દરિયાઈ સુરક્ષા, બચાવ અને બ્લુ ઇકોનોમીના સંરક્ષણમાં ભારતીય તટ રક્ષક દળની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા
ભારતના વિશાળ દરિયાકાંઠાની રક્ષા કરતા ભારતીય તટ રક્ષક દળ (Indian Coast Guard) નો આજે સ્થાપના દિવસ છે. ૧ ફેબ્રુઆરી, ૧૯૭૭ના રોજ અમલમાં આવેલું આ દળ આજે રક્ષણ અને સેવાનું પર્યાય બની ગયું છે. આ વર્ષે “સુરક્ષિત તટ, સમૃદ્ધ ભારત” થીમ હેઠળ આ દિવસની વિશેષ ઉજવણી કરવામાં આવી રહી છે, જે દેશની બ્લુ ઇકોનોમી અને દરિયાઈ સરહદોની મજબૂતીને રેખાંકિત કરે છે.
ભારતીય તટ રક્ષક દળની મુખ્ય ભૂમિકાઓ અને જવાબદારીઓ નીચે મુજબ છે:
-
દરિયાઈ સુરક્ષા અને નિરિક્ષણ: આધુનિક જહાજો, ડોર્નિયર વિમાનો અને હેલિકોપ્ટરો દ્વારા સતત પેટ્રોલિંગ કરીને ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ અને સમુદ્રી તસ્કરી પર રોક લગાવવી.
-
શોધ અને બચાવ (Search and Rescue): સમુદ્રમાં મુશ્કેલીમાં ફસાયેલા માછીમારો અને નાવિકો માટે દેવદૂત સમાન કાર્ય કરવું. ચક્રવાત કે સુનામી જેવી કુદરતી આપત્તિઓ વખતે તટ રક્ષક દળનો પ્રતિસાદ અત્યંત ઝડપી હોય છે.
-
પર્યાવરણ રક્ષણ: દરિયામાં તેલનું પ્રદૂષણ (Oil Spill) અટકાવવું અને દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિનું જતન કરવું એ આ દળની મહત્વની જવાબદારી છે.
ભારતીય તટ રક્ષક દળ ભારતીય નૌસેના (Indian Navy) અને કસ્ટમ્સ વિભાગ સાથે સંકલન સાધીને કાર્ય કરે છે. “વયમ રક્ષામઃ” (અમે રક્ષણ કરીએ છીએ) ના સૂત્રને ચરિતાર્થ કરતા આ દળે અનેકવાર વિષમ પરિસ્થિતિઓમાં પણ અદમ્ય સાહસનો પરિચય આપ્યો છે. સુરક્ષિત દરિયાકાંઠો એ જ આર્થિક સમૃદ્ધિનો પાયો છે, અને તટ રક્ષક દળ આ પાયાને મજબૂત રાખવાનું કાર્ય અવિરત કરી રહ્યું છે.
