હોટલ-રેસ્ટોરન્ટમાં જમવું મોંઘું બનશે: કોમર્શિયલ ગેસમાં ₹993નો વધારો, ઘરેલુ સિલિન્ડરની કાળાબજારી રોકવા કેન્દ્ર સખ્ત
મોંઘવારીનો વધુ એક ડામ સામાન્ય જનતા અને વેપારીઓ પર પડ્યો છે. કોમર્શિયલ એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરના ભાવમાં અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે. એકતરફ આ વધારાને કારણે બહાર હોટલ કે રેસ્ટોરન્ટમાં જમવાનું મોંઘું થવાની શક્યતા છે, તો બીજી તરફ કેન્દ્ર સરકારે ઘરેલુ સબસિડીવાળા સિલિન્ડરની કાળાબજારી રોકવા માટે રાજ્યોને કડક આદેશો આપ્યા છે. કોમર્શિયલ અને ઘરેલુ ગેસ વચ્ચે ભાવનો તફાવત હવે એટલો વધી ગયો છે કે ગેરકાયદે ડાયવર્ઝનની આશંકાએ તંત્ર દોડતું થયું છે.
કોમર્શિયલ ગેસના ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો
સરકારી તેલ કંપનીઓએ શુક્રવારથી 19 કિલોના કોમર્શિયલ એલપીજી સિલિન્ડરની કિંમતમાં અધધ 993 રૂપિયાનો વધારો કર્યો છે. આ વધારા બાદ દિલ્હીમાં જે સિલિન્ડર પહેલા 2,078.50 રૂપિયામાં મળતું હતું, તે હવે 3,071.50 રૂપિયાનું થઈ ગયું છે.
આ માત્ર વધારો નથી, પણ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો સિંગલ વધારો છે. એટલું જ નહીં, ગરીબ પરિવારો અને મજૂરો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા 5 કિલોના નાના FTL (ફ્રી ટ્રેડ એલપીજી) સિલિન્ડરની કિંમતમાં પણ 261 રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે. છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં જ કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં કુલ 1,303 રૂપિયાનો વધારો થયો છે, જે નાના વેપારીઓની કમર તોડી નાખવા માટે પૂરતો છે.
ઘરેલુ ગ્રાહકોને રાહત, પણ જોખમ વધ્યું
રાહતની વાત એ છે કે, સામાન્ય ઘરોમાં વપરાતા 14.2 કિલોના સબસિડીવાળા સિલિન્ડરના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ પણ હાલ સ્થિર છે. જોકે, આ જ રાહત હવે સરકાર માટે માથાનો દુખાવો બની છે. કોમર્શિયલ સિલિન્ડર (₹3,071) અને ઘરેલુ સિલિન્ડર (જે સબસિડી સાથે ઘણું સસ્તું છે) વચ્ચે હવે અંદાજે 2,000 રૂપિયાનો તફાવત થઈ ગયો છે.
જ્યારે ભાવમાં આટલો મોટો તફાવત હોય, ત્યારે હોટલ અને રેસ્ટોરન્ટના માલિકો ખર્ચ બચાવવા માટે ગેરકાયદેસર રીતે ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરવાનું શરૂ કરે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. આ કાળાબજારીને રોકવા માટે જ કેન્દ્ર સરકારે કમર કસી છે.
કેન્દ્ર સરકારની રાજ્યોને કડક સૂચના
ગુરુવારે મોડી સાંજે પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ IOCL, BPCL અને HPCL જેવી સરકારી તેલ કંપનીઓ તેમજ તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના સચિવો સાથે મહત્વની બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા હતો – ‘બ્લેક માર્કેટિંગ’ અને ‘હોર્ડિંગ’ (જમાખોરી) અટકાવવી.
મંત્રાલયે રાજ્યોને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે સબસિડીવાળા ગેસનો દુરુપયોગ કોઈપણ સંજોગોમાં થવો જોઈએ નહીં. આ માટે રાજ્યોને એસેન્શિયલ કોમોડિટી એક્ટ, 1955 અને એલપીજી કંટ્રોલ ઓર્ડર, 2000 હેઠળ મળેલી સત્તાનો પૂરો ઉપયોગ કરીને કડક કાર્યવાહી કરવા જણાવાયું છે.
દેશભરમાં દરોડાની કાર્યવાહી શરૂ
સરકાર માત્ર વાતો નથી કરી રહી, પણ એક્શન મોડમાં પણ આવી ગઈ છે. બુધવાર (29 એપ્રિલ) ના રોજ સમગ્ર દેશમાં 2,300 થી વધુ સ્થળોએ દરોડા પાડવામાં આવ્યા હતા. આ તપાસ દરમિયાન ગેરરીતિ સામે આવતા તંત્રએ કડક હાથે કામ લીધું છે:
અત્યાર સુધી 336 એલપીજી ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ પર દંડ ફટકારવામાં આવ્યો છે.
72 ડિસ્ટ્રિબ્યુટરશિપ ને સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવી છે.
એકલા 29 એપ્રિલે જ 50 ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સને શો-કોઝ નોટિસ પાઠવવામાં આવી છે.
શા માટે વધી રહ્યો છે ઘરેલુ ગેસના દુરુપયોગનો ભય?
જ્યારે કોમર્શિયલ ગેસના ભાવ 3,000 રૂપિયાને પાર કરી જાય, ત્યારે નાના રેસ્ટોરન્ટ કે ઢાબા ચલાવતા વેપારીઓ માટે નફો જાળવી રાખવો મુશ્કેલ બને છે. પરિણામે, તેઓ ગેરકાયદેસર રીતે ઘરેલુ સિલિન્ડરમાંથી ગેસ રિફિલ કરીને અથવા સીધો ઘરેલુ સિલિન્ડર વાપરીને ખર્ચ ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરે છે. આનાથી સરકારી તિજોરી પર બોજ વધે છે અને સબસિડીનો જે લાભ ગરીબ પરિવારોને મળવો જોઈએ તે વ્યાપારી હેતુ માટે વપરાઈ જાય છે.
પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયની અપીલ
મંત્રાલયે તમામ રાજ્યોના પુરવઠા વિભાગને સતર્ક રહેવા જણાવ્યું છે. કોઈપણ વિસ્તારમાં જો અચાનક ઘરેલુ ગેસની માંગ વધી જાય અથવા કોમર્શિયલ ગેસના વેચાણમાં અસાધારણ ઘટાડો થાય, તો તુરંત તપાસ કરવાના આદેશ અપાયા છે. સરકારનું માનવું છે કે ઘરેલુ ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવું એ પ્રાથમિકતા છે.
