૧૯ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ની EPFO બેઠકમાં લેવાયા ઐતિહાસિક નિર્ણયો: ગિગ વર્કર્સ અને અસંગઠિત ક્ષેત્રના કામદારો માટે પણ નવી વિચારણા
દેશના કરોડો નોકરિયાત વર્ગ અને પ્રોવિડન્ટ ફંડ સભ્યો માટે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) તરફથી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને રાહતરૂપ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા છે. ૧૯ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ યોજાયેલી EPFO બોર્ડની મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં સભ્યોની સુવિધા વધારવા અને નાણાં ઉપાડવાની પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવવા માટે અનેક મોટા ફેરફારોને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયોથી નોકરી ગુમાવનારા કર્મચારીઓથી લઈને નિવૃત્ત થનારા વરિષ્ઠ સભ્યો સુધી સૌ કોઈને સીધો લાભ મળવાનો માર્ગ મોકળો થયો છે.
સૌથી મોટી રાહત એ છે કે હવે કર્મચારીઓ નોકરી ગુમાવ્યા બાદ અગાઉના ૧૨ મહિનાના લાંબા સમયગાળાને બદલે માત્ર ૨ મહિનામાં જ પીએફ ઉપાડવા માટે ક્લેમ કરી શકશે. આ સાથે જ પીએફ ખાતામાં રાખવી પડતી ફરજિયાત લઘુતમ બેલેન્સ મર્યાદા પણ ઘટાડવામાં આવી છે, જેનાથી જરૂરિયાતના સમયે સભ્યો માટે નાણાં મેળવવાનું વધુ આસાન બનશે.

નોકરી ગુમાવ્યા બાદ ૨ મહિનામાં ક્લેમ અને ન્યૂનતમ બેલેન્સમાં ઘટાડો
EPFO બોર્ડે આ બેઠકમાં અગાઉના નિયમમાં ફેરફાર કરીને ફરી જૂની વ્યવસ્થા લાગુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. હકીકતમાં, ગત ઓક્ટોબર મહિનામાં નિયમોમાં ફેરફાર કરીને ફાઇનલ પીએફ સેટલમેન્ટ માટેનો બેરોજગારી સમયગાળો ૨ મહિનાથી વધારીને ૧૨ મહિના કરવામાં આવ્યો હતો, જેના કારણે નોકરી ગુમાવનારા કર્મચારીઓને આર્થિક મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો હતો.
હવે આ નિર્ણય રદ કરીને ફરીથી ૨ મહિના બાદ ક્લેમ કરવાની છૂટ આપવામાં આવી છે, જો કે સંપૂર્ણ પીએફ રકમનો અંતિમ ઉપાડ કરવા માટે નિર્ધારિત ૩૬ મહિનાની સમયમર્યાદા જેવા નિયમોને ધ્યાનમાં રાખવા જરૂરી રહેશે. આ ઉપરાંત, EPFO એ પીએફ ખાતામાં ફરજિયાત ન્યૂનતમ બેલેન્સ મર્યાદા ૨૫ ટકા થી ઘટાડીને ૧૦ ટકા કરી દીધી છે. આ ફેરફારને કારણે કર્મચારીઓ અગાઉ કરતાં વધુ સરળતાથી તેમના ખાતામાંથી રકમ ઉપાડી શકશે.
નિવૃત્તિ બાદ પેન્શનની જેમ દર મહિને ઉપાડી શકાશે રકમ
આજની બેઠકમાં લેવાયેલો સૌથી ક્રાંતિકારી નિર્ણય પીએફ ખાતાધારકો માટે ‘સિસ્ટમેટિક પેમેન્ટ’ (Systematic Payment) સુવિધાને મંજૂરી આપવાનો છે. આ નવી વ્યવસ્થા હેઠળ નિવૃત્તિ પછી પીએફ ખાતામાં જમા થયેલી મોટી રકમ એકસાથે ઉપાડવાના બદલે હવે તેને સિસ્ટમેટિક રીતે માસિક કે નિયત હપ્તામાં ઉપાડવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે. આ માટે પીએફ યોજનાના નિયમોમાં જરૂરી સુધારા કરવામાં આવશે.

આગામી બે મહિનામાં આ નવી વ્યવસ્થા અમલમાં આવે તેવી શક્યતા છે. EPFO ના અંદાજ મુજબ, ૫૫ વર્ષથી વધુ ઉંમરના લગભગ ૬,૩૨,૦૦૦ સભ્યો આ સિસ્ટમેટિક વિથડ્રૉઅલ સુવિધાનો સીધો લાભ લઈ શકશે, જેમના ખાતામાં ₹૫,૦૦,૦૦૦ (૫ લાખ રૂપિયા) થી વધુ રકમ જમા છે. વર્તમાન નિયમો હેઠળ નિવૃત્તિ બાદ ૫૮ વર્ષની ઉંમરે ૧૦૦ ટકા રકમ ઉપાડી શકાય છે અને ઓછામાં ઓછી ૧૦ વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરનારા સભ્યોને કર્મચારી પેન્શન યોજના (EPS) હેઠળ અલગ માસિક પેન્શન પણ મળે છે.
ગિગ વર્કર્સ અને અસંગઠિત ક્ષેત્રના કર્મચારીઓ માટે નવી વિચારણા
EPFO ની બેઠકમાં કર્મચારીઓના પ્રોવિડન્ટ ફંડ ખાતામાં સીધા સ્વૈચ્છિક યોગદાન (Voluntary Contribution) આપવાની સુવિધા પર પણ ગંભીર ચર્ચા થઈ છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ સભ્યો નિર્ધારિત ડિજિટલ માધ્યમ દ્વારા સીધા પોતાના PF ખાતામાં નાણાં જમા કરાવી શકશે, જેના માટે તેમને નોકરીદાતાની પેરોલ સિસ્ટમ પર આધાર રાખવો પડશે નહીં.
આ સાથે જ બીજા એક મહત્વપૂર્ણ પ્રસ્તાવમાં ટિપ્સ, ભેટો અને ગ્રેચ્યુઇટી જેવી નાની-નાની રકમ યુનિવર્સલ એકાઉન્ટ નંબર (UAN) સાથે જોડાયેલા PF ખાતામાં જમા કરવાની મંજૂરી આપવા અંગે વિચારણા કરવામાં આવી છે. જો આ પ્રસ્તાવ અમલમાં આવશે, તો ગિગ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ, ઘરેલુ કામદારો અને અસંગઠિત ક્ષેત્રના લાખો શ્રમિકોને પણ નિવૃત્તિ માટે સુરક્ષિત બચત કરવાનો મજબૂત વિકલ્પ મળી શકશે.
