ત્વચાથી લઈને પાચન સુધી થશે અસર? 14 દિવસ તેલ ન ખાવા અંગે નિષ્ણાતે શું કહ્યું?
આજના સમયમાં ભારતીય રસોડામાં તેલનો ઉપયોગ અનિવાર્ય બની ગયો છે. શાકભાજી, દાળના વઘારથી લઈને નાસ્તાની વાનગીઓ સુધી મોટાભાગની વસ્તુઓ તેલની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જો સતત 14 દિવસ સુધી ભોજનમાં તેલનો ઉપયોગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દેવામાં આવે તો શરીર પર તેની કેવી અસર થઈ શકે? ઘણા લોકોને લાગે છે કે તેલ ખાવાનું બંધ કરવાથી વજન ઘટશે અને સ્વાસ્થ્યમાં સુધારો થશે. જોકે, નિષ્ણાતોના મતે તેલનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવો હંમેશાં સ્વાસ્થ્ય માટે ફાયદાકારક હોય એવું નથી. શરીરને યોગ્ય રીતે કાર્યરત રાખવા માટે ચોક્કસ પ્રમાણમાં ચરબીની પણ જરૂર પડે છે.
ભારતીય ભોજનમાં તેલનું શું છે મહત્ત્વ?
ભારતીય ભોજનમાં તેલનું વિશેષ સ્થાન છે. અલગ-અલગ પ્રદેશોમાં સરસવ, મગફળી, તલ, સૂર્યમુખી અને અન્ય વનસ્પતિ તેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. રસોઈમાં તેલ માત્ર સ્વાદ વધારવાનું કામ જ નથી કરતું, પરંતુ શરીરને જરૂરી ફેટી એસિડ્સ પણ પૂરાં પાડે છે.
આહાર નિષ્ણાત ડાયેટિશિયન કનિકા મલ્હોત્રાના જણાવ્યા અનુસાર, જો કોઈ વ્યક્તિ બે અઠવાડિયા સુધી પોતાના ભોજનમાંથી તેલ સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દે, તો શરીરમાં કેટલાક ટૂંકા ગાળાના ફેરફારો જોવા મળી શકે છે. ખાસ કરીને ચરબીમાં દ્રાવ્ય વિટામિન્સનું શોષણ, પાચનક્રિયા અને ઊર્જાના સ્તર પર તેની અસર થઈ શકે છે.
તેથી તેલ ઓછું કરવું અને શરીરને જરૂરી તમામ ચરબીથી વંચિત રાખવી એ બંને અલગ બાબતો છે.

1. વિટામિન્સનું શોષણ ઘટી શકે છે
શરીરને સ્વસ્થ રાખવા માટે વિટામિન એ, ડી, ઇ અને કે ખૂબ જરૂરી છે. આ ચારેય વિટામિન્સ ચરબીમાં દ્રાવ્ય છે. એટલે કે શરીર તેમને યોગ્ય રીતે શોષી શકે તે માટે આહારમાં થોડી માત્રામાં ચરબી હોવી જરૂરી છે.
જો ભોજનમાંથી તેલ અને અન્ય ચરબીના સ્ત્રોતો સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દેવામાં આવે, તો આ વિટામિન્સનું શોષણ નબળું પડી શકે છે. તેની અસર આંખો, હાડકાં, રોગપ્રતિકારક શક્તિ અને શરીરની અન્ય મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓ પર થઈ શકે છે.
ખાસ કરીને શાકભાજીમાં રહેલા બીટા-કેરોટીન અને અન્ય કેરોટીનોઇડ્સ જેવા પોષક તત્ત્વોના શોષણ માટે પણ થોડી ચરબી ઉપયોગી સાબિત થાય છે.
2. ત્વચા શુષ્ક થવાની સમસ્યા થઈ શકે છે
ચરબી શરીરની ત્વચાને સ્વસ્થ રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. આવશ્યક ફેટી એસિડ્સ ત્વચાની કુદરતી સુરક્ષા જાળવવામાં મદદ કરે છે.
જો આહારમાંથી ચરબીનું પ્રમાણ ખૂબ ઓછું થઈ જાય, તો ત્વચાની ભેજ જાળવવાની ક્ષમતા પર અસર થઈ શકે છે. પરિણામે ત્વચા શુષ્ક થવી, ખંજવાળ અથવા બળતરા જેવી સમસ્યાઓ અનુભવાઈ શકે છે.
જોકે, માત્ર 14 દિવસ તેલ ન ખાવાથી દરેક વ્યક્તિને આવી સમસ્યા થશે એવું જરૂરી નથી. તેની અસર વ્યક્તિના સમગ્ર આહાર અને પોષણ પર આધારિત છે.
3. ઊર્જામાં ઘટાડો અને થાકનો અનુભવ
ચરબી શરીર માટે ઊર્જાનો મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે. એક ગ્રામ ચરબીમાંથી લગભગ 9 કેલરી ઊર્જા મળે છે, જે કાર્બોહાઇડ્રેટ અને પ્રોટીન કરતાં વધારે છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ તેલની સાથે અન્ય ચરબીયુક્ત ખોરાક પણ બંધ કરી દે અને તેની જગ્યાએ પૂરતા પોષક તત્ત્વો ન લે, તો શરીરને મળતી કુલ કેલરીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં થાક લાગવો, ઊર્જાનો અભાવ અનુભવવો અને રોજિંદા કામ દરમિયાન સહનશક્તિ ઘટવી જેવી અસરો જોવા મળી શકે છે. ચરબી ભોજન પછી લાંબા સમય સુધી પેટ ભરેલું હોવાની લાગણી જાળવવામાં પણ મદદ કરે છે.

4. પાચનક્રિયા પર અસર થઈ શકે છે
આહારમાં રહેલી ચરબી પાચન પ્રક્રિયામાં પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તે પિત્તરસના સ્રાવ અને ચરબીના પાચન સાથે જોડાયેલી પ્રક્રિયાઓમાં ભાગ ભજવે છે.
તેલનો ઉપયોગ બંધ કર્યા પછી જો વ્યક્તિ ફાઇબર અને અન્ય પોષક તત્ત્વોનું પૂરતું સેવન ન કરે, તો પાચન સંબંધિત મુશ્કેલીઓ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને પેટ ફૂલવું અથવા કબજિયાત જેવી સમસ્યાઓનો અનુભવ થઈ શકે છે.
જોકે, કબજિયાત થવાનું એકમાત્ર કારણ તેલ બંધ કરવું નથી. પાણીનું ઓછું સેવન, ફાઇબરની અછત અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ પણ તેના કારણ બની શકે છે.
5. ભૂખ અને મેટાબોલિઝમમાં ફેરફાર
તેલ અને ચરબીયુક્ત ખોરાકમાં કેલરીનું પ્રમાણ વધારે હોય છે. તેથી ભોજનમાં તેલનું પ્રમાણ ઘટાડવાથી કુલ કેલરીનું સેવન ઘટી શકે છે. આના કારણે કેટલાક લોકોને વજન નિયંત્રણમાં મદદ મળી શકે છે.
પરંતુ તેલ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાથી મેટાબોલિઝમ ઝડપથી સુધરે છે અથવા વજન ચોક્કસ ઘટે છે એવું કહી શકાય નહીં.
ચરબી ભોજનને પચવામાં થોડો વધુ સમય લગાડે છે અને પેટ ભરેલું હોવાની લાગણી આપે છે. તેથી આહારમાંથી ચરબી ખૂબ ઓછી થઈ જાય તો કેટલાક લોકોને વારંવાર ભૂખ લાગવી અથવા ખાવાની ઇચ્છા વધવી શક્ય છે.
6. ચીડિયાપણું અને મૂડ પર અસર
શરીરને જરૂરી પોષક તત્ત્વો પૂરતા પ્રમાણમાં ન મળે તો તેની અસર માત્ર શારીરિક સ્વાસ્થ્ય પર જ નહીં, પરંતુ માનસિક સ્થિતિ પર પણ પડી શકે છે.
ઓમેગા-3 અને ઓમેગા-6 જેવા આવશ્યક ફેટી એસિડ્સ મગજના સામાન્ય કાર્ય માટે જરૂરી છે. જો લાંબા સમય સુધી આ પોષક તત્ત્વોની અછત રહે, તો શરીરની વિવિધ પ્રક્રિયાઓ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
અપૂરતું પોષણ, ઓછી કેલરી અને ઊર્જાની અછતને કારણે કેટલાક લોકોને થાક, ચીડિયાપણું અને મૂડમાં ફેરફાર અનુભવાઈ શકે છે.
તેલનો ઉપયોગ ઓછો કરો તો આ ખોરાકને આહારમાં સામેલ કરો
જો તમે સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને રસોઈમાં તેલનું પ્રમાણ ઘટાડવા માંગતા હો, તો શરીરને જરૂરી ચરબી અન્ય પોષક ખોરાકમાંથી પણ મળી શકે છે.
ફેટી ફિશ: સાલ્મન, મેકરેલ, સાર્ડિન અને હેરિંગ જેવી માછલીઓ ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ્સના સારા સ્ત્રોત છે. તે હૃદય અને મગજના સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય માટે ઉપયોગી છે.
અળસી અને ચિયા સીડ્સ: આ બંને બીજમાં છોડ આધારિત ઓમેગા-3 ફેટી એસિડ એટલે કે આલ્ફા-લિનોલેનિક એસિડ (ALA) મળી આવે છે.
અખરોટ: અખરોટમાં સ્વસ્થ ચરબી અને અન્ય પોષક તત્ત્વો હોય છે.
ફોર્ટિફાઇડ ફૂડ: કેટલાક ફોર્ટિફાઇડ ખાદ્ય પદાર્થોમાં શરીર માટે જરૂરી વિટામિન્સ અને ખનિજો ઉમેરવામાં આવે છે. જોકે, તેમાં રહેલી ચરબીનું પ્રમાણ ઉત્પાદન પ્રમાણે અલગ હોઈ શકે છે.

શું 14 દિવસ સુધી તેલ સંપૂર્ણપણે બંધ કરવું જોઈએ?
નિષ્ણાતોના મતે સ્વાસ્થ્ય સારું રાખવા માટે રસોઈમાં વપરાતા તેલનું પ્રમાણ નિયંત્રિત કરવું યોગ્ય છે, પરંતુ શરીરને જરૂરી ચરબીથી સંપૂર્ણપણે વંચિત રાખવી યોગ્ય રીત નથી.
તળેલા ખોરાક, વધારે તેલવાળી વાનગીઓ અને વારંવાર બહારના ખોરાકનું સેવન ઘટાડવું વધુ ફાયદાકારક બની શકે છે. સાથે જ મગફળી, અખરોટ, બીજ અને અન્ય પોષક ખોરાકને સંતુલિત આહારમાં સ્થાન આપવું જોઈએ.
ખાસ નોંધ: તેલ ઓછું કરવું એ સારી આહારશૈલીનો ભાગ બની શકે છે, પરંતુ તમામ પ્રકારની ચરબી બંધ કરવી સ્વાસ્થ્ય માટે યોગ્ય નથી. કોઈ મોટો આહાર ફેરફાર કરતાં પહેલાં ડાયેટિશિયન અથવા ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

