હવે TTE પાછળ દોડવાની જરૂર નથી, IRCTC લાવ્યું ખાલી સીટ શોધવાનું ખાસ ફીચર
ભારતમાં ટ્રેનની મુસાફરી સૌથી સસ્તી, આરામદાયક અને યાદોથી ભરેલી માનવામાં આવે છે. બારીની બહાર બદલાતા નજારા જોવા અને ચા-સમોસાની મજા લેવી દરેકને ગમે છે. પરંતુ આ મુસાફરીનો સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો છે— ‘કન્ફર્મ ટિકિટ’ મળવી. ભારતની વિશાળ વસ્તી અને મર્યાદિત ટ્રેનોના કારણે, જો તમે રિઝર્વેશન વિન્ડો ખુલતાની સાથે જ ટિકિટ બુક ન કરાવી હોય, તો કન્ફર્મ સીટ મળવી લોટરી લાગવા બરાબર થઈ જાય છે.
પરિણામે, ઘણી વખત આપણે મજબૂરીમાં ‘વેટિંગ ટિકિટ’ (Waiting Ticket) સાથે જ મુસાફરી શરૂ કરવી પડે છે. આવા સમયે આખા રસ્તે સૌથી મોટો ડર એ હોય છે કે બેસવાની કે સૂવાની જગ્યા મળશે કે નહીં? ટીટીઈ (TTE) ને શોધવા, તેમની આગળ-પાછળ ચક્કર મારવા અને વારંવાર વિનંતીઓ કરવી કે “સર, ગમે ત્યાં કોઈ એક સીટ એડજસ્ટ કરી આપો”… આ પરિસ્થિતિ ખૂબ જ તણાવપૂર્ણ હોય છે.
જો તમે પણ અવારનવાર આ મુશ્કેલીમાંથી પસાર થાઓ છો, તો તમારા માટે એક ખૂબ જ મોટા ખુશખબર છે. હવે તમારે ચાલતી ટ્રેનમાં સીટ માટે ટીટીઈના ચક્કર કાપવાની બિલકુલ જરૂર નહીં પડે. IRCTC ની વેબસાઈટ અને એપ પર એક એવું છુપાયેલું શાનદાર ફીચર છે, જેનાથી તમે પોતે જ તમારા મોબાઈલ પર જોઈ શકો છો કે ટ્રેનના કયા કોચમાં કઈ સીટ ખાલી છે. ચાલો જાણીએ આઈઆરસીટીસીના આ CHARTS/VACANCY ફીચર વિશે અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે.
શું છે IRCTC નું ‘CHARTS/VACANCY’ ફીચર?
ખરેખર, જ્યારે પણ કોઈ ટ્રેન પોતાના પહેલા સ્ટેશનથી રવાના થવાની હોય છે, તેનાથી લગભગ 4 કલાક પહેલા તેનો પહેલો ‘રિઝર્વેશન ચાર્ટ’ (Reservation Chart) ઓનલાઇન તૈયાર કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ, ટ્રેન ઊપડવાના અડધા કલાક પહેલા બીજો અને અંતિમ ચાર્ટ બને છે.
પહેલાના જમાનામાં ટીટીઈ હાથમાં કાગળનો ચાર્ટ લઈને ચાલતા હતા, પરંતુ હવે રેલવે પૂરી રીતે ડિજિટલ થઈ ચૂક્યું છે. આઈઆરસીટીસીએ સામાન્ય મુસાફરોની સુવિધા માટે આ આખો ચાર્ટ પોતાની વેબસાઈટ પર લાઈવ કરી દીધો છે. આ જ ફીચરનું નામ છે ‘Charts/Vacancy’. આના દ્વારા કોઈ પણ મુસાફર ચાલતી ટ્રેનમાં કરન્ટ સ્ટેટસ જોઈ શકે છે કે કઈ સીટ કયા સ્ટેશનથી કયા સ્ટેશન સુધી ખાલી રહેવાની છે.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રોસેસ: ટ્રેનમાં જાતે આ રીતે શોધો ખાલી સીટ
પોતાના મોબાઈલથી ખાલી સીટની ખબર લગાવવી ખૂબ જ સરળ છે. જ્યારે તમે ટ્રેનમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ કે પ્લેટફોર્મ પર હોવ, તો બસ નીચે આપેલા સ્ટેપ્સ ફોલો કરો:
-
સ્ટેપ 1: સૌથી પહેલા તમારા સ્માર્ટફોનમાં IRCTC ની સત્તાવાર વેબસાઈટ (irctc.co.in) ખોલો અથવા તો IRCTC Rail Connect એપ ઓપન કરો.
-
સ્ટેપ 2: વેબસાઈટ કે એપના હોમ પેજ પર તમને ‘CHARTS / VACANCY’ નો એક વિકલ્પ (આઈકન) દેખાશે. તેના પર ક્લિક કરો. ક્લિક કરતાની સાથે જ એક નવું પેજ ખુલશે, જેને ‘બુક ટિકિટ પ્રોફાઈલ’ કે ‘જર્ની ક્લાસ ઓપ્ટિમાઈઝર’ પણ કહેવામાં આવે છે.
-
સ્ટેપ 3: હવે તમારી સામે જે નવું પેજ ખુલ્યું છે, ત્યાં તમારે તમારી ટ્રેનનું નામ અથવા 5 અંકનો ટ્રેન નંબર દાખલ કરવો પડશે. આ સાથે જ મુસાફરીની તારીખ અને તે બોર્ડિંગ સ્ટેશન (જ્યાંથી તમે ટ્રેનમાં બેઠા છો) પસંદ કરવાનું રહેશે.
-
સ્ટેપ 4: આ બધી માહિતી ભર્યા પછી નીચે આપેલા ‘Get Train Chart’ ના બટન પર ક્લિક કરો.
-
સ્ટેપ 5: હવે તમારી સ્ક્રીન પર તે ટ્રેનનો આખો હિસાબ-કિતાબ ખુલી જશે. અહીં તમને ટ્રેનના તમામ ક્લાસીસ (જેમ કે- સ્લીપર, થર્ડ એસી, સેકન્ડ એસી, ફર્સ્ટ એસી) ના વિકલ્પો દેખાશે. તમે જે ક્લાસમાં મુસાફરી કરી રહ્યા છો, તેના પર ક્લિક કરો.
-
સ્ટેપ 6: જેવું તમે તમારો ક્લાસ પસંદ કરશો, તમારી સામે ખાલી સીટોનું આખું લિસ્ટ આવી જશે. તેમાં સ્પષ્ટપણે લખેલું હશે કે કયા કોચ (જેમ કે B1, A1, S3) માં કયો સીટ નંબર (જેમ કે 12, 45) ખાલી છે. સાથે જ એ પણ દેખાશે કે તે સીટ કયા સ્ટેશનથી કયા સ્ટેશન સુધી ખાલી છે.
-
સ્ટેપ 7: જ્યારે તમને તમારી પસંદગીની ખાલી સીટ દેખાઈ જાય, તો તે કોચ નંબર અને સીટ નંબરને ક્યાંક નોંધી લો અથવા તેનો સ્ક્રીનશોટ લઈ લો.
સીટ દેખાયા પછી તેને પોતાના નામે અલોટ કેવી રીતે કરાવવી?
હવે જ્યારે તમને ખબર પડી ચૂકી છે કે ટ્રેનમાં ફલાણી સીટ ખાલી છે, તો આગળનું કામ ખૂબ જ સરળ થઈ જાય છે:
-
ટીટીઈનો સંપર્ક કરો: હવે તમે કોઈ પણ જાતના સંકોચ વગર સીધા ટ્રેનના ટીટીઈ (TTE) પાસે જાઓ. તેમને જણાવો કે તમે ઓનલાઇન ચાર્ટ જોયો છે અને અમુક કોચમાં આ સીટ ખાલી છે. જરૂર પડ્યે તમે તેમને તમારા મોબાઈલનો સ્ક્રીનશોટ કે લાઈવ ચાર્ટ પણ બતાવી શકો છો.
-
‘પહેલા તે પહેલાના ધોરણે’ નો નિયમ: ધ્યાનમાં રાખો કે આ પૂરી પ્રક્રિયા ‘પહેલા આવે તે પહેલા પાવે’ (First Come, First Served) ના આધારે કામ કરે છે. જો તમારા પહેલા કોઈ અન્ય વેટિંગવાળા મુસાફરે ટીટીઈ સાથે તે સીટ માટે વાત કરી લીધી હશે, તો તે તેને મળી જશે. તેથી જેવી તમને ખાલી સીટ દેખાય, તરત જ ટીટીઈને મળો.
-
રસીદ જરૂર લો: ટીટીઈ તે સીટ ખાલી હોવાની પુષ્ટિ કરશે અને નિયમો મુજબ તમારી વેટિંગ ટિકિટને તે સીટ પર શિફ્ટ (અલોટ) કરી દેશે. ત્યારબાદ તમારે તે સીટ કે ક્લાસના નિયમાનુસાર જે પણ વધારાનું ભાડું કે પેનલ્ટી (જો લાગુ પડતી હોય) હશે, તેની ચૂકવણી ટીટીઈને કરવાની રહેશે. ચૂકવણી કર્યા પછી ટીટીઈ પાસેથી સત્તાવાર રસીદ (Receipt) લેવાનું ભૂલતા નહીં.
મુસાફરી બનશે ટેન્શન-ફ્રી
IRCTC નું આ ‘ચાર્ટ્સ/વેકેન્સી’ ફીચર ખરેખર ડિજિટલ ઇન્ડિયાનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આણે માત્ર મુસાફરોનો સમય જ નથી બચાવ્યો, પરંતુ રેલવે સિસ્ટમમાં પારદર્શિતા પણ વધારી છે. હવે તમારે સીટ માટે કોઈની આગળ હાથ ફેલાવવાની કે પરેશાન થવાની જરૂર નથી. આગલી વખતે જ્યારે પણ તમે વેટિંગ ટિકિટ સાથે મુસાફરી કરો, તો આ ડિજિટલ રીત જરૂર અપનાવો અને તમારી મુસાફરીને આરામદાયક અને ટેન્શન-ફ્રી બનાવો!

સીટ દેખાયા પછી તેને પોતાના નામે અલોટ કેવી રીતે કરાવવી?