મધ્ય-પૂર્વમાં ભયાનક વળાંક: ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂની હત્યા કરનારને $૫૮ મિલિયનનું ઇનામ આપવા ઈરાન સંસદમાં લાવશે નવો કાયદો
વૈશ્વિક શાંતિ સ્થાપવાના તમામ રાજદ્વારી પ્રયાસો અને સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના દબાણ વચ્ચે, મધ્ય-પૂર્વ (Middle East) માંથી એક અત્યંત ચોંકાવનારા અને ખતરનાક સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વર્ષોથી ચાલી રહેલો પ્રોક્સી વોર હવે સીધા લશ્કરી અને સત્તાવાર ટકરાવમાં ફેરવાઈ ગયો છે. ઈરાનની ઇસ્લામિક કન્સલ્ટેટિવ એસેમ્બલી (સંસદ) માં હાલમાં એક એવા સનસનાટીપૂર્ણ કાયદાકીય બિલ પર ગંભીર ચર્ચા અને મતદાનની તૈયારી થઈ રહી છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાના તમામ નિયમોને નેવે મૂકે છે. આ પ્રસ્તાવિત બિલ હેઠળ, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ, ઇઝરાયેલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અથવા અમેરિકી લશ્કરી કમાન્ડર એડમિરલ બ્રેડ કૂપરની હત્યા કરનાર કોઈપણ વ્યક્તિ કે સંગઠનને આશરે $૫૮ મિલિયન (અંદાજે ૪૮૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુ) નું સત્તાવાર ઇનામ આપવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
સંસદીય મંજૂરીની તૈયારી: ‘પારસ્પરિક કાર્યવાહી કાયદો’
ઈરાનના સત્તાવાર સરકારી મીડિયા અને ટોચના રાજદ્વારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, દેશના કાયદા નિર્માતાઓ આ વિવાદાસ્પદ કાયદાને બહુમતીથી પસાર કરવા માટે એકઠા થયા છે. ઈરાનની શક્તિશાળી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને વિદેશ નીતિ સમિતિના અધ્યક્ષ ઈબ્રાહિમ અઝીઝીએ સરકારી ટેલિવિઝન ચેનલ પર લાઈવ ઈન્ટરવ્યુ દરમિયાન આ બાબતની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે આ બિલને ‘ઈસ્લામિક રિપબ્લિકના લશ્કરી અને સુરક્ષા દળો દ્વારા પારસ્પરિક કાર્યવાહી’ તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું છે.
અઝીઝીએ કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, “અમારું સ્પષ્ટ માનવું છે કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ, ઇઝરાયેલી વડા પ્રધાન અને યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ના સર્વોચ્ચ કમાન્ડરને વૈશ્વિક સ્તરે નિશાન બનાવવા જોઈએ અને તેમની સામે ન્યાયિક અને લશ્કરી બદલો લેવો જ જોઈએ. આ અમારો કાયદેસરનો અને ધાર્મિક અધિકાર છે.”
ભૂતકાળની શહાદત અને વર્તમાનનો છૂપો ભય
ઈરાન સરકારના આ આક્રમક અને અસાધારણ પગલાં પાછળ તાજેતરનો ઇતિહાસ જવાબદાર છે. ફેબ્રુઆરી મહિનામાં ઈરાનની ધરતી પર અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલા ગુપ્ત હવાઈ હુમલા દરમિયાન ઈરાનના ભૂતપૂર્વ સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનીનું રહસ્યમય સંજોગોમાં મોત નીપજ્યું હતું. ઈરાન આ ઘટનાને પોતાની સંપ્રભુતા પર સૌથી મોટો હુમલો અને આંતરરાષ્ટ્રીય આતંકવાદ માને છે. ઈબ્રાહિમ અઝીઝીએ ઉમેર્યું હતું કે, “જેમ આપણા સર્વોચ્ચ ઇમામ અને નેતા શહીદ થયા હતા, તેવી જ રીતે દુનિયાના કોઈપણ મુસ્લિમ અથવા સ્વતંત્રતા પ્રેમી વ્યક્તિએ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ અને ઇઝરાયેલના શાસકો સાથે એ જ ભાષામાં વ્યવહાર કરવો જોઈએ.”
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, તેહરાનના આ અભિગમ પાછળ માત્ર ભૂતકાળનો બદલો નથી, પરંતુ ભવિષ્યનો એક મોટો આંતરિક ડર પણ છુપાયેલો છે. ઈરાનની ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સીઓને પાકા અહેવાલ મળ્યા છે કે અમેરિકા અને ઇઝરાયેલની મોસાદ સંસ્થા હવે ઈરાનના નવા નિયુક્ત સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ મોજતબા ખામેનીને પણ પોતાના નિશાના પર લઈ શકે છે. આથી, સંસદ દ્વારા સત્તાવાર રીતે ઇનામની જાહેરાત કરીને ઈરાન પશ્ચિમી દેશો પર એક માનસિક અને સામૂહિક દબાણ ઊભું કરવા માંગે છે.
| લક્ષિત વ્યક્તિ (Target Profile) | વર્તમાન હોદ્દો / ભૂમિકા | ઈરાનનો મુખ્ય આક્ષેપ | પ્રસ્તાવિત પુરસ્કારની રકમ |
| ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ | રાષ્ટ્રપતિ, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (USA) | સાર્વભૌમત્વ પર હુમલો અને આર્થિક પ્રતિબંધો | $૫૮ મિલિયન સંયુક્ત ભંડોળ |
| બેન્જામિન નેતન્યાહૂ | વડા પ્રધાન, ઇઝરાયેલ (Israel) | ગાઝા-લેબેનાન યુદ્ધ અને સૈન્ય કાર્યવાહી | સત્તાવાર સરકારી માન્યતા |
| એડમિરલ બ્રેડ કૂપર | યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) વડા | પર્શિયન ગલ્ફમાં લશ્કરી ઘેરાબંધી | લશ્કરી સન્માન અને પુરસ્કાર |
વાણીયુદ્ધ હવે વિનાશક લડાઈ તરફ: પરમાણુ કરાર જોખમમાં
ઈરાનના કડક વલણ વચ્ચે તેના પ્રભાવશાળી સાંસદ અને કટ્ટરપંથી ધર્મગુરુ મહમૂદ નબાવિયન પણ મેદાનમાં આવ્યા છે. તેમણે સંસદના ફ્લોર પર ખુલ્લેઆમ જણાવ્યું કે, “ઈરાની સંસદ ટૂંક સમયમાં જ આ બિલ પર કલમવાર ચર્ચા પૂર્ણ કરશે કે ટ્રમ્પ અને નેતન્યાહૂને જલદીથી નર્કમાં મોકલનારા બહાદુરોને સરકારી તિજોરીમાંથી કઈ રીતે અને કયા માધ્યમથી ઇનામની રકમ ટ્રાન્સફર કરવી.” આ પ્રકારની ભાષા દર્શાવે છે કે ઈરાનની આંતરિક રાજનીતિમાં હવે ઉદારવાદીઓ માટે કોઈ સ્થાન બચ્યું નથી.
બીજી તરફ, વોશિંગ્ટનથી મળતા અહેવાલો મુજબ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાના વલણ પર અડગ છે. તેમણે વ્હાઇટ હાઉસથી એક સત્તાવાર નિવેદનમાં જણાવ્યું છે કે જો ઈરાન પોતાના પરમાણુ સંવર્ધન (Uranium Enrichment) કાર્યક્રમને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાનો નવો કરાર સ્વીકારશે નહીં, તો યુએસ આર્મી ઈરાનના તમામ સિક્રેટ પરમાણુ મથકો પર સૈન્ય હુમલો કરશે. ટ્રમ્પે આ લશ્કરી કાર્યવાહીની સંભવિત તારીખ પણ નક્કી કરી લીધી હોવાની ચર્ચા છે. ઈરાને પણ આ ધમકીનો જવાબ આપતા કહ્યું છે કે જો તેના નેતૃત્વ અથવા સૈન્ય સરહદ પર એક પણ મિસાઈલ છોડવામાં આવી, તો તેનો જવાબ પશ્ચિમ એશિયામાં રહેલા તમામ યુએસ સૈન્ય મથકોના સંપૂર્ણ વિનાશથી આપવામાં આવશે. આ ગંભીર પરિસ્થિતિ જોતા, સમગ્ર વિશ્વ અત્યારે શ્વાસ અધ્ધર કરીને મધ્ય-પૂર્વની આ કટોકટી તરફ જોઈ રહ્યું છે જે ગમે ત્યારે વૈશ્વિક યુદ્ધમાં પલટાઈ શકે છે.
