શું તમારા ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ ઓછી છે? આ રીતે ઘરે બેઠા વધારો તમારી લિમિટ
ક્રેડિટ કાર્ડ આજે આપણી જીવનશૈલીનો એક મહત્વનો ભાગ બની ગયો છે. પહેલાના સમયમાં લોકો પાસે રોકડ હોવી જરૂરી હતી, પરંતુ આજે ખિસ્સામાં એક પ્લાસ્ટિક કાર્ડ હોય તો તમે ગમે ત્યાં ખરીદી કરી શકો છો. જોકે, ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ કરતી વખતે જે શબ્દ વારંવાર સાંભળવા મળે છે તે છે ‘ક્રેડિટ લિમિટ’. ઘણા લોકો મૂંઝવણમાં હોય છે કે કોઈને 50 હજારની લિમિટ મળે છે તો કોઈને 5 લાખની. આ આંકડો કેવી રીતે નક્કી થાય છે અને શું તેને વધારી શકાય છે? ચાલો આ વિષય પર વિગતવાર ચર્ચા કરીએ.
ક્રેડિટ કાર્ડ લિમિટ એટલે શું અને તે કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
ક્રેડિટ કાર્ડ લિમિટ એટલે બેંક દ્વારા તમને આપવામાં આવેલી એ મહત્તમ રકમ, જેનો ઉપયોગ તમે ખરીદી કે પેમેન્ટ માટે કરી શકો છો. આ એક પ્રકારની લોન જ છે, જે ટૂંકા ગાળા માટે વ્યાજમુક્ત હોય છે. જ્યારે તમે નવા કાર્ડ માટે અરજી કરો છો, ત્યારે બેંક તમારી ‘રિપેમેન્ટ કેપેસિટી’ એટલે કે પૈસા પાછા ચૂકવવાની ક્ષમતા તપાસે છે.
બેંક મુખ્યત્વે નીચેની બાબતોના આધારે તમારી લિમિટ નક્કી કરે છે:
-
આવકનો સ્ત્રોત (Income): તમારી માસિક કે વાર્ષિક આવક કેટલી છે તે સૌથી મહત્વનું છે. જો તમારી સેલેરી વધુ હશે, તો બેંક તમને વધુ લિમિટ આપવા તૈયાર થશે.
-
વ્યવસાયની સ્થિરતા (Job Stability): તમે ક્યાં કામ કરો છો અને કેટલા સમયથી કરો છો તે પણ જોવામાં આવે છે. સરકારી કર્મચારી કે મોટી કંપનીમાં સ્થિર નોકરી કરતા લોકોને બેંકો વધુ ભરોસાપાત્ર માને છે.
-
ક્રેડિટ સ્કોર (CIBIL Score): આ તમારા નાણાકીય ઇતિહાસનો રિપોર્ટ કાર્ડ છે. જો તમારો સ્કોર 750 થી ઉપર છે, તો તેનો અર્થ એ છે કે તમે ભૂતકાળમાં લીધેલી લોન કે બિલ સમયસર ભર્યા છે. સારો સ્કોર હંમેશા ઊંચી લિમિટ અપાવવામાં મદદ કરે છે.
-
ચાલુ દેવું (Existing Liabilities): જો તમારી પર પહેલાથી જ ઘણી બધી લોન કે બીજા ક્રેડિટ કાર્ડના હપ્તા ચાલી રહ્યા હોય, તો બેંક નવી લિમિટ આપતા પહેલા સાવચેતી રાખે છે.
ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન રેશિયો: 30% નો સુવર્ણ નિયમ
ઘણા લોકોને લાગે છે કે જો કાર્ડની લિમિટ 1 લાખ છે, તો પૂરેપૂરા 1 લાખ વાપરી શકાય. ટેકનિકલી તમે વાપરી શકો છો, પણ આર્થિક રીતે તે નુકસાનકારક છે. તેને ‘ક્રેડિટ યુટિલાઈઝેશન રેશિયો’ (CUR) કહેવામાં આવે છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતો હંમેશા સલાહ આપે છે કે તમારે તમારી કુલ લિમિટના માત્ર 30% થી 40% સુધીનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારી લિમિટ 1 લાખ છે, તો 30 હજાર સુધીનો ખર્ચ કરવો આદર્શ ગણાય. જો તમે વારંવાર પૂરેપૂરી લિમિટ વાપરો છો, તો ક્રેડિટ બ્યુરોને એવો સંકેત જાય છે કે તમે ‘ક્રેડિટ હંગ્રી’ (પૈસાના ભૂખ્યા) છો અને તમારી પાસે નાણાંની તંગી છે. આનાથી તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ઘટી શકે છે.
ક્રેડિટ કાર્ડ લિમિટ વધારવા માટેની અસરકારક રીતો
જો તમને લાગે છે કે તમારી વર્તમાન લિમિટ ઓછી છે, તો તમે તેને વધારી શકો છો. આ પ્રક્રિયા રાતોરાત થતી નથી, પરંતુ જો તમે શિસ્તબદ્ધ રહો તો બેંક સામે ચાલીને ઓફર આપે છે. લિમિટ વધારવા માટે નીચે મુજબના પગલાં ભરો:
1. સમયસર બિલની ચુકવણી (Timely Payments)
આ સૌથી પાયાની જરૂરિયાત છે. ક્રેડિટ કાર્ડનું બિલ ડ્યુ ડેટ પહેલા ભરી દેવું જોઈએ. માત્ર ‘મિનિમમ ડ્યુ’ ભરવાની ભૂલ ક્યારેય ન કરો, કારણ કે તેનાથી બાકી રકમ પર ભારે વ્યાજ લાગે છે અને તમારી છબી ખરાબ થાય છે. સતત 6-12 મહિના સુધી સમયસર પેમેન્ટ કરવાથી બેંક તમારી લિમિટ વધારવા માટે વિચારણા કરે છે.
2. આવકમાં વધારાની જાણ કરો
જો તમારી નોકરી બદલાઈ હોય અને સેલેરી વધી હોય, અથવા તમારા વ્યવસાયમાં નફો વધ્યો હોય, તો તે નવા દસ્તાવેજો (Salary Slips/ITR) બેંકને સબમિટ કરો. આવક વધવાથી તમારી ખર્ચ કરવાની અને ચૂકવવાની ક્ષમતા વધે છે, જેના આધારે બેંક લિમિટ વધારી આપે છે.
3. કાર્ડનો સક્રિય ઉપયોગ
જો તમારી પાસે કાર્ડ છે પણ તમે તેનો ઉપયોગ જ નથી કરતા, તો બેંકને લિમિટ વધારવામાં કોઈ રસ નહીં હોય. કાર્ડનો નિયમિત ઉપયોગ કરો અને નાના-મોટા વ્યવહારો કરતા રહો. આનાથી બેંકને ખબર પડે છે કે તમે કાર્ડનો ઉપયોગ કરવા સક્ષમ છો.
4. બેંકનો સીધો સંપર્ક કરો
ઘણીવાર બેંકો પોતે ઓફર નથી આપતી, પણ જો તમે ગ્રાહક સેવા (Customer Care) ને વિનંતી કરો અથવા નેટ બેંકિંગ દ્વારા ‘Limit Enhancement’ માટે અરજી કરો, તો બેંક તમારા રેકોર્ડ તપાસીને લિમિટ વધારી શકે છે.
ક્રેડિટ કાર્ડના ફાયદા અને સાવચેતીઓ
ક્રેડિટ કાર્ડનો ઉપયોગ માત્ર જરૂરિયાત માટે જ નહીં, પણ સ્માર્ટ રીતે બચત કરવા માટે પણ થાય છે. આજે ઓનલાઈન શોપિંગ, ફ્લાઈટ બુકિંગ કે ગ્રોસરી પર પણ આકર્ષક કેશબેક અને રિવોર્ડ પોઈન્ટ્સ મળે છે. જેનો ઉપયોગ કરીને તમે મફત ગિફ્ટ વાઉચર કે ડિસ્કાઉન્ટ મેળવી શકો છો.
જોકે, ક્રેડિટ કાર્ડ એક બેધારી તલવાર છે. જો તમે ખર્ચ પર નિયંત્રણ ન રાખો, તો તમે દેવાના ડુંગર નીચે દબાઈ શકો છો. હંમેશા યાદ રાખો કે ક્રેડિટ કાર્ડમાં તમે જે ખર્ચ કરો છો તે તમારી પોતાની કમાણી નથી, પણ એક ઉધાર લીધેલી રકમ છે જે તમારે વ્યાજ સાથે (જો મોડું થાય તો) પાછી આપવાની છે.
તમારી જરૂરિયાત મુજબ જ લિમિટ વધારવી જોઈએ. બિનજરૂરી લિમિટ વધારવાથી વધુ ખર્ચ કરવાની ઈચ્છા થઈ શકે છે. જો તમે સમજદારીપૂર્વક કાર્ડનો ઉપયોગ કરશો, તો તે તમારો આર્થિક સ્કોર સુધારવાની સાથે મુશ્કેલીના સમયે શ્રેષ્ઠ સાથી સાબિત થશે.
