શું ઈરાનમાં ઘૂસીને યુરેનિયમ છીનવશે અમેરિકા? ટ્રમ્પ-નેતન્યાહૂનો અત્યાર સુધીનો સૌથી ખતરનાક ‘સિક્રેટ પ્લાન’
કોઈ બીજા દેશમાં ઘૂસીને પરમાણુ સામગ્રી જપ્ત કરવી એ અમેરિકા માટે કંઈ નવું નથી. છેલ્લા આઠ દાયકાઓમાં અમેરિકાએ આવા અનેક ગુપ્ત અને અર્ધ-ગુપ્ત અભિયાનોને અંજામ આપ્યો છે. પરંતુ હવે વાત ઈરાનની છે, જ્યાં અમેરિકા સીધું જ ઘૂસીને યુરેનિયમ કાઢવાની તૈયારી કરી રહ્યું હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.
જૂન 2025ની એ કાળી રાત કોઈ ભૂલી શકે તેમ નથી, જ્યારે અમેરિકાના સાત બી-2 સ્પિરિટ સ્ટીલ્થ બોમ્બર્સે ઈરાનના ફોર્ડો અને નતાંઝ પરમાણુ કેન્દ્રો પર ચૌદ વિનાશક બંકર-બસ્ટર બોમ્બ ફેંક્યા હતા. અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓના અહેવાલો કહે છે કે પહાડોની ઊંડાઈમાં છુપાયેલું ઈરાનનું 440 કિલો સંવર્ધિત યુરેનિયમ આજે પણ સુરક્ષિત છે. જ્યારે અમેરિકી બોમ્બ નિષ્ફળ ગયા, ત્યારે હવે વોશિંગ્ટન અને જેરુસલેમના બંધ રૂમોમાં એક જ ખતરનાક યોજના ગુંજી રહી છે.
ઈરાનની અંદર અમેરિકી અને ઈઝરાયેલી સ્પેશિયલ ફોર્સિસને ઉતારીને યુરેનિયમ છીનવી લેવું. શું ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈતિહાસનું એ સૌથી જોખમી પાનું ઈરાનમાં ફરી પલટવા જઈ રહ્યા છે, જે ક્યારેક કઝાકિસ્તાનમાં અંજામ આપવામાં આવ્યું હતું?
કેવી રણનીતિ બનાવવામાં આવી રહી છે?
આ સમયે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો તણાવ એક એવા મુકામ પર પહોંચી ગયો છે, જ્યાંથી પાછા ફરવાનો કોઈ રસ્તો દેખાતો નથી. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ એક અત્યંત ડરામણી અને આશ્ચર્યજનક રણનીતિ તરફ ઈશારો કર્યો છે.
આ રણનીતિ છે ઈરાનના પરમાણુ ઠેકાણાઓમાં સીધા ‘બૂટ્સ ઓન ધ ગ્રાઉન્ડ’ એટલે કે પોતાની સેનાને ઉતારવી અને ત્યાંથી હથિયાર બનાવવા માટે ઉપયોગી યુરેનિયમને બળપૂર્વક બહાર કાઢવું. અમેરિકાનું સ્પષ્ટ કહેવું છે કે ભલે વાતચીતથી રસ્તો નીકળે કે યુદ્ધથી, તેઓ ઈરાન પાસે યુરેનિયમ રહેવા દેશે નહીં.
ટ્રમ્પની ધમકી અને બંકર બસ્ટર બોમ્બની નિષ્ફળતા
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું તાજેતરનું નિવેદન એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે તેઓ ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને હંમેશ માટે દફન કરવાના નિર્ણય પર અડગ છે. ટ્રમ્પે સીધા શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે જો ઈરાન સાથે કોઈ રાજદ્વારી સમાધાન નહીં થાય, તો અમેરિકી સેના અત્યંત ક્રૂરતાથી સૈન્ય કાર્યવાહી કરશે અને ઈરાનના પરમાણુ ઉપકરણો અને યુરેનિયમને કાં તો સ્થળ પર જ નષ્ટ કરી દેશે અથવા ત્યાંથી ઉઠાવી લાવશે.
વધુમાં, ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો કે અમેરિકી સ્પેસ ફોર્સ ઈરાનના પરમાણુ ઠેકાણાઓની ચોવીસે કલાક દેખરેખ રાખી રહી છે અને જે કોઈ પણ તેની નજીક જશે, તેને આકાશમાંથી જ ઉડાવી દેવામાં આવશે. આ દરમિયાન, ઈઝરાયેલી પીએમ નેતન્યાહૂએ અમેરિકી શો ’60 Minutes’ માં વધુ આક્રમક વલણ અપનાવતા કહ્યું કે, ઈરાનના યુરેનિયમને મેળવવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો એ છે કે તમે અંદર ઘૂસો અને તેને બહાર કાઢી લાવો.
હકીકતમાં, આ બંને નેતાઓની મજબૂરી એટલા માટે છે કારણ કે જૂન 2025માં ચલાવવામાં આવેલું ‘ઓપરેશન મિડનાઈટ હેમર’ નિષ્ફળ ગયું હતું. તેમાં અમેરિકાએ 14 વિશાળ એમઓપી જીબીયુ-57 બંકર-બસ્ટર બોમ્બ ફેંક્યા હતા, પણ તે ઈરાનના પહાડોને ભેદવામાં નિષ્ફળ રહ્યા હતા.
જ્યારે અમેરિકાએ ચલાવ્યું હતું ‘ઓપરેશન અલસોસ’
વોશિંગ્ટનના રાજકીય ગલિયારા અને પેન્ટાગોનના વિશ્લેષકો માટે બીજા દેશમાં ઘૂસીને પરમાણુ સામગ્રી જપ્ત કરવી એ જૂનો ઇતિહાસ છે. તેની શરૂઆત બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, 1944-1945માં થઈ હતી, જેને ‘ઓપરેશન અલસોસ’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. તે સમયે અલાઈડ ફોર્સિસ અને સોવિયેત સંઘ બંને વચ્ચે હોડ મચી હતી કે નાઝી જર્મની પર પહેલો કબજો કોણ કરશે, જેથી હિટલરના પરમાણુ રહસ્યો તેમના હાથમાં આવે.
24 ફેબ્રુઆરી 1945ના રોજ અમેરિકી સૈનિકોએ જર્મનીમાં ઘૂસીને 1100 ટનથી વધુ યુરેનિયમ અને સંશોધન દસ્તાવેજો કબજે કર્યા હતા, જેનો ઉપયોગ પાછળથી અમેરિકાએ જાપાન પર પરમાણુ બોમ્બ ફેંકવા માટે કર્યો હતો.
કઝાકિસ્તાનથી 600 કિલો યુરેનિયમની ગુપ્ત નિકાસ
ઈતિહાસનો બીજો અને સૌથી મહત્વનો દાખલો 1991માં સોવિયેત સંઘના વિઘટન પછી સામે આવ્યો. કઝાકિસ્તાનમાં લગભગ 600 કિલોગ્રામ અત્યંત સંવર્ધિત યુરેનિયમ લાવારિસ હાલતમાં હતું. અમેરિકાને ડર હતો કે આ યુરેનિયમ ઈરાન કે ઉત્તર કોરિયાના હાથમાં ન આવી જાય. આ જોખમને ટાળવા માટે અમેરિકાએ ‘પ્રોજેક્ટ સફાયર’ હેઠળ 31 સભ્યોની ટીમને મોકલી અને અત્યંત ગુપ્ત રીતે તે યુરેનિયમને અમેરિકા લઈ ગયા હતા.
લિબિયાથી વેનેઝુએલા સુધી: પરમાણુ જપ્તીનો ઈતિહાસ
કઝાકિસ્તાનની સફળતા પછી અમેરિકાએ ઘણીવાર આવા અભિયાનો કર્યા. 2003માં લિબિયાના ગદ્દાફીએ પરમાણુ કાર્યક્રમ બંધ કરવાની સહમતી આપ્યા પછી અમેરિકાએ ત્યાં ઘૂસીને પરમાણુ દસ્તાવેજો અને યુરેનિયમ કબજે કર્યું હતું. એટલું જ નહીં, 10 મે 2026ના રોજ પણ અમેરિકાએ વેનેઝુએલાના એક બંધ પડેલા રિએક્ટરથી 13.5 કિલો સંવર્ધિત યુરેનિયમ સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢ્યું હતું.
જોકે, ઈરાનમાં આ કામ સરળ નથી
પરંતુ અહીં એક કડવું સત્ય એ છે કે કઝાકિસ્તાન, લિબિયા કે વેનેઝુએલામાં થયેલા ઓપરેશન તે દેશોની સહમતીથી થયા હતા. જ્યારે ઈરાન એક અત્યંત શક્તિશાળી દેશ છે, જેની પાસે આધુનિક વાયુ રક્ષા પ્રણાલી, ઘાતક મિસાઇલો અને હજારો ડ્રોન છે.
અહેવાલ મુજબ, ઈઝરાયેલી અધિકારીઓ પણ માને છે કે ટ્રમ્પ સ્પેશિયલ ફોર્સિસ મોકલવાના વિચારમાં થોડા ખચકાઈ રહ્યા છે, કારણ કે આ ઓપરેશન અત્યંત જોખમી છે. ઈરાનના પરમાણુ ઠેકાણાઓ પહાડોમાં સેંકડો ફૂટ નીચે કોંક્રિટની સુરક્ષામાં છે. પેન્ટાગોનના વિશ્લેષકોએ ચેતવણી આપી છે કે જો આમાં થોડી પણ ભૂલ થઈ, તો તે સમગ્ર મધ્ય પૂર્વને એવા પરમાણુ યુદ્ધમાં ધકેલી દેશે જે સંભાળવું અશક્ય હશે.
