શું તમે પણ SCSS માં ₹30 લાખ જમા કરાવવાનું વિચારો છો? આ 5 ભૂલો કરી તો પસ્તાવાનો વારો આવશે!
શું તમે એક વરિષ્ઠ નાગરિક છો અને નિવૃત્તિ પછીના જીવનને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા તેમજ નિયમિત આવક મેળવવા માટે ‘સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્ઝ સ્કીમ’ (SCSS) માં રોકાણ કરવાનું વિચારી રહ્યા છો? જો તમારો જવાબ હા છે, તો આ યોજનામાં તમારા જીવનભરની કમાણીના પૂરા ₹30 લાખ (જે આ યોજનાની મહત્તમ રોકાણ મર્યાદા છે) રોકતા પહેલાં તમારે એ તમામ સામાન્ય ભૂલો વિશે જાણી લેવું જોઈએ જે સામાન્ય રીતે નિવૃત્ત લોકો કરી બેસે છે. જો તમે આ બાબતોનું ધ્યાન રાખશો, તો જ તમે આ સરકારી યોજનાનો પૂરેપૂરો અને મહત્તમ લાભ મેળવી શકશો.

સરકારી ગેરંટી અને સલામત રોકાણનો ઉત્તમ વિકલ્પ
વરિષ્ઠ નાગરિકો માટે ‘સિનિયર સિટીઝન્સ સેવિંગ્ઝ સ્કીમ’ (SCSS) એ સરકાર સમર્થિત એક અત્યંત લોકપ્રિય રોકાણ વિકલ્પ છે. જે લોકો શેરબજારના જોખમો અને ઉતાર-ચઢાવથી દૂર રહીને પોતાના નાણાંની સંપૂર્ણ સુરક્ષા ઈચ્છે છે અને સાથે સાથે ચોક્કસ આવક મેળવવા માંગે છે, તેમના માટે આ યોજના ઉત્તમ છે. બેંક કે અન્ય જોખમી રોકાણોથી વિપરીત, આ યોજનામાં તમારું મૂળ રોકાણ હંમેશાં સુરક્ષિત રહે છે.
છતાં, આ યોજનાના મૂળભૂત નિયમો જેવા કે પાત્રતાની શતો, વ્યાજ ચૂકવણીના નિયમો, લોક-ઇન પિરિયડ અને ટેક્સની અસરો વગેરે બાબતો સ્પષ્ટ કર્યા વગર એકસાથે ₹30 લાખ જેડી મોટી રકમ લોક કરી દેવી ભારે પડી શકે છે. હાલમાં આ યોજના અંતર્ગત સરકાર દ્વારા વાર્ષિક 8.2% ના દરે વ્યાજ આપવામાં આવી રહ્યું છે. ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર 2026 ક્વાર્ટર માટે આ વ્યાજ દર અમલમાં છે. એટલે કે જે રોકાણકારો 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં આ યોજનામાં રોકાણ કરશે, તેઓ સરકાર દ્વારા નાના બચત ભંડોળના વ્યાજ દરોમાં આગામી ફેરફાર થાય તે પહેલાં આ દર મુજબ વ્યાજ મેળવવા પાત્ર બનશે.
આ યોજના શરૂઆતમાં રોકાણકારોને દર ત્રિમાસિકે (સૌથી) વ્યાજ ચૂકવે છે અને તેની મુદત 5 વર્ષની હોય છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, જો તમે આ યોજનામાં ₹30 લાખનું રોકાણ કરો છો, તો તમને ટેક્સ લાગુ થયા પહેલાં દર ક્વાર્તરે ₹61,500 એટલે કે દર મહિને આશરે ₹20,500 જેટલી માતબર રકમ વ્યાજ પેટે મળી શકે છે. આ બધી મૂળભૂત બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને, ચાલો જાણીએ એ 5 મોટી ભૂલો વિશે જે રોકાણ કરતા પહેલાં દરેક વરિષ્ઠ નાગરિકે અચૂક ટાળવી જોઈએ.
1. ઉંમર અને પાત્રતાના માપદંડો ચકાસી લો
યોજનાના નિયમો અનુસાર, 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરની કોઈપણ વ્યક્તિ SCSS ખાતું ખોલાવીને રોકાણ શરૂ કરી શકે છે. આ સિવાય, 55 થી 59 વર્ષની વય જૂથ વચ્ચેના એવા કર્મચારીઓ પણ આ યોજનાનો લાભ લઈ શકે છે જેમણે સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ (VRS) લીધી હોય, સુપરએન્યુએશન કે સ્પેશિયલ VRS લીધું હોય, પરંતુ શરત એટલી કે નિવૃત્તિના લાભો મળ્યાના ત્રણ મહિનાની અંદર નાણાંનું રોકાણ કરવાનું રહેશે. જ્યારે લશ્કરમાંથી નિવૃત્ત થયેલા યોગ્ય કર્મચારીઓ ચોક્કસ નિયમો અને શતોને આધીન 50 વર્ષની ઉંમરથી પણ આમાં રોકાણ કરી શકે છે.
2. ₹30 લાખની એકત્રિત મર્યાદા યાદ રાખો
આ યોજનામાં રોકાણ કરવા માટે પ્રતિ PAN કાર્ડ મહત્તમ મર્યાદા ₹30 લાખની છે. આ મર્યાદા તમારા તમામ SCSS ખાતાંઓ (જૂની થાપણો સહિત) માટે છે. તમે જીવનસાથી (પતિ/પત્ની) સાથે સંયુક્ત ખાતું પણ ખોલાવી શકો છો, પરંતુ આખા ખાતાની રકમ પ્રથમ ખાતાધારક સંબંધી જ ગણવામાં આવે છે. ટેક્સની અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને યોગ્ય આયોજન કરવા માટે આ નિયમોની સ્પષ્ટતા હોવી ખૂબ જ આવશ્યક છે.
3. ત્રિમાસિક વ્યાજ ચૂકવણીના નિયમને સમજો
આ યોજના હેઠળ રોકાણકારોને વ્યાજ દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક ધોરણે) ચૂકવવામાં આવે છે, દર મહિને નહીં. વધુમાં, જો તમે આ વ્યાજની રકમ સમયસર ઉપાડી ન લો અને તે ખાતામાં પડી રહે, તો તે વધારાનું વ્યાજ કમાતી નથી. આ જ કારણે નિવૃત્ત વરિષ્ઠ નાગરિકોએ પોતાના માસિક ખર્ચાઓ પહોંચી વળવા અગાઉથી જ આયોજન કરવું જોઈએ અને ત્રિમાસિક વ્યાજને નિયમિતપણે પોતાના બચત ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવાની વ્યવસ્થા ગોઠવવી જોઈએ.

4. સમયપૂર્વે ઉપાડ (પ્રિમેચ્યોર વિડ્રોઅલ) પર લાગતો દંડ ચકાસી લો
આ યોજનાનો સમયગાળો 5 વર્ષનો છે. જો કે જરૂર પડ્યે ખાતું સમય પહેલાં બંધ કરવાની છૂટ છે, પરંતુ જો તમે એક વર્ષની અંદર જ ખાતું બંધ કરો છો, તો અત્યાર સુધી મળેલું વ્યાજ પાછું ખેંચી લેવામાં આવે છે (કાપી લેવાય છે). એક વર્ષ પછી પરંતુ બે વર્ષ પહેલાં ખાતું બંધ કરવા પર 1.5% અને બે વર્ષ પછી પરંતુ મુદત પૂરી થતા પહેલાં બંધ કરવા પર 1% નો કપાત થાય છે. ભવિષ્યની અપ્રિય આશ્ચર્યોથી બચવા માટે રોકાણ કરતા પહેલાં જ આ ગણતરી કરી લેવી સમજદારી છે. જો કોઈ મૂંઝવણ હોય, તો યોજનાના દસ્તાવેજો કાળજીપૂર્વક વાંચવા અને સર્ટિફાઈડ ફાઇનાન્શિયલ એડવાઈઝરની સલાહ લેવી હિતાવહ છે.
5. કરવેરા (ટેક્સ) અને લિક્વિડિટીનું ખાસ ધ્યાન રાખો
SCSS યોજના હેઠળ રોકાણકારને જે વ્યાજ મળે છે તે કરપાત્ર હોય છે, એટલે કે તમારી આવકના સ્લેબ મુજબ તેના પર ટેક્સ લાગુ પડે છે. વળી, વર્તમાન નિયમો અનુસાર જ્યાં સુધી ખાતું સમય પહેલાં બંધ ન કરવામાં આવે ત્યાં સુધી તમારા નાણાં 5 વર્ષ માટે લોક રહે છે. હા, 5 વર્ષની મુદત પૂરી થયા પછી તેને 3-3 વર્ષના બ્લોકમાં લંબાવવાની (એક્સટેન્શન) છૂટ મળે છે.
