EPFO નો મોટો પ્લાન! નિવૃત્તિ પછી પણ PF પર મળશે વ્યાજ, પેન્શન ₹3,000 કરવાની પણ તૈયારી?
નોકરી દરમિયાન દરેક કર્મચારી પોતાના પગારનો એક નિશ્ચિત હિસ્સો કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) માં જમા કરાવે છે. આ યોજનાનો મૂળ ઉદ્દેશ્ય નિવૃત્તિ પછીના સમયમાં કર્મચારીને આર્થિક રીતે સુરક્ષિત અને આત્મનિર્ભર રાખવાનો હોય છે. અત્યાર સુધી મોટાભાગના કર્મચારીઓ સામે નિવૃત્તિ સમયે પોતાના પીએફ (PF) ફંડની સંપૂર્ણ રકમ એકસાથે (લમ્પ-સમ) ઉપાડી લેવાનો જ વિકલ્પ રહેતો હતો. પરંતુ હવે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન (EPFO) આ જૂની વ્યવસ્થામાં મોટા અને હકારાત્મક ફેરફારો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
મળતી માહિતી મુજબ, EPFO નિવૃત્તિ બાદ કર્મચારીઓને પોતાના પીએફ ફંડમાંથી ધીમે-ધીમે જરૂરિયાત મુજબ પૈસા ઉપાડવાની સુવિધા આપવા અંગે ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે. આ માટે ‘સિસ્ટમેટિક વિડ્રોઅલ પ્લાન’ (SWP) જેવી વ્યવસ્થા દાખલ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. જો આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી મળે છે, તો નિવૃત્તિ પછી પણ કર્મચારીના બાકીના પૈસા પીએફ ખાતામાં રોકાણ થયેલા રહેશે અને તેના પર સતત વ્યાજ મળતું રહેશે, જેનાથી લાંબા ગાળે ફંડ વધુ સુરક્ષિત અને વૃદ્ધિશીલ રહેશે.

હાલના નિયમો શું કહે છે? એકસાથે ઉપાડ અને પેન્શનની જોગવાઈ
આ સમગ્ર બાબતની માહિતી ધરાવતા સરકારી સૂત્રોએ ‘મનીકંટ્રોલ’ (Moneycontrol) ના એક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ સંગઠન પોતાના સબ્સ્ક્રાઇબર્સને નિવૃત્તિ સમયે જમા રકમ ઉપાડવા માટે વધારાના વિકલ્પો આપી શકે છે. જો આપણે વર્તમાન નિયમો પર નજર કરીએ, તો ૫૫ વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરે નિવૃત્ત થવા પર સબ્સ્ક્રાઇબર્સ પોતાની જમા EPF રકમનું ૧૦૦ ટકા નાણું એકસાથે ઉપાડી શકે છે. બીજી તરફ, પૂર્ણ માસિક પેન્શન (EPS) મેળવવાની પાત્રતા ૫૮ વર્ષની ઉંમરથી શરૂ થાય છે.
જો કોઈ સબ્સ્ક્રાઇબર ૫૫ વર્ષની ઉંમર પહેલાં નિવૃત્ત થાય અથવા નોકરી છોડે, તો તે ‘ફોર્મ ૩૧’ (Form 31) મારફતે તરત જ પોતાના EPF બેલેન્સના ૭૫ ટકા સુધીની રકમ ઉપાડી શકે છે. જ્યારે બાકીની ૨૫ ટકા રકમ ‘ફાઇનલ સેટલમેન્ટ’ તરીકે, સતત ૧૨ મહિના સુધી બેરોજગાર રહ્યા પછી જ ઉપાડવાની છૂટ મળે છે.
આજે મહત્વની બેઠક: CBT કરશે વિચારણા
મનીકંટ્રોલના અહેવાલમાં સૂત્રોને ટાંકીને કહેવામાં આવ્યું છે કે સરકાર સબ્સ્ક્રાઇબર્સને પૈસા ઉપાડવા માટે “વધુ વિકલ્પો” આપવા માંગે છે, જેથી તેઓ પોતાની અંગત જરૂરિયાત અને નાણાકીય આયોજન મુજબ નિવૃત્તિ ભંડોળનું સંચાલન કરી શકે. આ નવા વિકલ્પોનું ચોક્કસ સ્વરૂપ કેવું હશે, તે હજુ સુધી સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ થયું નથી. આ મુદ્દા પર ગહન ચર્ચા કરવા માટે EPFO નું ‘સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીઝ’ (CBT) આજે એટલે કે ૧૯ નવેમ્બરના રોજ બેઠક યોજી રહ્યું છે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે CBT એ EPFO ની સૌથી મોટી વૈધાનિક નિર્ણય લેતી સંસ્થા છે. કેન્દ્રીય શ્રમ મંત્રીના અધ્યક્ષપદે કાર્યરત આ બોર્ડમાં સરકાર, એમ્પ્લોયર્સ (નોકરીદાતાઓ) અને કર્મચારીઓના પ્રતિનિધિઓ સામેલ હોય છે, જેઓ EPF ની નીતિઓ, ફંડ મેનેજમેન્ટ અને વ્યાજ દરો અંગે નિર્ણયો લે છે.
લઘુતમ પેન્શન ₹૧,૦૦૦ થી વધારીને ₹૩,૦૦૦ કરવા પર પણ ચર્ચા સંભવ
આજની બેઠકમાં માત્ર SWP જ નહીં, પરંતુ અન્ય એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ મુદ્દા પર પણ ચર્ચા થવાની શક્યતા છે. EPFO ‘કર્મચારી પેન્શન યોજના’ (EPS) હેઠળ મળતા લઘુતમ માસિક પેન્શનને વર્તમાન ₹૧,૦૦૦ થી વધારીને ₹૩,૦૦૦ કરવા અંગે વિચારણા કરી શકે છે. લાંબા સમયથી કર્મચારી સંગઠનો અને પેન્શનરો દ્વારા લઘુતમ પેન્શનમાં વધારો કરવાની માંગ કરવામાં આવી રહી છે.
EPS એ ભારતમાં કાર્યરત એક મહત્વપૂર્ણ નિવૃત્તિ યોજના છે, જેનું સંચાલન EPFO દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ યોજના સંગઠિત ક્ષેત્રના કર્મચારીઓને નિવૃત્તિ પછી નિયમિત માસિક પેન્શન પૂરું પાડે છે, જેનાથી વૃદ્ધાવસ્થામાં નિયમિત આવકનો આધાર રહે છે. EPS માટેનું ભંડોળ નોકરીદાતા દ્વારા EPF માં જમા કરાવવામાં આવતા યોગદાનના એક હિસ્સામાંથી આવે છે.

EPS માં ૮.૩૩ ટકા યોગદાન અને સરકારની ગ્રાન્ટની વ્યવસ્થા
કર્મચારી ભવિષ્ય નિધિ (EPF) ની વ્યવસ્થા મુજબ, નોકરીદાતા (એમ્પ્લોયર) દ્વારા આપવામાં આવતા ૧૨ ટકા યોગદાનમાંથી ૮.૩૩ ટકા હિસ્સો ‘કર્મચારી પેન્શન યોજના’ (EPS) માં જમા થાય છે, જ્યારે બાકીનો ૩.૬૭ ટકા હિસ્સો EPF ખાતામાં જાય છે. EPS હેઠળ, કેન્દ્ર સરકાર લઘુતમ પેન્શન યોજનાના ભાગરૂપે (જે સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪થી અમલમાં છે) એક અનુદાન એટલે કે ‘ગ્રાન્ટ-ઇન-એડ’ પૂરું પાડે છે.
આ સરકારી અનુદાન ત્યારે આપવામાં આવે છે જ્યારે કોઈ સભ્યની વાસ્તવિક ગણતરી મુજબની પેન્શન ₹૧,૦૦૦ કરતાં ઓછી થતી હોય. આવા કિસ્સાઓમાં, ₹૧,૦૦૦ ના લઘુતમ પેન્શન અને સભ્યની વાસ્તવિક પેન્શન વચ્ચેના તફાવતની રકમ સરકાર દ્વારા ચૂકવવામાં આવે છે, જેથી દરેક પાત્ર સભ્યને ઓછામાં ઓછું ₹૧,૦૦૦ પેન્શન મળી રહે.
કર્મચારીઓ માટે કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ સંભવિત ફેરફારો?
જો CBT ની બેઠકમાં SWP અને લઘુતમ પેન્શન વધારા જેવા નિર્ણયો પર હકારાત્મક દિશામાં આગળ વધવામાં આવે, તો દેશના કરોડો EPF સબ્સ્ક્રાઇબર્સ અને પેન્શનરોને મોટી રાહત મળી શકે છે. નિવૃત્તિ પછી એકસાથે મોટી રકમ મળવાને બદલે જરૂરિયાત મુજબ પૈસા ઉપાડવાની અને બાકીની રકમ પર વ્યાજ મેળવવાની સુવિધા નાણાકીય શિસ્ત અને સુરક્ષા બંને માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે. હવે સૌની નજર આજની બેઠકના પરિણામો અને સંભવિત જાહેરાતો પર ટકેલી છે.
