WHOના રિપોર્ટમાં ભારતની મોટી સફળતા, ટીબીથી થતા મૃત્યુમાં આવ્યો મોટો ઘટાડો!
ટીબી (Tuberculosis ) એક એવી ગંભીર બીમારી છે જે મુખ્યત્વે ફેફસાં પર હુમલો કરે છે અને સમયસર યોગ્ય સારવાર ન મળે તો તે જીવલેણ પણ સાબિત થઈ શકે છે. ભારતમાંથી આ ખતરનાક રોગને નેસ્તનાબૂદ કરવા માટે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી વ્યાપક સ્તરે પ્રયાસો ચાલી રહ્યા છે. તાજેતરમાં વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી એક નવી રિપોર્ટમાં રાહતજનક આંકડા સામે આવ્યા છે. રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ ૨૦૧૫ની સરખામણીએ વર્ષ ૨૦૨૫માં ભારતમાં ટીબીથી થતા મૃત્યુઆંકમાં પૂરા ૩૮ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ સફળતા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે દેશમાં રોગની સમયસર ઓળખ અને તેની સારવારની પદ્ધતિઓમાં ઘણો સુધારો થયો છે.
છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં ટીબીથી થતા મૃત્યુમાં ઘટાડો કેવી રીતે થયો?
ડબ્લ્યુએચઓ (WHO) ના ડેટા પ્રમાણે, વર્ષ ૨૦૧૫માં ભારતમાં દર એક લાખની વસ્તીએ ટીબીથી થતા મૃત્યુનો આંકડો આશરે ૨૮ હતો, જે ઘટીને વર્ષ ૨૦૨૫માં માત્ર ૧૮ પર પહોંચી ગયો છે. આમ, દસ વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં મૃત્યુદરમાં ૩૮ ટકાનો મોટો ઘટાડો આવ્યો છે. જો વૈશ્વિક સ્તરની વાત કરીએ તો, આ જ સમયગાળા દરમિયાન આખી દુનિયામાં ટીબીથી થતા મૃત્યુ ૩૫ ટકા ઘટ્યા છે.
રિપોર્ટમાં એ પણ ખુલાસો થયો છે કે જે દર્દીઓની સારવાર સામાન્ય દવાઓ દ્વારા કરવામાં આવી, તેમાં સફળતાનો દર ૯૪ ટકા જેટલો ઊંચો રહ્યો છે. આ સુધાર પાછળ બીમારીનું વહેલું નિદાન થવું અને દર્દીઓ દ્વારા નિયમિતપણે દવાઓનું સેવન કરવું એ મુખ્ય કારણો છે.
કરોડો લોકોની વ્યાપક તપાસથી બહાર આવ્યા નવા દર્દીઓ
દેશમાંથી ટીબીની બીમારીને જડમૂળથી નાબૂદ કરવા માટે સરકારે મોટા પાયે સ્ક્રીનિંગ અને તપાસ અભિયાન હાથ ધર્યું હતું. સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ૭ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪થી ૮ નવેમ્બર ૨૦૨૬ વચ્ચે દેશભરમાં ૨૫ કરોડથી વધુ લોકોની તપાસ કરવામાં આવી છે. આ વિશાળ અભિયાન દરમિયાન ૧૧ કરોડથી વધારે છાતીના એક્સ-રે પણ કાઢવામાં આવ્યા હતા.
આ સઘન તપાસના પરિણામે આશરે ૪૮.૬૪ લાખ નવા ટીબીના દર્દીઓની સમયસર ઓળખ થઈ શકી. આ અભિયાનની સૌથી મોટી ખાસિયત એ રહી કે એવા લોકો પણ શોધી કાઢવામાં આવ્યા કે જેમને ટીબી તો હતો પરંતુ તેના સ્પષ્ટ લક્ષણો બહાર દેખાતા ન હતા. આવા છૂપા દર્દીઓને વહેલી તકે શોધી લેવાથી તાત્કાલિક સારવાર શરૂ કરવી સરળ બને છે. આ તપાસ પ્રક્રિયાને વધુ સચોટ બનાવવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) યુક્ત એક્સ-રે મશીનો અને અન્ય અત્યાધુનિક ઉપકરણોની મદદ પણ લેવામાં આવી હતી.
દર્દીઓને માત્ર દવા જ નહીં, પોષણયુક્ત આહારની પણ આર્થિક સહાય
ટીબીની સારવાર પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે લાંબા સમય સુધી ચાલે છે. આથી, દર્દીઓને માત્ર દવાઓની જ નહીં પરંતુ સારા ખોરાક અને પોષણયુક્ત આહારની પણ વિશેષ જરૂરિયાત રહે છે. સરકારની પ્રખ્યાત ‘નિક્રય પોષણ યોજના’ અંતર્ગત ટીબીની સારવાર લઈ રહેલા દર્દીઓને પૌષ્ટિક આહાર માટે આર્થિક સહાય પૂરી પાડવામાં આવે છે.
આ ઉપરાંત, ‘નિક્રય મિત્ર’ પહેલ હેઠળ સામાન્ય નાગરિકો અને વિવિધ સંસ્થાઓ પણ આગળ આવીને દર્દીઓની સંભાળ અને મદદ કરી રહી છે. સરકાર ‘નિક્રય પોર્ટર’ દ્વારા તમામ દર્દીઓની સારવાર અને સ્વાસ્થ્ય સંબંધી રેકોર્ડ પર સીધી નજર રાખે છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં લોકોમાં જાગૃતિ ફેલાવવા માટે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યા છે. રિપોર્ટ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૫માં દેશની કુલ ૬૭,૯૩૩ પંચાયતોને સંપૂર્ણપણે ‘ટીબી મુક્ત’ જાહેર કરવામાં આવી છે, જે એક ગર્વની વાત છે.
