ઈરાનમાં યુદ્ધના એંધાણ: અમેરિકી હુમલાની આશંકા વચ્ચે તેહરાને એરસ્પેસ બંધ કરી, મિડલ ઈસ્ટમાં ભારે સૈન્ય હલચલ
ઈરાનમાં ચાલી રહેલી વ્યાપક નાગરિક અશાંતિ અને અમેરિકા સાથે ચરમસીમાએ પહોંચેલા તણાવ વચ્ચે, ઈરાની સત્તાવાળાઓએ બુધવારે મોડી રાત્રે પોતાના હવાઈ ક્ષેત્રને (Airspace) નાગરિક ઉડ્ડયન માટે લગભગ સંપૂર્ણપણે બંધ કરી દીધું છે. આ પગલું એવા સમયે લેવામાં આવ્યું છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને સૈન્ય કાર્યવાહીની કડક ચેતવણી આપી છે અને અમેરિકી સેનાએ આ વિસ્તારમાં પોતાના વિમાનવાહક જહાજ (Carrier Strike Group) તૈનાત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે.
એરસ્પેસ બંધ અને ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર અસર
ઈરાની સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટીએ નોટિસ (NOTAM) જાહેર કરીને તેહરાન ફ્લાઇટ ઇન્ફોર્મેશન રિજન (FIR) બંધ કરી દીધું છે, જેમાં માત્ર પૂર્વ મંજૂરી મેળવેલી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સને જ આવવા-જવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ અચાનક બંધને કારણે એર ઈન્ડિયા અને ઈન્ડિગો (IndiGo) સહિતની અનેક આંતરરાષ્ટ્રીય એરલાઈન્સ પ્રભાવિત થઈ છે. ઈન્ડિગોએ એક એડવાઈઝરી જારી કરીને જણાવ્યું છે કે ઈરાનની એરસ્પેસ અચાનક બંધ થવાને કારણે તેમની ફ્લાઈટ્સ પર અસર પડી છે, જ્યારે એર ઈન્ડિયાએ ઘણી ફ્લાઈટ્સ રદ કરી છે અથવા ડાયવર્ટ કરી છે. લુફ્થાન્સા (Lufthansa) ગ્રુપે પણ સુરક્ષાના કારણોસર ઈરાની અને ઈરાકી એરસ્પેસથી બચવાનો નિર્ણય લીધો છે.
વધતો સૈન્ય તણાવ અને વ્યૂહાત્મક ગતિવિધિઓ
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, અમેરિકા દક્ષિણ ચીન સાગરથી એક વિમાનવાહક જહાજ સમૂહને મિડલ ઈસ્ટ તરફ ખસેડી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, કતાર સ્થિત અલ-ઉદૈદ (Al Udeid) એર બેઝ પરથી અમેરિકા અને બ્રિટનના કેટલાક સૈન્ય કર્મચારીઓને સાવચેતીના ભાગરૂપે હટાવવામાં આવી રહ્યા છે.
ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ પણ પોતાની મિસાઈલ ક્ષમતાને ‘પૂર્ણ યુદ્ધ સજ્જતા’ પર રાખી છે. ઈરાની સંરક્ષણ અધિકારીઓનો દાવો છે કે તેઓએ જૂન 2025 માં ઇઝરાયેલ સાથેના યુદ્ધમાં થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરી લીધી છે અને તેમની મિસાઇલો કોઈપણ હુમલાનો જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જો તેના પર હુમલો થશે તો તે સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ અને તુર્કીમાં સ્થિત અમેરિકી સૈન્ય મથકોને નિશાન બનાવશે.
ઈરાનની અંદર ગૃહયુદ્ધ જેવી સ્થિતિ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાનમાં છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયાથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોમાં અત્યાર સુધીમાં 12,000 થી વધુ લોકોના મોત થયા છે. માનવાધિકાર સંગઠનોએ જણાવ્યું છે કે ઈરાની સુરક્ષા દળો પ્રદર્શનકારીઓ પર સીધું ગોળીબાર કરી રહ્યા છે અને મોટા પાયે ધરપકડ કરવામાં આવી રહી છે. સમગ્ર દેશમાં ઈન્ટરનેટ અને સંચાર સેવાઓ બંધ કરી દેવામાં આવી છે, જેનાથી ઈરાનનો બહારની દુનિયા સાથેનો સંપર્ક તૂટી ગયો છે.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર પ્રદર્શનકારીઓને ટેકો આપતા કહ્યું, “ઈરાની દેશભક્તો, પ્રદર્શન ચાલુ રાખો—તમારી સંસ્થાઓ પર કબજો કરો! મદદ આવી રહી છે”. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ઈરાન પ્રદર્શનકારીઓને ફાંસી આપવાનું શરૂ કરશે, તો અમેરિકા “ખૂબ જ કડક સૈન્ય કાર્યવાહી” કરશે.
નિષ્ણાતોનો મત અને ભવિષ્યની આશંકાઓ
નિષ્ણાતો માને છે કે ઈરાન જાણી જોઈને અમેરિકાને ઉશ્કેરી રહ્યું છે જેથી યુદ્ધની સ્થિતિ ઊભી કરીને દેશની અંદર ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને દબાવી શકાય અને રાષ્ટ્રવાદની ભાવનાનો લાભ ઉઠાવી શકાય. જો કે, અમેરિકી મિસાઇલ સ્ટ્રાઇક ઈરાનના શાસનને અસ્થિર કરી શકે છે અથવા તો વિનાશક પ્રાદેશિક યુદ્ધને જન્મ આપી શકે છે.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) પણ ભારતીય નાગરિકોને ઈરાનની યાત્રા ન કરવાની સખત સલાહ આપી છે અને ત્યાં હાજર ભારતીયોને વહેલી તકે દેશ છોડવા માટે જણાવ્યું છે. અત્યારે પરિસ્થિતિ અનિશ્ચિતતાના દોરમાં છે, જ્યાં સમગ્ર વિશ્વની નજર વોશિંગ્ટન અને તેહરાનના આગામી પગલા પર ટકેલી છે.
