પુતિનની મોટી ઓફર: ભારત સાથે મળીને સુખોઈ-૫૭ (Su-57) વિકસાવવા રશિયા તૈયાર
રશિયા અને ભારત વચ્ચેના સંરક્ષણ સહયોગમાં એક નવો અને મહત્વનો અધ્યાય ઉમેરાઈ શકે છે. સેન્ટ પીટર્સબર્ગ ઇકોનોમિક ફોરમ દરમિયાન વૈશ્વિક મીડિયા સાથે વાત કરતા રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિને એક મોટું નિવેદન આપ્યું છે. પુતિને ભારપૂર્વક જણાવ્યું છે કે રશિયા ભારત સાથે તેના અત્યાધુનિક પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ, ‘સુખોઈ-૫૭’ (Su-57) પ્રોગ્રામમાં સહયોગ કરવા માટે તૈયાર છે. આ પ્રસ્તાવમાં માત્ર આ વિમાનની સપ્લાય જ નહીં, પરંતુ સંયુક્ત રીતે તેને વિકસાવવાની વાત પણ સામેલ છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના અતૂટ સંરક્ષણ સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જઈ શકે છે.
“સુખોઈ-૫૭ વિશ્વનું શ્રેષ્ઠ ફાઈટર જેટ”: પુતિન
પુતિને સુખોઈ-૫૭ ના વખાણ કરતા કહ્યું કે, “જ્યાં સુધી Su-57 નો સવાલ છે, અમે એક સમયે અમારા ભારતીય મિત્રોને આ ટેકનોલોજી પર સાથે કામ કરવાનો પ્રસ્તાવ આપ્યો હતો. તે પાંચમી પેઢીની ટેકનોલોજી છે અને મને લાગે છે કે તે હાલમાં વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ છે.”
જોકે, પુતિને એ પણ યાદ અપાવ્યું કે અગાઉ જ્યારે રશિયાએ આ પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો, ત્યારે ભારતે રશિયાને સ્વતંત્ર રીતે આગળ વધવા કહ્યું હતું અને ભવિષ્યમાં જોડાવાની સંભાવના વ્યક્ત કરી હતી. રશિયાએ ત્યારબાદ તેને સ્વતંત્ર રીતે વિકસાવ્યું, પરંતુ હવે રશિયા ફરીથી આ દરવાજા ભારત માટે ખુલ્લા મૂકી રહ્યું છે. પુતિને સ્પષ્ટ કર્યું કે રશિયાને ભારત સાથે આ ટેકનોલોજી શેર કરવામાં કે તેને સંયુક્ત રીતે વિકસાવવામાં કોઈ વાંધો કે મર્યાદા નથી. આ જ વાત તેમણે ભારત સાથેના એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સના સહયોગ માટે પણ કહી હતી.
ભારતની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિના સમર્થક પુતિન
વ્લાદિમીર પુતિને ભારતને એક “મહાન દેશ” ગણાવતા તેની સ્વતંત્ર વિદેશ નીતિના વખાણ કર્યા હતા. ખાસ કરીને અમેરિકા દ્વારા ભારત પર રશિયા સાથેના સહયોગને લઈને જે દબાણ લાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે, તેના પર પુતિને આકરા પ્રહાર કર્યા હતા. તેમણે કહ્યું કે, આવી હરકતો દ્વિપક્ષીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો માટે નુકસાનકારક છે. પુતિને ભારપૂર્વક કહ્યું કે ભારત પોતાની રીતે નિર્ણય લેવામાં સક્ષમ છે અને રશિયા તેના આ વલણનું સન્માન કરે છે.
દાયકાઓ જૂની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી
ભારત અને રશિયા વચ્ચેના સંબંધો માત્ર થોડા વર્ષોના નથી, પરંતુ દાયકાઓ જૂના છે. પુતિને કહ્યું કે, “હું આ સંબંધોને ‘સ્પેશિયલ પ્રિવિલેજ્ડ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ’ તરીકે વર્ણવું છું. આ સંબંધો ગઈકાલે કે પાંચ વર્ષ પહેલા નથી બન્યા, પરંતુ તેના પર અમે દાયકાઓથી કામ કરી રહ્યા છીએ.”
૧૯૪૭માં જ્યારે સોવિયેત યુનિયને ભારત સાથે રાજદ્વારી સંબંધો સ્થાપ્યા, ત્યારથી જ રશિયાએ હંમેશા ભારતના એક સ્વતંત્ર અને સશક્ત રાષ્ટ્ર તરીકેના નિર્માણમાં ટેકો આપ્યો છે. પુતિને ભારતીય લોકોની મહેનત અને પ્રતિભાના વખાણ કરતા કહ્યું કે, “મને એ કહેતા આનંદ થાય છે કે ભારતીય લોકોની મહેનતને કારણે આજે ભારતે વિકાસમાં મોટી અને મહત્વની સિદ્ધિઓ હાંસલ કરી છે.”
રક્ષા ક્ષેત્રે ભારત-રશિયાના ઊંડા સંબંધો
ભારત માટે રશિયા હંમેશાથી તેના સૌથી વિશ્વાસુ સંરક્ષણ ભાગીદાર રહ્યું છે. એસ-૪૦૦ (S-400) એર ડિફેન્સ સિસ્ટમથી લઈને બ્રહ્મોસ મિસાઈલ પ્રોગ્રામ સુધી, રશિયાએ ભારતને હંમેશા અત્યાધુનિક ટેકનોલોજી આપી છે. સુખોઈ-૫૭ માટે પુતિનની આ નવી ઓફર એ સૂચવે છે કે રશિયા ભારતને માત્ર એક ખરીદદાર તરીકે નહીં, પરંતુ એક સમાન ભાગીદાર તરીકે જુએ છે.
પાંચમી પેઢીના ફાઈટર જેટ ટેકનોલોજી ધરાવતા દેશો વિશ્વમાં ખૂબ ઓછા છે. આવી સ્થિતિમાં, જો ભારત રશિયા સાથે સુખોઈ-૫૭ પ્રોગ્રામમાં જોડાય છે, તો તે ભારતીય વાયુસેનાની ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો કરી શકે છે. તે માત્ર એક વિમાનની ખરીદી નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરની દ્રષ્ટિએ ભારત માટે એક મોટી તક બની શકે છે.
