PM મોદીની મુલાકાત પૂરી થવાની કેમ જોઈ હતી ઈઝરાયેલે રાહ? ઈરાન પર એટેક અંગેનો આ રહ્યો અસલી રિપોર્ટ
ભારત અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેના સંબંધો છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં નવી ઊંચાઈએ પહોંચ્યા છે, પરંતુ તાજેતરમાં ઈઝરાયેલના રાજદૂતના એક નિવેદને સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. ભારતમાં ઈઝરાયેલના રાજદૂત રુબેન અઝારે દાવો કર્યો છે કે ઈરાન પર હુમલો કરવાનો અંતિમ નિર્ણય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઈઝરાયેલ મુલાકાત પૂર્ણ થયા બાદ લેવામાં આવ્યો હતો. આ નિવેદન ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકા અને પશ્ચિમ એશિયાના રાજકારણમાં તેના મહત્વને રેખાંકિત કરે છે. ઈઝરાયેલના મતે, ‘યોગ્ય ક્ષણ’ (Right Moment) ત્યારે જ આવી જ્યારે પીએમ મોદી પોતાની બે દિવસીય મુલાકાત પૂર્ણ કરીને ભારત પરત ફર્યા.
પીએમ મોદીની મુલાકાત અને ઓપરેશનનો સમય: વ્યૂહાત્મક સંયોગ?
ઈઝરાયેલના રાજદૂતે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઈરાન વિરુદ્ધના ઓપરેશનની તૈયારીઓ વર્ષોથી ચાલી રહી હતી, પરંતુ તેના અમલીકરણ માટે ચોક્કસ વિન્ડોની જરૂર હતી. પીએમ મોદી જ્યારે ઈઝરાયેલમાં હતા, ત્યારે ઈઝરાયેલના સુરક્ષા કેબિનેટે આ ઓપરેશનને મંજૂરી આપી ન હતી. અઝારના જણાવ્યા અનુસાર, “આ એક ઓપરેશનલ તક હતી જે વડાપ્રધાન મોદીના ગયા પછી જ ઉભી થઈ હતી.” રુબેન અઝારે ઉમેર્યું હતું કે જોકે પ્રાદેશિક તણાવ અંગે ભારતીય નેતૃત્વ સાથે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તે સમયે હુમલાનો ચોક્કસ સમય નક્કી નહોતો, તેથી તે માહિતી શેર કરવાનો પ્રશ્ન જ નહોતો.
પીએમ મોદીની આ મુલાકાત ઐતિહાસિક હતી, જેમાં તેમણે ઈઝરાયેલની સંસદ ‘નેસેટ’ (Knesset) ને સંબોધિત કરી હતી અને વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ સાથે મુલાકાત કરી હતી. મુલાકાત દરમિયાન ભારત તરફથી સંદેશ સ્પષ્ટ હતો કે ભારત ઈઝરાયેલ સાથે “દ્રઢ વિશ્વાસ સાથે મક્કમતાથી” ઉભું છે. જોકે, ઈઝરાયેલની વ્યૂહરચના એવી હતી કે જ્યાં સુધી એક મહત્વપૂર્ણ મિત્ર દેશના વડાપ્રધાન તેમની ધરતી પર હોય, ત્યાં સુધી કોઈ મોટું લશ્કરી ઓપરેશન શરૂ ન કરવું. પીએમ મોદી તેલ અવીવથી રવાના થયાના લગભગ બે દિવસ પછી, શનિવારે સવારે ઈઝરાયેલના સુરક્ષા કેબિનેટે હુમલાને લીલી ઝંડી આપી હતી.
ભારતની ભૂમિકા અને ઈઝરાયેલનો વિશ્વાસ
આ ઘટનાક્રમ દર્શાવે છે કે ઈઝરાયેલ ભારતને કેટલું મહત્વ આપે છે. રાજદૂત અઝારના નિવેદન પરથી સમજી શકાય છે કે ઈઝરાયેલ પીએમ મોદીની સુરક્ષા અને મુલાકાતની ગરિમા જાળવવા માટે કેટલું ગંભીર હતું. જો મુલાકાત દરમિયાન જ હુમલો કરવામાં આવ્યો હોત, તો તેનાથી ભારત માટે રાજદ્વારી મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકી હોત, કારણ કે ભારતના ઈરાન સાથે પણ મજબૂત ઐતિહાસિક અને આર્થિક સંબંધો છે.
ઈઝરાયેલે સાબિત કર્યું કે તે પ્રાદેશિક સુરક્ષામાં કોઈ બાંધછોડ કરવા માંગતું નથી, પરંતુ સાથે સાથે તે તેના વ્યૂહાત્મક ભાગીદારોના હિતોનું પણ સન્માન કરે છે. આ મુલાકાત પછી જે રીતે નેતન્યાહુએ મોદીને વિદાય આપી, તે છબીઓએ વિશ્વને મજબૂત સંદેશ આપ્યો હતો. ઈઝરાયેલના મતે, આ હુમલો વર્ષોના વ્યૂહાત્મક આયોજનનું પરિણામ હતું, જે ત્યારે જ અમલમાં મૂકવામાં આવ્યું જ્યારે ઓપરેશનલ સ્થિતિઓ અનુકૂળ બની.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા અને ભવિષ્યની અસરો
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના આ સંયુક્ત ઓપરેશન બાદ હવે પશ્ચિમ એશિયામાં સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. પીએમ મોદીની મુલાકાત અને ત્યારબાદ તુરંત થયેલો હુમલો એ વાતની પુષ્ટિ કરે છે કે ભારત હવે મધ્ય પૂર્વના સંઘર્ષોમાં માત્ર એક પ્રેક્ષક નથી, પરંતુ એક એવો પ્રભાવશાળી દેશ છે જેના પ્રવાસ અને સમયપત્રકની નોંધ લેવા માટે લશ્કરી સત્તાઓએ પણ થોભવું પડે છે.
ભારત માટે આ પરિસ્થિતિ પડકારજનક પણ છે, કારણ કે તેણે ઈઝરાયેલ સાથેની મિત્રતા અને ઈરાન સાથેના તેના ઉર્જા હિતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનું છે. જોકે, ઈઝરાયેલના રાજદૂતના આ ખુલાસાએ એ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ભારતના વડાપ્રધાનની હાજરી એ ઈઝરાયેલ માટે સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા હતી. આગામી દિવસોમાં આ હુમલાની અસરો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પર જોવા મળી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારત પર પણ પડશે.
