ના માળાની જરૂર, ના માતાની મમતા! જ્વાળામુખીની ગરમીમાં ઇંડાં સેવે છે આ અનોખું પક્ષી
કુદરતની દુનિયા ખરેખર અદ્ભુત છે. અહીં દરેક જીવની જીવન જીવવાની અને પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની રીત અલગ હોય છે. સામાન્ય રીતે પક્ષીઓ પોતાનાં ઇંડાંને માળામાં મૂકીને શરીરની ગરમીથી સેવે છે. બચ્ચાંનો જન્મ થયા પછી પણ તેઓ તેની સંભાળ રાખે છે. પરંતુ દુનિયામાં એક એવું અનોખું પક્ષી છે, જે ન તો ઇંડાં સેવવા માટે પોતાના શરીરની ગરમીનો ઉપયોગ કરે છે અને ન તો બચ્ચાંના જન્મ પછી તેમની સંભાળ રાખે છે. આ પક્ષીનું નામ છે મેગાપોડ (Megapode).
મરઘી જેવો દેખાવ, પરંતુ ઇંડાં સેવવાની રીત અનોખી
મેગાપોડ દેખાવમાં સામાન્ય મરઘી જેવું લાગે છે. જોકે, તેના પગ અને પંજા મોટા અને મજબૂત હોય છે. આ પક્ષી ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇન્ડોનેશિયા, ન્યૂ ગિની, ફિલિપાઇન્સ અને પેસિફિક મહાસાગરના કેટલાક ટાપુઓ પર જોવા મળે છે.

મેગાપોડની સૌથી ખાસ વાત તેની ઇંડાં સેવવાની પદ્ધતિ છે. સામાન્ય પક્ષીઓ પોતાના શરીરની ગરમીથી ઇંડાં સેવે છે, જ્યારે મેગાપોડ કુદરતી ગરમીનો ઉપયોગ કરે છે. કેટલીક પ્રજાતિઓ જ્વાળામુખીની ગરમીથી ગરમ થયેલી જમીનમાં ઇંડાં મૂકે છે, તો કેટલીક સૂર્યપ્રકાશથી ગરમ થયેલી રેતીનો ઉપયોગ કરે છે.
જ્વાળામુખીની ગરમી બને છે કુદરતી ઇન્ક્યુબેટર
મેગાપોડ પક્ષી ઇંડાં મૂકવા માટે જમીનમાં ઊંડો ખાડો ખોદે છે. ત્યારબાદ તેમાં ઇંડાં મૂકીને માટી અથવા રેતીથી ઢાંકી દે છે. જમીનની અંદર રહેલી કુદરતી ગરમી ઇંડાંને સેવવાનું કામ કરે છે.
ઇંડાંના યોગ્ય વિકાસ માટે અંદાજે 33થી 34 ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જરૂરી હોય છે. જ્વાળામુખીથી ગરમ થયેલી જમીન આ માટે કુદરતી ઇન્ક્યુબેટર તરીકે કામ કરે છે.
ઇન્ડોનેશિયાના સુલાવેસી ટાપુ પર જોવા મળતું માલિયો પક્ષી તેનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તે જમીનમાં ખાડો ખોદીને ઇંડાં મૂકે છે અને તેને માટીથી ઢાંકી દે છે. બીજી તરફ, ટોંગાના નિઆફો’ઉ ટાપુ પર જોવા મળતું પોલિનેશિયન મેગાપોડ જ્વાળામુખીની ગરમ રાખનો ઉપયોગ ઇંડાં સેવવા માટે કરે છે.
ઇંડાંમાંથી બહાર આવતાં જ બચ્ચાં બની જાય છે આત્મનિર્ભર
મેગાપોડનાં ઇંડાં પણ સામાન્ય પક્ષીઓની સરખામણીમાં ખાસ હોય છે. તે કદમાં મોટાં હોય છે અને તેમાં જરદીનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. આ જરદી બચ્ચાંને ઇંડાની અંદર વિકાસ દરમિયાન જરૂરી પોષણ પૂરું પાડે છે.
ઇંડાંમાંથી બચ્ચું બહાર આવતાં લગભગ બે થી ત્રણ મહિના જેટલો સમય લાગી શકે છે. આ સમય દરમિયાન માતા-પિતા બચ્ચાંની સીધી સંભાળ રાખતાં નથી.

સૌથી આશ્ચર્યજનક વાત તો ત્યારે સામે આવે છે, જ્યારે બચ્ચું ઇંડામાંથી બહાર આવે છે. અન્ય પક્ષીઓનાં બચ્ચાંની જેમ તે નબળું હોતું નથી. તે પોતે જ જમીન ખોદીને બહાર આવે છે. તેની આંખો ખુલ્લી હોય છે અને શરીર પર પૂરાં પીંછાં હોય છે. જન્મના થોડા જ સમયમાં તે ચાલી, દોડી અને ઉડી પણ શકે છે.
એટલું જ નહીં, તેને ખોરાક શોધવા કે જીવવા માટે માતા-પિતાની મદદની પણ જરૂર પડતી નથી. તે પોતાની રીતે જીવનની શરૂઆત કરે છે.
કુદરતની અનોખી વ્યવસ્થા
મેગાપોડની આ જીવનશૈલી આપણને આશ્ચર્યચકિત કરી દે તેવી છે. જ્યાં મોટાભાગનાં પક્ષીઓ પોતાના બચ્ચાંના ઉછેર માટે ઘણો સમય અને મહેનત કરે છે, ત્યાં મેગાપોડ કુદરતી ગરમીના સહારે ઇંડાંનો વિકાસ કરે છે અને બચ્ચાં જન્મથી જ આત્મનિર્ભર હોય છે.
આ પક્ષી સાબિત કરે છે કે કુદરતમાં જીવસૃષ્ટિ માટે જીવતા રહેવાની એક નહીં, પરંતુ અનેક અદ્ભુત રીતો છે.
