શું છે કામદા એકાદશીનું મહત્વ? વાંચો લલિત અને લલિતાના અતૂટ પ્રેમની પવિત્ર કથા
આજે રવિવારના રોજ સમગ્ર દેશમાં ‘કામદા એકાદશી’ની શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે. શાસ્ત્રોમાં જણાવ્યા મુજબ, ચૈત્ર મહિનાના શુક્લ પક્ષની આ એકાદશી અગ્નિ સમાન છે, જે મનુષ્યના જન્મોજન્માંતરના પાપોને બાળીને રાખ કરી દે છે. આ દિવસે ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા-અર્ચના કરવાથી અને વ્રત કથા સાંભળવાથી વ્યક્તિને અશ્વમેધ યજ્ઞ જેવું પુણ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
કામદા એકાદશીની પૌરાણિક વ્રત કથા
પૌરાણિક કથા મુજબ, ભોગીપુર નામના નગરમાં પુંડ્રિક નામનો રાજા શાસન કરતો હતો. આ નગરમાં લલિત અને લલિતા નામનું એક ગંધર્વ યુગલ રહેતું હતું. બંને એકબીજાને અત્યંત પ્રેમ કરતા હતા. એક દિવસ રાજા પુંડ્રિકની સભામાં લલિત ગાયન કરી રહ્યો હતો, પરંતુ તેને પોતાની પત્ની લલિતાની યાદ આવતા તે સૂર અને લય ચૂકી ગયો.
આ ભૂલ જોઈને રાજા પુંડ્રિક ક્રોધિત થયા અને લલિતને શાપ આપ્યો કે, “તેં સભામાં મારું અપમાન કર્યું છે, માટે તું નરભક્ષી રાક્ષસ બની જશે.” રાજાના શાપથી લલિત તુરંત જ ભયાનક રાક્ષસમાં પરિવર્તિત થઈ ગયો. તેનું શરીર આઠ યોજન જેટલું વિશાળ અને ચહેરો ડરામણો બની ગયો.
પત્ની લલિતાનો ત્યાગ અને ઋષિનું માર્ગદર્શન
પોતાના પતિની આ દશા જોઈ લલિતા અત્યંત દુઃખી થઈ. તે પતિને આ કષ્ટમાંથી મુક્ત કરવા વિંધ્યાચલ પર્વત પર ઋષિ શ્રૃંગીના આશ્રમમાં પહોંચી. લલિતાએ કરુણ હૃદયે ઋષિને પ્રાર્થના કરી કે તેના પતિને આ રાક્ષસ યોનિમાંથી મુક્તિ અપાવે.
ઋષિ શ્રૃંગીએ દયા ખાઈને જણાવ્યું કે, “પુત્રી! તું ચૈત્ર શુક્લ પક્ષની કામદા એકાદશીનું વ્રત કર અને તેનું પુણ્ય તારા પતિને અર્પણ કર. આ વ્રતના પ્રભાવથી તે અવશ્ય મુક્ત થશે.”
વ્રતનો પ્રભાવ અને દિવ્ય મુક્તિ
ઋષિના આદેશ મુજબ લલિતાએ અત્યંત ભક્તિભાવથી ૨૯ માર્ચના રોજ (તે સમયની તિથિ મુજબ) વ્રત કર્યું અને દ્વાદશીના દિવસે ભગવાન વાસુદેવની સાક્ષીએ વ્રતનું ફળ લલિતને અર્પણ કર્યું. પુણ્ય મળતાની સાથે જ લલિત રાક્ષસ સ્વરૂપ ત્યાગીને ફરીથી સુંદર ગંધર્વ બની ગયો. અંતે બંને દિવ્ય વિમાનમાં બેસીને વિષ્ણુલોક પધાર્યા.
કામદા એકાદશીનું મહત્વ (Importance)
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ અર્જુનને આ વ્રતનું મહત્વ સમજાવતા કહ્યું હતું કે, જે મનુષ્ય આ કથા સાંભળે છે અથવા વાંચે છે, તેને વાજપેય યજ્ઞનું ફળ મળે છે. આ વ્રત માત્ર મનોકામનાઓ જ પૂર્ણ નથી કરતું, પરંતુ વ્યક્તિને કુયોનિ (નીચ જન્મો) માંથી પણ મુક્તિ અપાવે છે.
પૂજા વિધિ: આજે સવારે સ્નાન કરી પીળા વસ્ત્રો ધારણ કરવા. ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ સમક્ષ દીવો પ્રગટાવી તુલસીના પાન, ફળ અને ફૂલ અર્પણ કરવા. આખો દિવસ ઉપવાસ રાખી અથવા ફળાહાર કરી રાત્રે જાગરણ કરવું અને ઉપર મુજબની કથાનું શ્રવણ કરવું.
૨૯ માર્ચ ૨૦૨૬ ના આ પવિત્ર દિવસે કામદા એકાદશીનું વ્રત એ આત્મશુદ્ધિ અને આધ્યાત્મિક ઉન્નતિનો માર્ગ છે. શ્રદ્ધાપૂર્વક કરેલું આ વ્રત જીવનમાં સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ લાવે છે.
