80ની સ્પીડે દોડશે ગાડી અને ટેક્સ પણ ભરાઈ જશે: સુરતના ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા પર NHAIનો મોટો ધડાકો.
ભારતમાં માર્ગ પરિવહન ક્ષેત્રે એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરવામાં આવી છે. લાંબા સમયની રાહ જોયા બાદ, ગુજરાતના સુરતમાં દેશનો પ્રથમ ‘બેરિયરલેસ’ ટોલ પ્લાઝા કાર્યરત થયો છે. નેશનલ હાઈવે 48 (NH-48) પર સુરતના ચોર્યાસી ખાતે આવેલો આ ટોલ પ્લાઝા હવે સંપૂર્ણપણે અવરોધમુક્ત બન્યો છે. છેલ્લા કેટલાય સમયથી આ પ્રોજેક્ટનું ટ્રાયલ ચાલી રહ્યું હતું, જે સફળ થયા બાદ હવે તેને સામાન્ય જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો છે.
આ સિસ્ટમની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે વાહનોએ ટોલ ટેક્સ ભરવા માટે ગેટ પર ઉભા રહેવાની કે બૂથ પર રોકાવાની કોઈ જરૂર નથી. વાહનો પોતાની ગતિએ ચાલતા રહેશે અને ટોલની રકમ આપોઆપ કપાઈ જશે. આ ટેક્નોલોજી માત્ર સમયની બચત જ નહીં, પરંતુ ઈંધણ અને પર્યાવરણના રક્ષણમાં પણ મહત્વનો ભાગ ભજવશે.
ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝાની વિશેષતા અને NHAIનું આયોજન
નેશનલ હાઈવે ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (NHAI) દ્વારા આ નવી સુવિધાની ટેસ્ટિંગ પ્રક્રિયા ફેબ્રુઆરી મહિનાથી શરૂ કરવામાં આવી હતી. અંદાજે બે મહિનાના સફળ પરીક્ષણ બાદ સુરતના કામરેજ નજીક આવેલા ચોર્યાસી ટોલ પ્લાઝા પર આ વ્યવસ્થા કાયમી ધોરણે લાગુ કરવામાં આવી છે. સુરત અને ભરૂચ વચ્ચે મુસાફરી કરતા હજારો વાહનચાલકો માટે આ એક મોટી રાહત સમાન છે.
NHAI અને કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન મંત્રાલયનું લક્ષ્ય છે કે આગામી સમયમાં સમગ્ર દેશમાં આ પ્રકારની વ્યવસ્થા ગોઠવવામાં આવે. આ એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટ છે જેના સફળ અમલીકરણ બાદ વર્ષ 2026ના અંત સુધીમાં ભારતમાં 1050 થી વધુ ટોલ પ્લાઝાને AI બેઝ્ડ મલ્ટી લેન ફ્રી ફ્લો સિસ્ટમ (MLFF) થી સજ્જ કરવાની યોજના છે. આ પગલાથી નેશનલ હાઈવે પર થતા ટ્રાફિક જામની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ આવશે.
કેવી રીતે કામ કરશે આ સિસ્ટમ? (ANPR ટેક્નોલોજી)
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન છે કે જો બેરિયર નહીં હોય તો ટોલ કેવી રીતે કપાશે? આ માટે NHAI એ ઓટોમેટિક નંબર પ્લેટ રિકગ્નિશન (ANPR) ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે. ટોલ પ્લાઝા પર અત્યાધુનિક હાઈ-રિઝોલ્યુશન કેમેરા લગાવવામાં આવ્યા છે.
-
જ્યારે કોઈ વાહન ટોલ પ્લાઝા નીચેથી પસાર થાય છે, ત્યારે આ કેમેરા તે વાહનની નંબર પ્લેટને સેકન્ડના સોમા ભાગમાં સ્કેન કરી લે છે.
-
આ નંબર પ્લેટ ડાયરેક્ટલી વાહનચાલકના FASTag અથવા લિંક કરેલા બેંક ખાતા સાથે જોડાયેલી હોય છે.
-
સ્કેન થતાની સાથે જ નિર્ધારિત ટોલની રકમ ડિજિટલ રીતે કપાઈ જાય છે.
-
આ પ્રક્રિયામાં કોઈ પણ માનવીય હસ્તક્ષેપની જરૂર પડતી નથી અને વાહનચાલકે પોતાની ગાડી ધીમી કરવાની પણ જરૂર રહેતી નથી. વાહનો 80 કિમી/કલાકની ઝડપે અહીંથી પસાર થઈ શકશે.
આર્થિક અને પર્યાવરણીય ફાયદા: કરોડો રૂપિયાની બચત
બેરિયર-ફ્રી ટોલ કલેક્શન સિસ્ટમ માત્ર ટેક્નોલોજીકલ પ્રગતિ નથી, પરંતુ તે દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. NHAI ના અંદાજ મુજબ, વાહનોના થોભવા અને ફરી શરૂ થવાથી જે ઈંધણનો બગાડ થતો હતો, તે હવે અટકશે. આ નવી સિસ્ટમથી વાર્ષિક અંદાજે 1,500 કરોડ રૂપિયાના ઈંધણની બચત થવાની આશા છે.
આ ઉપરાંત, ટોલની ચોરી અટકશે અને કલેક્શનની પ્રક્રિયા પારદર્શક બનશે. તેનાથી સરકારને આશરે 6,000 કરોડ રૂપિયાનું વધારાનું મહેસૂલ પ્રાપ્ત થશે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે ટોલ નાકા પર વાહનો ઉભા રહેતા હોવાથી જે પ્રદૂષણ થતું હતું તેમાં મોટો ઘટાડો થશે, જે પર્યાવરણ માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થશે.
વાહનચાલકો માટે નવી મુસાફરીનો અનુભવ
સુરતના આ અખતરાથી હવે દિલ્હી-મુંબઈ હાઈવે પર મુસાફરી કરતા લોકો માટે સમયની ખૂબ મોટી બચત થશે. ખાસ કરીને વીકએન્ડ કે તહેવારોના સમયે ટોલ પર કિલોમીટરો સુધી લાંબી કતારો લાગતી હતી, જે હવે ભૂતકાળ બની જશે. ‘કોન્ટેક્ટલેસ’ અને ‘સ્ટોપલેસ’ મુસાફરીનો આ અનુભવ ભારતના ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને વિશ્વસ્તરીય બનાવવાની દિશામાં એક મજબૂત ડગલું છે.
