જાપાનમાં ૫.૭ ની તીવ્રતાનો ભૂકંપ, ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ પર વસેલા દેશમાં ફરી દહેશતનો માહોલ
કુદરતનો માર સહન કરનારા જાપાનમાં ફરી એકવાર ભૂકંપે ભારે તબાહી મચાવીને લોકોના દિલમાં દહેશત પેદા કરી દીધી છે. રવિવારની સવારે આવેલા આ જોરદાર ભૂકંપના આંચકાથી આખી ધરતી ધ્રૂજી ઊઠી, જેનાથી લોકોમાં ચીસાચીસ મચી ગઈ હતી. કંપન એટલું તીવ્ર હતું કે કેટલાય ઘરોની બારીઓના કાચ તૂટી ગયા અને ડરના માર્યા લોકો પોતાના ઘરો તથા ઓફિસોમાંથી બહાર રસ્તા પર દોડી આવ્યા હતા. જીવ બચાવવાની આ ભાગદોડ અને નાસભાગમાં ઓછામાં ઓછા ૨૨ લોકો ગંભીર રીતે ઈજાગ્રસ્ત થયા છે, જેમને તાત્કાલિક હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.
મધ્ય જાપાનને હચમચાવી દેનારો આંચકો
જાપાન મેટ્રોલોજિકલ એજન્સી (JMA) અનુસાર, આ ભૂકંપની તીવ્રતા રિક્ટર સ્કેલ પર ૫.૭ માપવામાં આવી હતી, જ્યારે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જીઓલોજિકલ સર્વે (USGS) એ તેની તીવ્રતા ૫.૫ નોંધાવી છે. મુખ્ય આંચકા બાદ કેટલાક આફ્ટરશોક્સ (પશ્ચાત આંચકા) પણ અનુભવાયા હતા, જેનાથી લોકોનો ડર વધુ વધી ગયો હતો. રાહતની વાત એ રહી કે આ ભૂકંપ પછી સુનામીનો કોઈ ખતરો ઊભો થયો નથી, જેના કારણે તંત્ર અને સામાન્ય જનતાએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો. જોકે, આ કુદરતી આફતે ફરી એકવાર લોકોની રાતની ઊંઘ હરામ કરી દીધી છે.
ક્યાં હતું ભૂકંપનું કેન્દ્ર અને કેટલું થયું નુકસાન?
JMA ના રિપોર્ટ મુજબ, આ ભૂકંપ સ્થાનિક સમયાનુસાર રાત્રે આશરે ૧:૦૪ વાગ્યે આવ્યો હતો. તેનું કેન્દ્ર શિઝુઓકા પ્રિફેક્ચરના પશ્ચિમ ભાગમાં જમીનથી લગભગ ૪૦ કિલોમીટરની ઊંડાઈએ સ્થિત હતું. ચિતા અને એઇચી પ્રિફેક્ચરમાં ભૂકંપના આંચકા સૌથી વધુ તીવ્ર અનુભવાયા હતા, જ્યાં જાપાનના સિસ્મિક ઇન્ટેન્સિટી સ્કેલ પર તેની તીવ્રતા ૫ થી વધુ નોંધાઈ હતી. આ સિવાય એઇચી, નાગાનો અને ગિફુ પ્રિફેક્ચરના કેટલાક વિસ્તારોમાં પણ જોરદાર કંપન અનુભવાયું હતું, જેના પરથી ખબર પડે છે કે મધ્ય જાપાનનો એક મોટો ભાગ તેની ઝપેટમાં આવ્યો હતો.
ઘટના પછી તરત જ જાપાન સરકાર અને સ્થાનિક તંત્રે કટોકટી પ્રતિક્રિયા કાર્યાલય (ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ ઓફિસ) ની રચના કરી લીધી છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે અને બચાવ ટુકડીઓને પૂરી રીતે એલર્ટ મોડ પર રાખવામાં આવી છે, જેથી કોઈપણ અણધારી ઘટના કે કટોકટી સામે તાત્કાલિક રાહત પહોંચાડી શકાય.
આખરે જાપાનમાં જ કેમ આવે છે વારંવાર આટલા ભૂકંપ?
આખરે જાપાનમાં જ કેમ આવે છે વારંવાર આટલા ભૂકંપ?વૈજ્ઞાનિક કારણોની વાત કરીએ તો જાપાન વિશ્વના એવા ભૂગર્ભીય ભાગમાં વસેલું છે જ્યાં ટેક્ટોનિક પ્લેટો અત્યંત સક્રિય રહે છે. જાપાન પેસિફિક મહાસાગરના ‘રિંગ ઓફ ફાયર’ વિસ્તારમાં સ્થિત છે, જે ચાર મોટી ટેક્ટોનિક પ્લેટો—પેસિફિક પ્લેટ, ફિલિપાઇન સી પ્લેટ, યુરેશિયન પ્લેટ અને નોર્થ અમેરિકન પ્લેટના મિલન બિંદુ (સંગમ સ્થાન) પર છે.
જ્યારે આ વિશાળ પ્લેટો એકબીજા સાથે અથડાય છે અથવા ઘસાય છે, ત્યારે વજનમાં ભારે પેસિફિક અને ફિલિપાઇન પ્લેટ હળવી યુરેશિયન પ્લેટની નીચે ધસી જાય છે. આ પ્રક્રિયાને ‘સબડક્શન’ (Subduction) કહેવામાં આવે છે. આ દરમિયાન જમીનની અંદર અતિશય દબાણ અને ઘર્ષણ પેદા થાય છે. જ્યારે આ તણાવ અચાનક છૂટે છે, ત્યારે ભારે માત્રામાં ઉર્જાના તરંગો નીકળે છે, જે ધરતીની સપાટી સુધી પહોંચીને વિનાશક ભૂકંપનું રૂપ લઈ લે છે. હાલમાં તંત્રે લોકોને સતર્ક રહેવા અને કોઈપણ અફવાઓથી બચવાની અપીલ કરી છે.
