોની આર્થિક અને સૈનિકી કમર તોડવાનો છે.
બીજી તરફ, સાઉદી ઉર્જા મંત્રાલયે આ ઘટના અંગે પ્રતિક્રિયા આપતા સ્વીકાર્યું છે કે અરામકોની એક સુવિધામાં અચાનક આગ લાગવાની ઘટના બની હતી. જોકે, સાઉદી સરકારે રાહત વ્યક્ત કરતા જણાવ્યું હતું કે આ ઘટનામાં કોઈ જાનહાનિ થઈ નથી અને ફાયર ફાઈટરોએ સમયસર આગ પર કાબૂ મેળવી લીધો હતો. સાઉદી મંત્રાલયે આગ લાગવાના ચોક્કસ કારણ અંગે સ્પષ્ટતા કરવાનું ટાળ્યું હતું, પરંતુ એ સુનિશ્ચિત કર્યું હતું કે તેલ પુરવઠા પર તેની કોઈ મોટી અસર પડી નથી.
ફરી એકવાર ગૃહયુદ્ધ ભડકવાની ભીતિ
યમનમાં વર્ષ ૨૦૨૨માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN)ની મધ્યસ્થતાથી થયેલા યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) બાદ મોટા પાયા પરનું સશસ્ત્ર યુદ્ધ મોટાભાગે થમી ગયું હતું. લોકો આશા રાખી રહ્યા હતા કે દેશમાં ધીમે ધીમે શાંતિ સ્થપાશે. પરંતુ મોખા બંદર પરના તાજેતરના હુમલાએ આ આશાઓ પર પાણી ફેરવી દીધું છે.
મોખા બંદર એ યમનની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્યતા પ્રાપ્ત સરકારના નિયંત્રણ હેઠળનું એક મહત્વપૂર્ણ બંદર છે. હૂતીઓનો કબ્જો ધરાવતા હોદેઇદા (Hodeidah) બંદર પર આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક વેપાર કરવો મુશ્કેલ હોવાથી, મોટાભાગની આવશ્યક ચીજવસ્તુઓ અને રાશન મોખા બંદર દ્વારા જ લાવવામાં આવતું હતું. હવે આ બંદર પર હુમલો થવાથી સમગ્ર યમનમાં ખાદ્ય સંકટ ઊભું થવાનું જોખમ વધી ગયું છે અને દેશ ફરી એકવાર ભયાનક ગૃહયુદ્ધની આગમાં હોમાઈ શકે છે.
લાલ સાગરના દરિયાઈ માર્ગોની સુરક્ષા સામે મોટો ખતરો
યમનમાં વધી રહેલી આ હિંસાની અસર માત્ર સ્થાનિક સ્તરે જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર પણ પડી રહી છે. લાલ સાગર (Red Sea) અને બાબ-એલ-મંડેબ સામુદ્રધુની એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપાર માટે પૃથ્વી પરનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમુદ્રી માર્ગ છે.
હૂતીઓના સતત વધી રહેલા ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ કંપનીઓ પોતાના માલવાહક જહાજો માટે આ માર્ગનો ઉપયોગ કરતા ડરી રહી છે. જે રીતે વિદ્રોહીઓ જંગલો અને છુપા થાણાઓમાંથી ડ્રોન મોકલીને તબાહી મચાવી રહ્યા છે, તેનાથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો અને પુરવઠા શ્રૃંખલા (Supply Chain) ખોરવાઈ જવાની ગંભીર ચિંતા ઊભી થઈ છે. વૈશ્વિક સમુદાય હવે આ સ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યો છે, કારણ કે જો આ વિસ્તારમાં હિંસા વધશે તો તેની અસર સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર પર જોવા મળશે.
