રેર અર્થ-મેગ્નેટ અને PCB ક્ષેત્રે રોકાણ માટે નવી ઝડપી પ્રક્રિયા: ભારતની માસ્ટરસ્ટ્રોક

ભારતમાં FDI નિયમોમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર: જાણો નવી SOP અને તેની અસરો

ભારત આજે વિશ્વના સૌથી ઝડપથી વિકસતા અર્થતંત્રોમાંનું એક છે. વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે ભારત હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યું છે. આ આકર્ષણને વધુ મજબૂત કરવા માટે, વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય હેઠળના ઉદ્યોગ સંવર્ધન અને આંતરિક વેપાર વિભાગ (DPIIT) દ્વારા વિદેશી પ્રત્યક્ષ રોકાણ (FDI) માટે નવી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) જાહેર કરવામાં આવી છે. આ નવી માર્ગદર્શિકાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લાલ ફીતાશાહી ઘટાડવી અને ‘ઇઝ ઓફ ડૂઇંગ બિઝનેસ’ને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

સમયમર્યાદામાં ફેરફાર: ૧૨ અઠવાડિયામાં નિકાલ

નવી SOP મુજબ, સરકાર હવે FDI સાથે જોડાયેલી તમામ અરજીઓનો નિકાલ મહત્તમ ૧૨ અઠવાડિયામાં કરશે. વર્ષ ૨૦૧૭ની જૂની SOPમાં આ સમયમર્યાદા ૧૦ અઠવાડિયાની હતી. જોકે, આ વધારાના સમય પાછળનો હેતુ પ્રક્રિયાને વધુ ચોકસાઈપૂર્ણ બનાવવાનો છે.

અહીં નોંધનીય બાબત એ છે કે, આ ૧૨ અઠવાડિયાની ગણતરીમાં એ સમયનો સમાવેશ કરવામાં આવશે નહીં જે સમય અરજદાર પોતાની દરખાસ્તમાં રહેલી ખામીઓ સુધારવા અથવા અધિકારીઓ દ્વારા માંગવામાં આવેલી વધારાની માહિતી પૂરી પાડવામાં લેશે. એટલે કે, જો અરજદાર તરફથી વિલંબ થશે તો તેની અસર આ સમયસીમા પર પડશે નહીં.

અત્યાધુનિક યુદ્ધ માટે તૈયાર ભારત: 20,000 કરોડના સ્વદેશી ડ્રોનથી સજ્જ થશે સેના

ટ્રમ્પનો મોટો ખુલાસો: ઈરાન સાથેની દુશ્મની વચ્ચે અમેરિકાએ નક્કી કરી દીધી લક્ષ્મણ રેખા

જટિલ દરખાસ્તો માટે વિશેષ જોગવાઈ

DPIIT એ નવી SOPમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે દરખાસ્તોને નકારી કાઢવાની વિચારણા હેઠળ હોય અથવા જેમાં સક્ષમ સત્તાધિકારી દ્વારા વધારાની શરતો લાદવાની દરખાસ્ત હોય, તેવા કિસ્સામાં DPIIT ને વિચાર-વિમર્શ માટે બે અઠવાડિયાનો વધારાનો સમય આપવામાં આવશે. આ પગલું એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે લેવામાં આવ્યું છે કે કોઈપણ રોકાણ દરખાસ્તને ઉતાવળમાં નકારવામાં ન આવે અને તેના દરેક પાસાઓની ગંભીરતાથી તપાસ થાય.

સંપૂર્ણ પેપરલેસ પ્રક્રિયા: ડિજિટલ ઇન્ડિયા તરફ ડગલું

નવી SOP ની સૌથી મોટી વિશેષતા તેની પેપરલેસ પ્રકૃતિ છે. હવે અરજદારોએ કોઈપણ દસ્તાવેજની ફિઝિકલ કોપી (કાગળ પરની નકલ) જમા કરાવવાની જરૂર રહેશે નહીં. બધી જ પ્રક્રિયા ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવશે. આનાથી માત્ર પર્યાવરણનું રક્ષણ જ નહીં થાય, પરંતુ ભ્રષ્ટાચારની શક્યતાઓ ઘટશે અને પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા આવશે. વિદેશી રોકાણકારો હવે દુનિયાના કોઈપણ ખૂણેથી સરળતાથી દસ્તાવેજો અપલોડ કરી શકશે.

આંતર-મંત્રાલય સહયોગ અને સમયસર પ્રતિસાદ

FDI દરખાસ્તોની મંજૂરીમાં માત્ર DPIIT જ નહીં, પરંતુ અન્ય મંત્રાલયોની ભૂમિકા પણ મહત્વની હોય છે. નવી SOP મુજબ:

• તમામ અરજીઓ વિદેશ મંત્રાલયને તેમની ટિપ્પણીઓ અને મંજૂરી માટે મોકલવામાં આવશે.

• આ ઉપરાંત, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI), ગૃહ મંત્રાલય અને અન્ય સંબંધિત વિભાગોની પણ સલાહ લેવામાં આવશે.

સરકારે એક કડક નિયમ બનાવ્યો છે કે જો આ મંત્રાલયો અથવા વિભાગો નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં પોતાની ટિપ્પણી આપતા નથી, તો એવું માની લેવામાં આવશે કે તેમની પાસે કોઈ વાંધો નથી (Deemed Approval). આ જોગવાઈને કારણે ફાઈલો લાંબા સમય સુધી સરકારી ટેબલો પર પડી રહેશે નહીં.

પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પર તુર્કિએનું ખુલ્લું સમર્થન: ભારત માટે શું છે સંદેશ?

“જો હું ન હોત તો તું જેલમાં હોત…” – ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂને કેમ આપવી પડી આવી કડક ચેતવણી?

પાડોશી દેશો માટે વિશેષ નીતિ: ૬૦ દિવસમાં મંજૂરી

ભારતની સરહદ સાથે જોડાયેલા દેશો (ચીન, પાકિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ, નેપાળ, ભૂટાન, મ્યાનમાર અને અફઘાનિસ્તાન) માંથી આવતા રોકાણ માટે ભારત હંમેશા સાવધ રહ્યું છે. સુરક્ષાના કારણોસર આ દેશોના રોકાણ પર ‘પ્રેસ નોટ ૩’ હેઠળ કડક નિયંત્રણો છે.

જોકે, આર્થિક જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે રેર અર્થ-મેગ્નેટ અને પ્રિન્ટેડ સર્કિટ (PCB) જેવા ૪૦ વ્યૂહાત્મક ક્ષેત્રોની ઓળખ કરી છે. આ ક્ષેત્રોમાં જો પાડોશી દેશોમાંથી રોકાણ આવે છે, તો તેને માત્ર ૬૦ દિવસમાં મંજૂરી આપવામાં આવશે. પરંતુ, આ માટે બે મુખ્ય શરતો છે:

1. રોકાણ મેળવનાર ભારતીય કંપનીની મોટાભાગની હિસ્સેદારી (Majority Stake) ભારતીય નાગરિક કે સંસ્થા પાસે હોવી જોઈએ.

2. કંપની પરનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ (Control) હંમેશા ભારતીય પક્ષ પાસે જ રહેવું જોઈએ.

આ ફેરફારોનું મહત્વ અને ભવિષ્ય

આ નવા નિયમો દર્શાવે છે કે ભારત સરકાર વિદેશી મૂડીરોકાણને આવકારવા માટે કેટલી ગંભીર છે. ખાસ કરીને હાઇ-ટેક ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ભારત આત્મનિર્ભર બનવા માંગે છે. રેર અર્થ-મેગ્નેટ જેવા ક્ષેત્રોમાં ચીનનું વર્ચસ્વ તોડવા અને ભારતમાં ઉત્પાદન વધારવા માટે આ ૬૦ દિવસની મંજૂરીની પ્રક્રિયા ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.