સાયબર ફ્રોડ રોકવા સરકારનો મોટો નિર્ણય: WhatsApp અને Telegram માટે એક્ટિવ સિમ ફરજિયાત
ડિજિટલ સુરક્ષા અને ઓનલાઈન ફ્રોડ રોકવા માટે સરકાર હવે વધુ કડક પગલાં ભરી રહી છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા અહેવાલો મુજબ, 1 માર્ચથી WhatsApp, Telegram અને Signal જેવા મેસેજિંગ એપ્સના નિયમોમાં મોટો ફેરફાર થવા જઈ રહ્યો છે. અત્યાર સુધી ઘણા યુઝર્સ એકવાર એકાઉન્ટ વેરીફાય કર્યા પછી મોબાઈલમાંથી સિમ કાર્ડ કાઢી નાખતા હતા અથવા અન્ય ડિવાઇસમાં એપનો ઉપયોગ કરતા હતા, પરંતુ હવે ‘સિમ-બાઈન્ડિંગ’ (Sim-Binding) નિયમ આ આખી પ્રક્રિયાને બદલી નાખશે.
સિમ-બાઈન્ડિંગ નિયમ: હવે સક્રિય સિમ વગર એપ નહીં ચાલે
નવા નિયમો મુજબ, જો તમારે WhatsApp કે ટેલિગ્રામ ચલાવવું હશે, તો તમારા મોબાઈલ ફોનમાં તે જ નંબરનું એક્ટિવ સિમ કાર્ડ હોવું ફરજિયાત રહેશે. અત્યાર સુધી એવું બનતું હતું કે લોકો વાઈ-ફાઈ (Wi-Fi) દ્વારા એવા ફોનમાં પણ વોટ્સએપ ચલાવતા હતા જેમાં સિમ કાર્ડ ન હોય. પરંતુ 1 માર્ચ પછી, જો સિમ કાર્ડ ફોનમાં હાજર નહીં હોય અથવા તે નિષ્ક્રિય (Deactivate) હશે, તો મેસેજિંગ એપ કામ કરવાનું બંધ કરી શકે છે.
આ ફેરફાર પાછળનું મુખ્ય કારણ ‘સિમ સ્વેપ ફ્રોડ’ અને નકલી એકાઉન્ટ્સ પર લગામ લગાવવાનું છે. જ્યારે સિમ કાર્ડ ફોનમાં સતત એક્ટિવ રહેશે, ત્યારે સર્વરને ખબર પડશે કે એકાઉન્ટનો ઉપયોગ કરનાર વ્યક્તિ જે-તે નંબરનો અસલી માલિક છે. આનાથી ગુનેગારો માટે બીજાના નંબર પર એકાઉન્ટ બનાવીને છેતરપિંડી કરવી મુશ્કેલ બની જશે.
કમ્પ્યુટર યુઝર્સ માટે મોટો ફેરફાર: દર 6 કલાકે લોગ-આઉટની શક્યતા
ઘણા લોકો ઓફિસના કામ માટે કમ્પ્યુટર કે લેપટોપ પર ‘WhatsApp Web’ અથવા ડેસ્કટોપ એપનો ઉપયોગ કરે છે. નવા સુરક્ષા માપદંડો હેઠળ, હવે લિંક્ડ ડિવાઇસ (Linked Devices) ના સેશન પર સમય મર્યાદા લાદવામાં આવી શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે દર 6 કલાકે તમારું એકાઉન્ટ કમ્પ્યુટર પરથી ઓટોમેટિક લોગ-આઉટ થઈ જશે.
આનો અર્થ એ છે કે તમારે દર 6 કલાકે ફરીથી તમારા મોબાઈલ દ્વારા QR કોડ સ્કેન કરીને લોગ-ઇન કરવું પડશે. આ નિયમ એટલા માટે લાવવામાં આવી રહ્યો છે જેથી જો કોઈ વ્યક્તિ ભૂલથી જાહેર કમ્પ્યુટર અથવા ઓફિસ સિસ્ટમ પર પોતાનું વોટ્સએપ ખુલ્લું મૂકી દે, તો તેનો દુરુપયોગ લાંબા સમય સુધી ન થઈ શકે. સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ આ એક મોટું પગલું છે, જોકે સતત કામ કરતા યુઝર્સ માટે આ થોડું કંટાળાજનક સાબિત થઈ શકે છે.
સુરક્ષા અને ઓનલાઈન ફ્રોડ રોકવા માટે સરકારની કડક કાર્યવાહી
કેન્દ્ર સરકાર અને ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) દ્વારા લેવામાં આવેલા આ નિર્ણયો પાછળ ‘સાયબર ક્રાઈમ’માં થતો વધારો જવાબદાર છે. હાલમાં ટેલિગ્રામ અને વોટ્સએપ જેવા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને પાર્ટ-ટાઈમ જોબ સ્કેમ, ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રોડ અને ફેક કેવાયસી (KYC) ના નામે કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી થઈ રહી છે.
ઘણીવાર છેતરપિંડી કરનારાઓ વિદેશી નંબરો અથવા એવા નંબરોનો ઉપયોગ કરે છે જેની પાસે ફિઝિકલ સિમ કાર્ડ હોતું નથી. સિમ-બાઈન્ડિંગ લાગુ થવાથી, દરેક મેસેજિંગ એકાઉન્ટને એક ભૌતિક અને સક્રિય સિમ કાર્ડ સાથે જોડવામાં આવશે. આનાથી તપાસ એજન્સીઓ માટે ગુનેગારો સુધી પહોંચવું સરળ બનશે. સરકારનું માનવું છે કે ટેકનોલોજી જેટલી સરળ બને છે, તેની સુરક્ષા પણ તેટલી જ મજબૂત હોવી જોઈએ.
યુઝર્સ પર આ ફેરફારોની શું અસર થશે?
1 માર્ચથી અમલી બનનારા આ ફેરફારો સામાન્ય યુઝર્સની ટેવોમાં નીચે મુજબના ફેરફાર લાવશે:
-
સેકન્ડરી ફોનનો ઉપયોગ: જો તમે કોઈ જુના ફોનમાં માત્ર વાઈ-ફાઈ પર વોટ્સએપ ચલાવો છો, તો હવે તમારે તેમાં એક્ટિવ સિમ કાર્ડ રાખવું પડશે અથવા તે એકાઉન્ટ બંધ કરવું પડશે.
-
સિમ એક્ટિવ રાખવું પડશે: ઘણા લોકો વિદેશ જાય ત્યારે પોતાનો ભારતીય નંબર બંધ કરી દેતા હોય છે પણ વોટ્સએપ ચલાવતા રહે છે. હવે તેમણે પણ પોતાનું સિમ કાર્ડ એક્ટિવ (રીચાર્જ સાથે) રાખવું પડશે.
-
ઓફિસ વર્કફ્લો: જે લોકો આખો દિવસ કમ્પ્યુટર પર વોટ્સએપનો ઉપયોગ કરે છે, તેમણે વારંવાર મોબાઈલ ચેક કરવો પડશે અને લોગ-ઇન પ્રક્રિયામાંથી પસાર થવું પડશે.
-
પ્રાઈવસીમાં વધારો: તમારી ગેરહાજરીમાં કોઈ અન્ય વ્યક્તિ તમારા કમ્પ્યુટર પર લાંબા સમય સુધી મેસેજ વાંચી શકશે નહીં.
આ ફેરફારો શરૂઆતમાં થોડા અઘરા લાગી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે તમારા વ્યક્તિગત ડેટા અને નાણાકીય સુરક્ષા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થશે. સરકાર અને ટેક કંપનીઓ હવે ‘સલામત ડિજિટલ ભારત’ તરફ ડગલાં માંડી રહી છે.
