પ્રીમિયમ પેટ્રોલ પછી ઔદ્યોગિક ડીઝલમાં ₹૨૨નો જંગી વધારો; ઈરાન યુદ્ધ ભારત માટે બનશે મોંઘવારીનો કાળ?
૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં મોટા ભૂકંપના સંકેતો મળી રહ્યા છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધની સીધી અસર હવે ભારતીય ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે. પ્રીમિયમ પેટ્રોલના ભાવમાં વધારા બાદ, હવે ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) એ ઔદ્યોગિક ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨૨નો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઝીંક્યો છે. આ વધારો માત્ર ઉદ્યોગો પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ ટૂંક સમયમાં દૂધ, શાકભાજી અને જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં પણ આગ લગાડી શકે છે.
ઈરાન અને અમેરિકા-ઈઝરાયેલ વચ્ચે ચાલી રહેલું યુદ્ધ આજે ત્રીજા અઠવાડિયામાં પ્રવેશી ગયું છે. સોશિયલ મીડિયા પર યુદ્ધની ભયાનક તસવીરો અને મધ્ય પૂર્વીય દેશોના ઈંધણ પ્લાન્ટ્સ પર થતા હુમલાઓએ વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં હાહાકાર મચાવ્યો છે. ભારતમાં પણ તેની અસરો હવે સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. પ્રીમિયમ પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨ થી વધુનો વધારો થયાના ગણતરીના દિવસોમાં જ, ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) એ ઔદ્યોગિક ડીઝલ (Bulk Diesel) ના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨૨નો જંગી વધારો જાહેર કર્યો છે.
ભાવમાં રેકોર્ડબ્રેક ઉછાળો
નવીનતમ અપડેટ્સ અનુસાર, ઔદ્યોગિક ડીઝલના ભાવ જે અત્યાર સુધી ₹૮૭.૬૭ પ્રતિ લિટર હતા, તે હવે વધીને ₹૧૦૯.૫૯ પ્રતિ લિટર પર પહોંચી ગયા છે. આ વધારો ભારતના ઇતિહાસમાં ઔદ્યોગિક ક્ષેત્ર માટે સૌથી મોટા ફટકા સમાન છે. મોટા જથ્થામાં ડીઝલ ખરીદતા ઉદ્યોગો, રેલવે, પાવર પ્લાન્ટ્સ અને મોટા લોજિસ્ટિક્સ હબ માટે હવે ખર્ચનું સંચાલન કરવું મુશ્કેલ બનશે.
કયા ક્ષેત્રો પર પડશે સૌથી વધુ અસર?
ઔદ્યોગિક ડીઝલનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે નીચેના ક્ષેત્રોમાં થાય છે:
-
મેન્યુફેક્ચરિંગ: ફેક્ટરીઓમાં મશીનરી ચલાવવા માટે વપરાતા બલ્ક ડીઝલના ભાવ વધતા ઉત્પાદન ખર્ચ (Cost of Production) માં ૧૫% થી ૨૦% નો વધારો થઈ શકે છે.
-
લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટ: માલસામાનની હેરફેર કરતી મોટી ટ્રકો અને ટ્રેનોના સંચાલન ખર્ચમાં વધારો થતા નૂર ભાડા (Freight charges) વધશે.
-
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: રોડ-રસ્તા અને બિલ્ડિંગ નિર્માણમાં વપરાતા ભારે મશીનો હવે મોંઘા પડશે, જે પ્રોજેક્ટ્સના કુલ ખર્ચમાં વધારો કરશે.
ગ્રાહકો પર વધશે મોંઘવારીનો બોજ
નિષ્ણાતો માને છે કે જો ઈરાન યુદ્ધ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત નહીં થાય, તો ભારતમાં ફુગાવો (Inflation) સામાન્ય માણસ માટે વિનાશક બની શકે છે. ઉદ્યોગો પોતાનો વધારાનો ખર્ચ લાંબા ગાળે ગ્રાહકો પર જ નાખશે.
૧. ચીજવસ્તુઓના ભાવ: સાબુ, તેલ, પેકેજ્ડ ફૂડ અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવી વસ્તુઓના ભાવમાં ૫% થી ૮% નો વધારો થવાની શક્યતા છે.
૨. કૃષિ ઉત્પાદનો: ટ્રેક્ટર્સ અને સિંચાઈ પંપના ઉપયોગ માટે ડીઝલ જરૂરી છે, જે ખેડૂતોના ખર્ચમાં વધારો કરી અનાજના ભાવ વધારી શકે છે.
૩. સેવાઓ: કુરિયર સર્વિસ અને ઓનલાઇન ડિલિવરી ચાર્જીસમાં પણ વધારો જોવા મળી શકે છે.
સરકાર અને ઉદ્યોગ જગતની ચિંતા
વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૦ ડોલરને પાર કરી રહ્યા છે, જે તેલ કંપનીઓ માટે માર્જિન જાળવવું મુશ્કેલ બનાવી રહ્યું છે. સરકાર આ પરિસ્થિતિ પર ચાંપતી નજર રાખી રહી છે, પરંતુ જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલશે તો સામાન્ય પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં પણ વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. કંપનીઓ અત્યારે કાર્યક્ષમતા વધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે, પરંતુ ઈંધણનો આ નવો બોજ અર્થતંત્રના વિકાસ દર (GDP) પર બ્રેક લગાવી શકે છે.
૨૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ ના આ આર્થિક અહેવાલ મુજબ, ૨૨ રૂપિયાનો આ વધારો માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ આવનારી મોટી મોંઘવારીની પૂર્વસંધ્યા છે. મધ્ય પૂર્વની શાંતિ પર હવે ભારતની રસોઈનું બજેટ ટકેલું છે.
