ભારતની આર્થિક ક્રાંતિ: 2025 બન્યું સુધારાઓનું ઐતિહાસિક વર્ષ, ‘રિફોર્મ એક્સપ્રેસ’ પર સવાર થઈ ભારતે દુનિયાને ચોંકાવી
વર્ષ 2025 ભારતની આર્થિક અને સામાજિક પ્રગતિ માટે સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થયું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં, ભારતે માત્ર આર્થિક મોરચે શાનદાર પ્રદર્શન જ નથી કર્યું, પરંતુ ‘રિફોર્મ એક્સપ્રેસ’ ના માધ્યમથી શાસન અને કર પ્રણાલીઓમાં ક્રાંતિકારી ફેરફારો પણ કર્યા છે. સ્ત્રોતો અનુસાર, આ વર્ષ ઉચ્ચ વિકાસ દર અને ઓછા ફુગાવાના એક દુર્લભ “ગોલ્ડિલોક્સ કાલ” (Goldilocks period) તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.
આર્થિક મહાશક્તિ તરીકે ભારતનો ઉદય
ભારત હાલમાં જાપાનને પાછળ છોડીને વિશ્વની ચોથી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થા બની ગયું છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 ના બીજા ક્વાર્ટર (Q2) માં ભારતનો વાસ્તવિક જીડીપી (GDP) વિકાસ દર 8.2% નોંધાયો છે, જે છેલ્લા છ ક્વાર્ટરમાં સૌથી વધુ છે. આ મજબૂતીને જોતા, આરબીઆઈ (RBI) એ આખા નાણાકીય વર્ષ માટે વિકાસનો અંદાજ વધારીને 7.3% કર્યો છે.
GST અને આવકવેરામાં ઐતિહાસિક રાહત
વર્ષ 2025 માં સરકારે જીએસટી (GST) ના માળખાને સરળ બનાવીને સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપી. GST ને હવે મુખ્ય બે સ્લેબ (5% અને 18%) માં મર્યાદિત કરવામાં આવ્યો છે:
- સામાન્ય માણસને રાહત: ઘરવપરાશની વસ્તુઓ જેવી કે સાબુ, ટૂથપેસ્ટ અને રોટલી પરનો ટેક્સ ઘટાડીને 5% અથવા શૂન્ય કરી દેવામાં આવ્યો છે.
- આરોગ્ય અને શિક્ષણ: જીવનરક્ષક દવાઓ અને વ્યક્તિગત વીમા પ્રીમિયમ પરના GST ને 18% થી ઘટાડીને શૂન્ય (NIL) કરવામાં આવ્યો છે.
- મધ્યમ વર્ગને લાભ: 12 લાખ રૂપિયા સુધીની વાર્ષિક આવક ધરાવતી વ્યક્તિઓએ હવે કોઈ આવકવેરો (Income Tax) ભરવો પડશે નહીં. ઉપરાંત, 1961 ના જૂના કાયદાને બદલે નવો આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 અમલમાં આવ્યો છે.
રોજગાર અને શ્રમ સુધારણા
ભારતના ચાર નવા લેબર કોડ્સ (Labour Codes) આ વર્ષે અમલી બન્યા છે, જેણે 29 જૂના કાયદાઓનું સ્થાન લીધું છે. નવેમ્બર 2025 માં બેરોજગારીનો દર ઘટીને 4.7% રહ્યો છે, જે એપ્રિલ 2025 પછીનો સૌથી નીચો સ્તર છે. વધુમાં, ગ્રામીણ રોજગારી માટે Viksit Bharat G-RAM-G વિધેયક હેઠળ ગેરંટીયુક્ત કામના દિવસો 100 થી વધારીને 125 કરી દેવામાં આવ્યા છે.
ડિજિટલ ક્રાંતિ: UPI એ રચ્યો ઇતિહાસ
ભારતનું યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) હવે વિશ્વની સૌથી મોટી રીઅલ-ટાઇમ પેમેન્ટ સિસ્ટમ બની ગઈ છે. 2025 સુધીમાં, વિશ્વના કુલ ડિજિટલ વ્યવહારોના 50% હિસ્સો એકલા ભારતના UPI પ્લેટફોર્મ પર થઈ રહ્યો છે. ઓગસ્ટ 2025 માં UPI એ 20 બિલિયન ટ્રાન્ઝેક્શનનો આંકડો પાર કરીને વ્યવહારોની સંખ્યામાં વિઝા (Visa) ને પણ પાછળ છોડી દીધું છે.
માળખાગત સુવિધાઓ અને સામાજિક સુરક્ષા
પીએમ ગતિ શક્તિ (PM Gati Shakti) પહેલને કારણે ભારતમાં લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ જીડીપીના 13-14% થી ઘટીને 7.8-8.9% થયો છે. રેલવે, હાઈવે અને એરપોર્ટના વિસ્તારે દેશની પ્રગતિને નવી ગતિ આપી છે. સામાજિક ક્ષેત્રે, ભારતને સામાજિક સુરક્ષાના વ્યાપને 2015 ના 19% થી વધારીને 2025 માં 64.3% કરવા બદલ ‘ISSA આઉટસ્ટેન્ડિંગ અચીવમેન્ટ એવોર્ડ 2025’ થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યું છે.
ભવિષ્ય તરફ: રાષ્ટ્રીય યુવા નીતિ 2025
સરકારે ‘વિકસિત ભારત @ 2047’ ના લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને રાષ્ટ્રીય યુવા નીતિ 2025 નો ડ્રાફ્ટ તૈયાર કર્યો છે. આ નીતિ શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ અને ઉદ્યોગસાહસિકતા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
ભારતની આ પ્રગતિને એક ‘રિફોર્મ એક્સપ્રેસ’ ટ્રેન તરીકે જોઈ શકાય છે, જેના પાટા મજબૂત આર્થિક સુધારાઓ છે, બળતણ દેશની યુવા પેઢી છે અને જેનું ગંતવ્ય સ્થાન 2047 નું ‘વિકસિત ભારત’ છે.
