રમઝાનના છેલ્લા દસ દિવસ અને લૈલાતુલ કદર: અલ-અક્સા બંધ રહેતા લાખો મુસ્લિમોની ધાર્મિક વિધિઓમાં વિઘ્ન.
મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા-ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા લોહિયાળ યુદ્ધની અસર હવે ધાર્મિક સ્થળો પર પણ પડવા માંડી છે. વિશ્વના મુસ્લિમો માટે ત્રીજું સૌથી પવિત્ર સ્થળ ગણાતી જેરુસલેમની અલ-અક્સા મસ્જિદને ઇઝરાયલ સરકારે છેલ્લા ૧૬ દિવસથી બંધ કરી દીધી છે. રમઝાનના પવિત્ર મહિનામાં લેવાયેલા આ નિર્ણયને કારણે આરબ લીગ સહિત અનેક ઇસ્લામિક સંગઠનોએ ઇઝરાયલ વિરુદ્ધ મોરચો ખોલ્યો છે.
૧૯૬૭ પછીની સૌથી લાંબી નાકાબંધી
પેલેસ્ટિનિયન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, ૧૯૬૭ના છ દિવસીય યુદ્ધ પછી જ્યારે ઇઝરાયલે પૂર્વ જેરુસલેમ પર કબજો કર્યો હતો, ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં રમઝાન દરમિયાન આ સૌથી લાંબો સમય છે જ્યારે મસ્જિદ બંધ રાખવામાં આવી હોય. સામાન્ય રીતે રમઝાનમાં લાખોની સંખ્યામાં શ્રદ્ધાળુઓ અહીં નમાજ અને ‘ઇતિકાફ’ માટે આવતા હોય છે, પરંતુ હાલમાં અલ-અક્સા સંકુલ સુમસામ ભાસી રહ્યું છે. માત્ર જેરુસલેમ જ નહીં, પશ્ચિમ કાંઠાની ઇબ્રાહીમી મસ્જિદમાં પણ માત્ર ૫૦ લોકોને જ નમાજની મંજૂરી અપાઈ રહી છે.
ઇઝરાયલનો તર્ક: ઈરાની હુમલાનો ભય
ઇઝરાયલની સુરક્ષા એજન્સીઓએ આ નિર્ણય પાછળ સુરક્ષા કારણો આપ્યા છે. ઇઝરાયલ સરકારનું કહેવું છે કે ઈરાન સાથે સીધું યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હોવાથી ભીડવાળા સ્થળો પર મિસાઈલ હુમલાનું જોખમ વધી જાય છે. નાગરિકોની સુરક્ષા માટે આકરું પગલું લેવું અનિવાર્ય હતું. જોકે, પેલેસ્ટિનિયનો અને આરબ દેશો આ તર્કને માનવા તૈયાર નથી. તેમનું કહેવું છે કે આ યુદ્ધની આડમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતા છીનવવાનો પ્રયાસ છે.
આરબ લીગ અને મુસ્લિમ દેશોની પ્રતિક્રિયા
આરબ લીગે રવિવારે (૧૫ માર્ચ, ૨૦૨૬) એક સત્તાવાર નિવેદન જારી કરીને ઇઝરાયલના આ કૃત્યની સખત નિંદા કરી છે. નિવેદનમાં જણાવાયું છે કે, “ઇઝરાયલ પાસે મુસ્લિમોને તેમની પવિત્ર મસ્જિદમાં પ્રાર્થના કરતા અટકાવવાનો કોઈ કાયદાકીય અધિકાર નથી. આ આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ અને માનવાધિકારોનું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન છે.”
મુસ્લિમ વર્લ્ડ લીગ, અલ-અઝહર અને આફ્રિકન યુનિયન જેવા સંગઠનોએ પણ ઇઝરાયલને ચેતવણી આપી છે કે પવિત્ર સ્થળો સાથેની આવી છેડછાડ પ્રાદેશિક શાંતિને કાયમ માટે જોખમમાં મૂકી શકે છે. હમાસે આ પગલાને ‘યુદ્ધની ઘોષણા’ સમાન ગણાવ્યું છે.
શ્રદ્ધાળુઓની હાલાકી
મસ્જિદ બંધ હોવાને કારણે હજારો મુસ્લિમોને જેરુસલેમના જૂના શહેરની સાંકડી ગલીઓમાં અને રસ્તાઓ પર નમાજ પઢવાની ફરજ પડી છે. રમઝાનના છેલ્લા દસ દિવસો, જે ઇસ્લામમાં અત્યંત મહત્વના ગણાય છે, તેમાં લૈલાતુલ કદર જેવી પવિત્ર રાત્રિએ પણ શ્રદ્ધાળુઓ મસ્જિદમાં પ્રવેશી શકશે નહીં. આનાથી સ્થાનિક પેલેસ્ટિનિયનોમાં ભારે હતાશા અને રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.
અલ-અક્સા મસ્જિદ પરનો આ પ્રતિબંધ માત્ર ધાર્મિક મુદ્દો નથી રહ્યો, પરંતુ તે ઈરાન-ઇઝરાયલ યુદ્ધના વધતા જતા તણાવનું પ્રતિબિંબ બની ગયો છે. જો ઇઝરાયલ આ પ્રતિબંધો વહેલી તકે નહીં ઉઠાવે, તો મધ્ય પૂર્વમાં અન્ય મોરચે પણ હિંસા ફાટી નીકળવાની સંભાવના છે.
