૩૧ જુલાઈની ડેડલાઈન પૂરી કરી? છતાં ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ મોકલી શકે છે નોટિસ
નાણાકીય વર્ષ પૂરું થયા બાદ ૩૧ જુલાઈની સમયમર્યાદા પહેલાં સમયસર ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરી દેવું એ એક જવાબદાર કરદાતા તરીકેનું ખૂબ જ પ્રશંસનીય પગલું છે. મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે એકવાર રિટર્ન સબમિટ થઈ ગયું એટલે તેમની જવાબદારી પૂરી થઈ ગઈ અને હવે તેઓ નિશ્ચિંત થઈ શકે છે. પરંતુ આયકર વિભાગના આધુનિક ડેટા એનાલિટિક્સ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત સોફ્ટવેરના યુગમાં માત્ર સમયસર રિટર્ન ફાઈલ કરવું એ વાતની ગેરંટી નથી કે તમને નોટિસ નહીં મળે.
આજકાલ ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ ટેક્સપેયર્સની તમામ નાણાકીય પ્રવૃત્તિઓ પર અત્યંત બારીકાઈથી નજર રાખે છે. જો તમારા દ્વારા રિટર્નમાં દર્શાવેલા આંકડા અને સરકારી રેકોર્ડ વચ્ચે થોડો પણ તફાવત જોવા મળે, તો ટેક્સ વિભાગ નોટિસ મોકલીને સ્પષ્ટતા માંગી શકે છે. અહીં એવી ૬ મુખ્ય ભૂલો વિશે જણાવવામાં આવ્યું છે જે સમયસર ITR ભર્યા પછી પણ તમને મુશ્કેલીમાં મૂકી શકે છે.
૧. આવકના આંકડાઓમાં તફાવત અને ફોર્મ 16 સાથે અસંગતતા
અહેવાલો મુજબ, નોટિસ મળવાનું સૌથી સામાન્ય કારણ દર્શાવેલી આવકના આંકડાઓમાં તફાવત હોવો છે. જો તમે દર્શાવેલી સેલેરી, તમારા એમ્પ્લોયર દ્વારા ફોર્મ 16 માં આપવામાં આવેલી માહિતી અથવા ટેક્સ ડિડક્ટેડ એટ સોર્સ (TDS) સાથે મેળ ન ખાતી હોય, તો સિસ્ટમ તરત જ તેને ફ્લેગ કરે છે. આ ઉપરાંત, એન્યુઅલ ઇન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) ના ડેટા અને ફાઈલ કરેલા ITR વચ્ચેનો તફાવત પણ પૂછપરછનું કારણ બને છે.
૨. બેંક વ્યાજ અને એફડીની આવક છુપાવવી
ઘણા કરદાતાઓ પોતાના બચત ખાતા (Savings Account), ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD), રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD) કે ટેક્સ રિફંડ પર મળેલા વ્યાજની રકમ ITR માં દર્શાવવાનું ભૂલી જાય છે. યાદ રાખો કે બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ આ તમામ વ્યાજની માહિતી સીધી ટેક્સ વિભાગને મોકલે છે જે તમારા AIS માં નોંધાઈ જાય છે. જો તમારા AIS માં વ્યાજની આવક દેખાતી હોય પણ રિટર્નમાં ઉમેરાયેલી ન હોય, તો નોટિસ આવી શકે છે.
૩. TDS અથવા TCS નો ખોટો દાવો કરવો
ફોર્મ 26AS અથવા AIS માં દેખાતા વાસ્તવિક TDS/TCS ક્રેડિટ કરતાં વધુ રકમનો ટેક્સ રિફંડ મેળવવા માટે ખોટો દાવો કરવો અત્યંત જોખમી છે. આયકર વિભાગની ઓટોમેટેડ સિસ્ટમ આ તફાવત તરત જ પકડી પાડે છે અને કરદાતાને ખુલાસો કરવા માટે કારણદર્શક નોટિસ પાઠવે છે.
૪. મોટા રોકડ વ્યવહારો અને ખર્ચ વિગતો ન આપવી
બેંકો અને રજિસ્ટ્રાર દ્વારા કરવામાં આવેલા મોટા મૂલ્યના રોકડ વ્યવહારો અથવા મોંઘી મિલકત/વસ્તુઓની ખરીદીની માહિતી ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગ પાસે પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ હોય છે. જો તમારી જાહેર કરાયેલી વાર્ષિક આવક આ ઊંચા મૂલ્યના વ્યવહારો કે ખર્ચાઓ સાથે મેળ ન ખાતી હોય, તો વિભાગ તે નાણાંના સ્ત્રોત (Source of Income) અંગે પૂછપરછ કરી શકે છે.
૫. શેરબજાર અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડના કેપિટલ ગેઇન્સની ખોટી ગણતરી
જો તમે નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે પ્રોપર્ટી વેચીને નફો કમાયો હોય, તો તેની વિગતો બ્રોકર્સ અને ડિપોઝિટરીઝ દ્વારા વિભાગ સુધી પહોંચી જ જાય છે. કેપિટલ ગેઇન્સની ખોટી ગણતરી કરવી, શેરબજારના ટ્રાન્ઝેક્શન છુપાવવા કે નફા પરનો ટેક્સ ન ભરવાની સ્થિતિમાં ટેક્સ વિભાગની નોટિસ આવવી લગભગ નક્કી હોય છે.
૬. ITR નું ઇ-વેરિફિકેશન ન કરવું
રિટર્ન ફાઈલ કર્યા બાદ તેનું ઇ-વેરિફિકેશન (E-verification) કરવું અનિવાર્ય છે. જો તમે નિયત સમયમર્યાદામાં વેરિફિકેશન પૂર્ણ ન કરો, તો તમારું રિટર્ન આપોઆપ અમાન્ય (Invalid) ગણાય છે. તેના પરિણામે ગેર-અનુપાલન (Non-compliance) ની નોટિસ આવી શકે છે. તેથી, રિટર્ન ભરવાની સાથે જ સાચી વિગતોની ચકાસણી અને વેરિફિકેશન કરવું અત્યંત જરૂરી છે.
