બ્લડ પ્રેશર ઓછું કરવું છે? દરરોજ 30 ગ્રામ કોળાના બીજ ખાવાથી મળી શકે છે ફાયદો, જાણો શું કહે છે નિષ્ણાતો
આજના સમયમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર એટલે કે હાયપરટેન્શનની સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. બદલાતી જીવનશૈલી, ખાવા-પીવાની ખોટી આદતો, શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ, વધતું વજન અને માનસિક તણાવને કારણે અનેક લોકો બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશરને ઘણીવાર સાઇલન્ટ કિલર પણ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે શરૂઆતમાં તેના કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો જોવા મળતાં નથી. જોકે, લાંબા સમય સુધી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં ન રહે તો હૃદય, કિડની અને મગજના સ્વાસ્થ્ય પર તેની ગંભીર અસર થઈ શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં સ્વસ્થ આહારને દિનચર્યામાં સામેલ કરવો ખૂબ જરૂરી છે. ખાસ કરીને કેટલાક એવા ખાદ્ય પદાર્થો છે, જે શરીરને જરૂરી પોષક તત્વો પૂરા પાડવાની સાથે હૃદયના સ્વાસ્થ્યને જાળવવામાં પણ મદદ કરી શકે છે. આમાંથી એક છે કોળાના બીજ. પોષક તત્વોથી ભરપૂર કોળાના બીજને રોજિંદા આહારમાં સામેલ કરવાથી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. સામાન્ય રીતે દરરોજ આશરે 30 ગ્રામ કોળાના બીજને સંતુલિત માત્રા તરીકે લઈ શકાય છે.
કોળાના બીજમાં છુપાયેલા છે અનેક પોષક તત્વો
કોળાના બીજને પોષણનો સારો સ્ત્રોત માનવામાં આવે છે. તેમાં મેગ્નેશિયમ, પોટેશિયમ, ઝિંક, પ્રોટીન, ફાઇબર, વિટામિન E અને હેલ્ધી ફેટ્સ જેવા પોષક તત્વો હોય છે. આ તત્વો શરીરની વિવિધ કામગીરી માટે જરૂરી છે. ખાસ કરીને મેગ્નેશિયમ અને પોટેશિયમ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય તથા બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
કોળાના બીજમાં રહેલી અસંતૃપ્ત ચરબી પણ હૃદય માટે ફાયદાકારક આહારનો ભાગ બની શકે છે. જો તેને ચિપ્સ, નમકીન કે વધુ મીઠાવાળા નાસ્તાના બદલે ખાવામાં આવે તો તે સ્વસ્થ નાસ્તાનો સારો વિકલ્પ બની શકે છે.
મેગ્નેશિયમ બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરવામાં કેવી રીતે મદદ કરે છે?
કોળાના બીજમાં મેગ્નેશિયમ સારી માત્રામાં જોવા મળે છે. મેગ્નેશિયમ શરીરમાં સ્નાયુઓ અને ચેતાતંત્રની કામગીરી માટે જરૂરી ખનિજ છે. તે રક્તવાહિનીઓના સ્નાયુઓને આરામ આપવામાં મદદ કરે છે. જ્યારે રક્તવાહિનીઓ યોગ્ય રીતે આરામ કરી શકે છે, ત્યારે લોહીના પ્રવાહમાં સરળતા રહે છે.
મેગ્નેશિયમની પૂરતી માત્રા શરીરમાં જળવાઈ રહે તો બ્લડ પ્રેશરને સ્વસ્થ મર્યાદામાં રાખવામાં મદદ મળી શકે છે. આ જ કારણ છે કે મેગ્નેશિયમથી ભરપૂર ખોરાકને હૃદય માટે ઉપયોગી માનવામાં આવે છે. જોકે, માત્ર કોળાના બીજ ખાવાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર મટી જશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. તેના માટે સંપૂર્ણ જીવનશૈલીમાં સુધારો કરવો જરૂરી છે.
પોટેશિયમ પણ હૃદયના સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ
કોળાના બીજમાં પોટેશિયમ પણ હોય છે. પોટેશિયમ શરીરમાં સોડિયમના સંતુલનને જાળવવામાં મદદ કરે છે. સામાન્ય રીતે ખોરાકમાં સોડિયમ એટલે કે મીઠાનું પ્રમાણ વધારે હોય અને પોટેશિયમ ઓછું હોય તો બ્લડ પ્રેશર વધવાનું જોખમ વધી શકે છે.
પૂરતા પ્રમાણમાં પોટેશિયમ મેળવવાથી શરીરને વધારાના સોડિયમની અસર સંતુલિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે. આ ઉપરાંત પોટેશિયમ સામાન્ય રક્તવાહિની કાર્ય માટે પણ જરૂરી છે. જોકે, કિડનીની બીમારી ધરાવતા લોકોએ પોટેશિયમનું પ્રમાણ વધારતાં પહેલાં ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ.
એન્ટીઑકિસડન્ટ્સથી હૃદયને મળી શકે છે રક્ષણ
કોળાના બીજમાં વિટામિન E અને અન્ય એન્ટીઑકિસડન્ટ તત્વો હોય છે. એન્ટીઑકિસડન્ટ્સ શરીરના કોષોને ઓક્સિડેટિવ તણાવથી બચાવવામાં મદદ કરે છે. ઓક્સિડેટિવ તણાવ અને શરીરમાં લાંબા સમય સુધી રહેતી બળતરા હૃદય સહિત અન્ય અંગોના સ્વાસ્થ્યને અસર કરી શકે છે.
આવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર ખોરાક લેવાથી એકંદર સ્વાસ્થ્યને લાભ થઈ શકે છે. જોકે, કોળાના બીજમાં વિટામિન E હોવાનો અર્થ એ નથી કે હૃદયના રક્ષણ માટે અલગથી વિટામિન Eની ગોળીઓ લેવી જોઈએ. ઊંચી માત્રામાં સપ્લિમેન્ટ્સ લેવાના કેટલાક જોખમો પણ હોઈ શકે છે. તેથી કોઈપણ સપ્લિમેન્ટ લેતાં પહેલાં તબીબી સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં પણ થઈ શકે છે મદદ
કોળાના બીજમાં ફાઇબર અને અસંતૃપ્ત ચરબી હોય છે. આ બંને હૃદય માટે ફાયદાકારક આહારનો ભાગ બની શકે છે. ખાસ કરીને ફાઇબર પાચનતંત્રને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે. દ્રાવ્ય ફાઇબર આંતરડામાં કોલેસ્ટ્રોલના શોષણને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.
આ ઉપરાંત કોળાના બીજમાં રહેલી હેલ્ધી ફેટ્સને કારણે તેને સંતુલિત આહારમાં સ્થાન આપી શકાય છે. જ્યારે ખોરાકમાં ફાઇબર અને અસંતૃપ્ત ચરબીનું પ્રમાણ યોગ્ય હોય છે, ત્યારે કોલેસ્ટ્રોલનું સ્તર જાળવવામાં મદદ મળી શકે છે. આ રીતે હૃદય સંબંધિત જોખમો ઘટાડવા માટે પણ સ્વસ્થ આહાર ઉપયોગી બની શકે છે.
દરરોજ 30 ગ્રામ કોળાના બીજ કેવી રીતે ખાવા?
કોળાના બીજને આહારમાં સામેલ કરવા માટે કોઈ ખાસ તૈયારીની જરૂર નથી. તમે તેને સાદા અથવા હળવા શેકેલા સ્વરૂપમાં ખાઈ શકો છો. સવારે નાસ્તા દરમિયાન, ફળો સાથે અથવા સલાડમાં ઉમેરીને પણ તેનું સેવન કરી શકાય છે.
દરરોજ આશરે 30 ગ્રામ કોળાના બીજ ખાવાનું પ્રમાણ એક સામાન્ય માર્ગદર્શક માત્રા તરીકે લઈ શકાય છે. જોકે, દરેક વ્યક્તિની પોષણની જરૂરિયાત અલગ હોય છે. કોળાના બીજમાં કેલરી પણ હોય છે, તેથી તેનું સેવન યોગ્ય માત્રામાં કરવું જોઈએ. બજારમાં મળતા વધુ મીઠાવાળા અથવા મસાલેદાર કોળાના બીજની જગ્યાએ મીઠા વગરના બીજ પસંદ કરવા વધુ યોગ્ય છે.
માત્ર કોળાના બીજ નહીં, આ આદતો પણ અપનાવો
બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રાખવા માટે માત્ર એક ખાદ્ય પદાર્થ પર આધાર રાખવો પૂરતો નથી. તેના માટે રોજિંદા જીવનમાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ આદતો અપનાવવી જોઈએ.
ખોરાકમાં મીઠાનું પ્રમાણ ઓછું રાખો.
રોજિંદા આહારમાં ફળો અને લીલા શાકભાજી સામેલ કરો.
નિયમિત ચાલવા જેવી શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરો.
પૂરતી ઊંઘ લો અને તણાવ નિયંત્રણમાં રાખો.
તમારું વજન સ્વસ્થ મર્યાદામાં જાળવવાનો પ્રયાસ કરો.
સમયાંતરે બ્લડ પ્રેશરની તપાસ કરાવતા રહો.
ખાસ નોંધ: કોળાના બીજ હૃદય માટે ઉપયોગી પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે અને સંતુલિત આહારનો ભાગ બની શકે છે. જોકે, બ્લડ પ્રેશર ઘટાડવા માટે દરરોજ 30 ગ્રામ કોળાના બીજ ખાવાથી ચોક્કસ પરિણામ મળશે તેવા પૂરતા પુરાવા નથી. જો તમને હાઈ બ્લડ પ્રેશરની સમસ્યા હોય તો ડૉક્ટરે આપેલી દવાઓ પોતાની રીતે બંધ ન કરવી કે તેમાં ફેરફાર ન કરવો. આહાર અને જીવનશૈલીમાં ફેરફાર માટે પણ નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
