ભારતની GDP તેજીમાં, પરંતુ કૃષિ ક્ષેત્ર પાછળ: ૨૦૨૫-૨૬ ના Q2 આંકડા શું કહે છે?

વિકસિત ભારત ૨૦૪૭નું લક્ષ્ય મુશ્કેલ? કૃષિ વૃદ્ધિ ૫% થી ઘણું નીચે

નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં દેશની GDP વૃદ્ધિ ૮.૨% સુધી પહોંચી છે. આ આંકડો સરકાર માટે સકારાત્મક ગણાય છે, પરંતુ કૃષિ ક્ષેત્રે ફરીથી નબળું પ્રદર્શન કર્યું છે. સતત બીજા ત્રિમાસિકમાં કૃષિ વૃદ્ધિ ધીમી દેખાઈ રહી છે અને આવક વધારાની ગતિ પણ મર્યાદિત રહી છે. આ સ્થિતિ ગ્રામ્ય અર્થવ્યવસ્થાની ક્ષમતાને લઈને ચિંતા વધારી રહી છે.

કૃષિ વૃદ્ધિ પાછલા સ્તરથી નીચે

સરકારી આંકડા અનુસાર Q2 દરમિયાન કૃષિ અને સંલગ્ન ક્ષેત્રે ફક્ત ૩.૫%નું વૃદ્ધિદર નોંધાયું છે. ગયા વર્ષે આ જ ગાળામાં આ દર ૪.૧% હતો, જ્યારે આ વર્ષના Q1 માં ૩.૭%નો વધારો થયો હતો. આ આંકડા બતાવે છે કે કૃષિની ગતિ મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા જેટલી મજબૂત નથી. ઉત્પાદન, બજાર અને નિકાસના પરિબળો તેમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

વિકસિત ભારત ૨૦૪૭નું લક્ષ્ય અને કૃષિનો ભાગ

સરકાર ૨૦૪૭ સુધી ભારતને વિકસિત દેશોની શ્રેણીમાં લાવવા ઈચ્છે છે. આ માટે કૃષિમાં દર વર્ષે સરેરાશ ૫% વૃદ્ધિ જરૂરી માનવામાં આવે છે. હાલમાં દેખાતા આંકડા આ માપદંડ કરતાં ઓછા છે, જે લક્ષ્ય સુધી પહોંચવામાં અવરોધરૂપ છે. સ્થિર અને લાંબા ગાળાની પ્રગતિ વિના આ ઉદ્યોગ મજબૂત થવો મુશ્કેલ છે.

મોસમી પ્રભાવ અને ખર્ચનું દબાણ

દેશના કૃષિ બજારો પર વરસાદ, તાપમાન અને કુદરતી ફેરફારો સતત અસર કરે છે. ઉપરાંત ઇનપુટ દરમાં વધારો, બીજ-ખાતરની કિંમત અને પાકના ભાવનો ચઢાવ-ઉતાર ખેડૂતોને નફામાં પાછળ ધકેલી રહ્યા છે. વૈશ્વિક બજારોમાં સ્પર્ધા વધી છે અને નિકાસ પર ટેરિફનો પ્રભાવ પણ દેખાય છે. આ બધા કારણો મળીને કૃષિ વૃદ્ધિ નબળી રહેવાનું મોટું કારણ છે.

વલસાડમાં વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસની ઉજવણી: ભાજપ લઘુમતી મોરચા દ્વારા શાહ કે.એમ. હાઈસ્કૂલ ખાતે કરાયું વૃક્ષારોપણ

વિશ્વ પર્યાવરણ દિવસ: ગાયસાવર ગામે વન વિભાગ અને ગ્રામજનો દ્વારા ૨૦,૦૦૦ વૃક્ષોનું ભવ્ય વાવેતર

વૃદ્ધિ મજબૂત પરંતુ ચિંતાઓ યથાવત

જ્યારે કુલ GDP વૃદ્ધિ સકારાત્મક છે, ત્યારે કૃષિ ક્ષેત્રની ધીમી ચાલ ચિંતાનો વિષય છે. ઉત્પાદનક્ષમતા, પારદર્શક બજાર વ્યવસ્થા અને પ્રોસેસિંગ સુવિધાઓમાં ઝડપી વધારો જરૂરી છે. વેલ્યુ ચેઇન અને નિકાસ સપોર્ટ વગર આ ક્ષેત્ર ૫%ના સ્તરે પહોંચી નહીં શકે. આવું જ ચાલુ રહ્યું તો ભવિષ્યના ટાર્ગેટ પર અસર થવા શક્ય છે.

સુધારાના પ્રયત્નો અને નવી આશા

સરકાર દ્વારા તાજેતરમાં કઠોળ અને તેલીબિયાંમાં આત્મનિર્ભરતા વધારવા માટે યોજનાઓ શરૂ થઈ છે. ઉપરાંત પીએમ ધન-ધાન્ય યોજના અંતર્ગત પછાત જિલ્લાઓમાં ઉત્પાદકતા ઊંચી લાવવાની દિશામાં પ્રયાસ ચાલી રહ્યા છે. જો આ પગલાં સફળ થશે તો આવનારા વર્ષોમાં કૃષિ વૃદ્ધિમાં નોંધપાત્ર સુધારો દેખાઈ શકે છે. GDP આંકલનમાં પણ તેની સકારાત્મક અસર જોવા મળવાની આશા છે.