PM મોદી અને બાઇડેન પ્રશાસનનો મોટો ધમાકો: ભારત-US વેપાર કરાર પર મોટું અપડેટ, ટૂંક સમયમાં થશે જાહેરાત!
ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય આર્થિક સંબંધીઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક સમાન દ્વિપક્ષીય વેપાર કરાર (Bilateral Trade Agreement – BTA) પર સઘન મંત્રણા ચાલી રહી છે. બંને દેશો આ પ્રસ્તાવિત કરારના પ્રથમ તબક્કાને આખરી ઓપ આપીને શક્ય તેટલી વહેલી તકે તેને અમલમાં મૂકવા માટે ગંભીર પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ નવી દિલ્હી ખાતે અમેરિકી અધિકારીઓની ઉચ્ચ સ્તરીય ટુકડી અને ભારતીય પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે મહત્વની વાટાઘાટો યોજાઈ હતી.
નવી દિલ્હીમાં કસ્ટમ્સ અને વેપાર મુદ્દે મહત્વપૂર્ણ બેઠક
મંગળવારે એક ઉચ્ચ અધિકારી દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી અનુસાર, આ મહિનાની શરૂઆતમાં જ અમેરિકી વાણિજ્યિક અધિકારીઓની એક ટીમે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી. ગત અઠવાડિયે નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલી આ પરિષદ દરમિયાન બંને દેશોના પ્રતિનિધિઓએ કસ્ટમ્સ (સીમા શુલ્ક) અને વેપાર સુવિધા સાથે જોડાયેલા જટિલ મુદ્દાઓ પર ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરી હતી.
ભારતીય અધિકારીઓ આ પ્રસ્તાવિત વેપાર કરાર અંગે ભારે સકારાત્મક વલણ ધરાવે છે. તેમનું માનવું છે કે આ કરાર બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થા અને સ્થાનિક ઉદ્યોગો માટે પરસ્પર ફાયદાકારક (Win-Win) સાબિત થશે. વધુમાં, સરકારી અધિકારીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અમેરિકામાં તાજેતરમાં યોજાયેલી મધ્યસત્ર ચૂંટણીઓ (Midterm Elections)ના પરિણામોની આ દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટોની ઝડપ કે દિશા પર કોઈ નકારાત્મક અસર પડશે નહીં.
ભારત-અમેરિકા સંબંધોનો વ્યાપ: વેપારથી લઈને સુરક્ષા સુધી
ભારત અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચેના સંબંધો માત્ર પરંપરાગત ખરીદ-વેચાણ કે આયાત-નિકાસ સુધી સીમિત નથી. બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, જે માત્ર આર્થિક જ નહીં પરંતુ રાજકીય, ટેકનોલોજીકલ અને વૈશ્વિક સુરક્ષાની જરૂરિયાતો દ્વારા વધુ મજબૂત બને છે.
જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભૂતકાળમાં વોશિંગ્ટન દ્વારા વેપાર સંબંધિત લેવાયેલા કેટલાક આકરા પગલાં અને વાટાઘાટોમાં ટેરિફ (જકાત)ને એક હથિયાર તરીકે વાપરવાની નીતિને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ સર્જાયું હતું. આ જ કારણ હતું કે શરૂઆતી ડ્રાફ્ટ (ખરડો) લગભગ તૈયાર હોવા છતાં એક વચગાળાના (Interim) BTA પર હસ્તાક્ષર કરવામાં મોટી કાનૂની અને રાજનૈતિક અડચણો આવી રહી હતી.
ફેબ્રુઆરીનો સંયુક્ત આલેખ અને કાનૂની પડકારો
નોંધનીય છે કે બંને દેશોએ 7 ફેબ્રુઆરીના રોજ એક મહત્વપૂર્ણ સંયુક્ત નિવેદન જાહેર કર્યું હતું, જેમાં વચગાળાના BTA માટેની પાયાની નીતિઓ અને ફ્રેમવર્ક નક્કી કરવામાં આવ્યા હતા.
પરંતુ વેપાર વિશ્લેષકોના મતે, આ કરાર પર સમયસર હસ્તાક્ષર ન થઈ શક્યા કારણ કે યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટે તે ‘પ્રેફરેન્શિયલ ટેરિફ મિકેનિઝમ’ના કાનૂની આધારને જ અમાન્ય ઠેરવ્યો હતો, જેની પેશકશ વોશિંગ્ટન દ્વારા ભારતીય નિકાસકારો માટે કરવામાં આવી હતી. આ અણધાર્યા કાનૂની નિર્ણયને કારણે વાટાઘાટોને નવેસરથી ગોઠવવાની જરૂરિયાત ઊભી થઈ હતી.
પ્રેફરેન્શિયલ ટેરિફ અને ભારતીય નિકાસકારોની અપેક્ષા
ભારત હાલમાં એક એવા મજબૂત અને કાનૂની રીતે સુરક્ષિત ‘પ્રેફરેન્શિયલ ટેરિફ’ માળખાની રાહ જોઈ રહ્યું છે, જે ભારતીય સામાન અને સેવાઓને અન્ય વૈશ્વિક સ્પર્ધક દેશોની સરખામણીમાં અમેરિકી બજારમાં વધુ સારી અને સરળ પહોંચ પ્રદાન કરે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ વોશિંગ્ટન ખાતેની અમેરિકી સરકાર પણ આ કરારને કોઈ પણ વિલંબ વગર ઝડપથી આખરી ઓપ આપવા માટે એટલી જ આતુર છે. બંને પક્ષો વહેલી તકે પ્રથમ તબક્કાને પૂર્ણ કરવા ઈચ્છે છે જેથી બંને દેશોના ઉત્પાદકો અને નિકાસકારોને તેનો પ્રત્યક્ષ લાભ મળી શકે.
અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોરનું નિવેદન
અમેરિકી રાજદૂત સર્જિયો ગોરે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આપેલા એક નિવેદનમાં ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધોની સકારાત્મક દિશા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો એક એવા વ્યાપારિક વાતાવરણનું નિર્માણ કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે જે નિષ્પક્ષ, પરસ્પર સન્માનજનક અને બંને પક્ષો માટે નફાકારક હોય.
નવી દિલ્હી ખાતે યોજાયેલા ઓટોમોટિવ કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સ એસોસિએશન (ACMA)ના 66મા વાર્ષિક સત્રને સંબોધતા સર્જિયો ગોરે ઉમેર્યું હતું કે, “અમેરિકા અને ભારત વચ્ચેના સંબંધો આ સમયે એક ઐતિહાસિક ઊંચાઈ પર છે. તમે સંરક્ષણ, સ્વચ્છ ઉર્જા, ઓટોમોબાઈલ કે ડિજિટલ ટેકનોલોજી – કોઈપણ ક્ષેત્ર પસંદ કરી લો, અમેરિકા અને ભારત આજે એક સાથે મળીને ખભેથી ખભા મિલાવીને કામ કરી રહ્યા છે.”
