પાકિસ્તાન આતંકવાદને સમર્થન આપવાનું બંધ કરે તો જ ભારત સાથે વાતચીત શક્ય: રાહુલ ગાંધીનું સ્પષ્ટ નિવેદન
અમેરિકાની શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીના સવાલ પર રાહુલ ગાંધીએ આપ્યો જવાબ, કહ્યું – નિર્દોષ ભારતીયોની હત્યા થતી રહે અને આપણે પાકિસ્તાન સાથે વાત કરીએ તે શક્ય નથી.
ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધો લાંબા સમયથી તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે. સરહદ પરના વિવાદો, આતંકવાદ અને રાજકીય મતભેદોને કારણે બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનું વાતાવરણ ઊભું થઈ શક્યું નથી. આ દરમિયાન કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ભારત-પાકિસ્તાનના સંબંધોને લઈને મહત્ત્વપૂર્ણ નિવેદન આપ્યું છે. અમેરિકાની શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં વિદ્યાર્થીઓ સાથેની વાતચીત દરમિયાન એક પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીએ તેમને બંને દેશો વચ્ચે સહયોગની શક્યતા અંગે સવાલ પૂછ્યો હતો.
પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીએ શું પૂછ્યું?
શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં યોજાયેલા સંવાદ કાર્યક્રમ દરમિયાન એક પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીએ રાહુલ ગાંધીને પૂછ્યું હતું કે શું ભારત અને પાકિસ્તાન એકબીજા પર આરોપ-પ્રત્યારોપ કરવાનું છોડીને પોતાના પરસ્પર હિતો માટે સાથે મળીને કામ કરી શકે છે? શું બંને દેશો જૂના મતભેદોને પાછળ છોડીને સહકારનો નવો રસ્તો અપનાવી શકે?

આ સવાલના જવાબમાં રાહુલ ગાંધીએ ભારતની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી ચિંતાઓને સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો સુધારવામાં સૌથી મોટી સમસ્યા પાકિસ્તાન દ્વારા ભારતમાં આતંકવાદને પ્રોત્સાહન અને સમર્થન આપવાની છે.
‘નિર્દોષ લોકોની હત્યા થાય અને આપણે વાત કરીએ એ શક્ય નથી’
રાહુલ ગાંધીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે પાકિસ્તાન આપણા દેશમાં આતંકવાદને પ્રોત્સાહન આપે છે અને તેને સમર્થન કરે છે. આવી સ્થિતિમાં ભારત માટે પાકિસ્તાન સાથે સામાન્ય વાતચીત કરવી મુશ્કેલ છે.
તેમણે કહ્યું કે, “અમારા નિર્દોષ લોકોની હત્યા થતી રહે અને અમે પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત કરીએ, તે શક્ય નથી. આ બધું બંધ થશે ત્યારે જ વાતચીતની કોઈ શક્યતા ઊભી થઈ શકે છે.”
રાહુલ ગાંધીના આ નિવેદનનો સ્પષ્ટ સંદેશ એ હતો કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે શાંતિપૂર્ણ સંબંધો સ્થાપિત કરવાની શક્યતાને તેઓ સંપૂર્ણપણે નકારતા નથી, પરંતુ તેના માટે આતંકવાદનો અંત આવવો જરૂરી છે. માત્ર વાતચીતની ઇચ્છા વ્યક્ત કરવાથી બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસ સ્થાપિત થઈ શકે નહીં.
આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર ભારતની ભૂમિકા અંગે પણ કરી વાત
આ જ કાર્યક્રમમાં રાહુલ ગાંધીએ વૈશ્વિક રાજકારણમાં ભારતની ભૂમિકા અંગે પણ પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે ભારત પાસે વિશ્વના મહત્ત્વપૂર્ણ દેશો સાથે સારા સંબંધો છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓ પર ભારતે વધુ સક્રિય ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ.
તેમણે પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શાંતિ સ્થાપિત કરવાના પ્રયાસોમાં સામેલ હોવાનો ઉલ્લેખ કરીને ભારતની ભૂમિકા અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો હતો. તેમના મતે, ભારત જેવા મોટા અને પ્રભાવશાળી દેશે વૈશ્વિક ચર્ચાઓમાં માત્ર દર્શક બની રહેવાને બદલે સક્રિય ભાગ લેવો જોઈએ.
ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધો માટે આતંકવાદનો અંત જરૂરી
રાહુલ ગાંધીનું આ નિવેદન ફરી એકવાર દર્શાવે છે કે ભારત-પાકિસ્તાન સંબંધોમાં આતંકવાદનો મુદ્દો કેટલો મહત્ત્વપૂર્ણ છે. બંને દેશોના સામાન્ય નાગરિકો શાંતિ, વિકાસ, વેપાર અને સારા ભવિષ્યની અપેક્ષા રાખે છે. જોકે, સરહદ પારથી આતંકવાદ અને સુરક્ષાને લગતી ચિંતાઓ દૂર થયા વિના સંબંધોમાં સુધારો લાવવો સરળ નથી.
એક તરફ પાકિસ્તાની વિદ્યાર્થીએ બંને દેશો વચ્ચે સહકારની સંભાવના અંગે સવાલ ઉઠાવ્યો, તો બીજી તરફ રાહુલ ગાંધીએ ભારતની સુરક્ષા સાથે કોઈ બાંધછોડ ન થઈ શકે તેવો સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો.
આ સમગ્ર ઘટનામાંથી એક વાત સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે શાંતિની વાત ત્યારે જ આગળ વધી શકે, જ્યારે આતંકવાદનો અંત આવે અને બંને દેશો વચ્ચે વિશ્વાસનું વાતાવરણ ઊભું થાય.

