ભારત-અમેરિકા વેપાર સમજૂતી: 30 ટ્રિલિયનના બજાર સુધી પહોંચ્યું ભારત, ટેક્સટાઇલ અને કૃષિ ક્ષેત્રો માટે ઐતિહાસિક જીત
ભારતે યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા સાથે એક ઐતિહાસિક દ્વિપક્ષીય વેપાર સમજૂતી કરી છે, જેનાથી ભારતીય નિકાસકારો માટે 30 ટ્રિલિયન ડોલરનું વિશાળ અમેરિકન બજાર ખુલી ગયું છે. આ સમજૂતી માત્ર ટેરિફ (જકાત) માં જંગી ઘટાડો સુનિશ્ચિત નથી કરતી, પરંતુ ડિજિટલ વેપાર અને તકનીકી સહયોગના નવા યુગની શરૂઆત પણ કરે છે.
ટેરિફમાં ભારે ઘટાડો અને આર્થિક લાભ
સમજૂતીની સૌથી મહત્વની ઉપલબ્ધિ ‘રેસિપ્રોકલ ટેરિફ’ (RT) માં કરવામાં આવેલો ઘટાડો છે. અનેક ભારતીય ઉત્પાદનો પર જે શુલ્ક પહેલા 50% જેટલા ઊંચા હતા, તેને હવે ઘટાડીને 18% કરી દેવામાં આવ્યા છે. આંકડા મુજબ, 30.94 બિલિયન ડોલરની નિકાસ પર ટેરિફ 50% થી ઘટીને 18% થયો છે, જ્યારે અન્ય 10.03 બિલિયન ડોલરની નિકાસને સંપૂર્ણપણે શુલ્ક મુક્ત (0%) કરી દેવામાં આવી છે.
ટેક્સટાઇલ ક્ષેત્ર: બાંગ્લાદેશ જેટલો જ મળશે લાભ
ભારતના ટેક્સટાઇલ અને તૈયાર વસ્ત્રોના ઉદ્યોગ માટે આ સોદો ‘ગેમ-ચેન્જર’ સાબિત થશે.
- રેશમ (Silk): હવે 113 બિલિયન ડોલરના અમેરિકન બજારમાં 0% શુલ્ક સાથે પ્રવેશ મળશે.
- શૂન્ય-ટેરિફ પહોંચ: કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અમેરિકન કપાસ (American Cotton) માંથી બનેલા ભારતીય વસ્ત્રોને અમેરિકામાં શૂન્ય-ટેરિફ સુવિધા મળશે. આ પગલું ભારતને ચીન (35% ટેરિફ) અને વિયેતનામ (20% ટેરિફ) જેવા સ્પર્ધકોની સરખામણીમાં ઘણી સારી સ્થિતિમાં લાવી દેશે.
ખેડૂતો અને સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોની સુરક્ષા
ભારતે તેના કૃષિ ક્ષેત્ર અને ખેડૂતોના હિતોની રક્ષા માટે અત્યંત સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવ્યું છે. ડેરી, માંસ, મરઘા ઉછેર, અનાજ અને સોયાબીન જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોને આ સમજૂતીથી સંપૂર્ણપણે બહાર રાખવામાં આવ્યા છે. તેમ છતાં, 1.36 બિલિયન ડોલરની ભારતીય કૃષિ નિકાસ જેમ કે મસાલા, ચા, કોફી અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડને અમેરિકન બજારમાં શૂન્ય શુલ્કની સુવિધા મળશે.
અન્ય પ્રમુખ ક્ષેત્રોમાં થયેલો ઘટાડો:
- મશીનરી: ટેરિફ 50% થી ઘટીને 18% થયો.
- રત્ન અને આભૂષણ: હીરા અને પ્લેટિનમ જેવી શ્રેણીઓ માટે 0% શુલ્ક.
- ચામડું અને ફૂટવેર: 42 બિલિયન ડોલરના બજાર માટે ટેરિફ ઘટાડીને 18% કરાયો.
- રમકડાં અને હોમ ડેકોર: આ ક્ષેત્રોમાં પણ ટેરિફ 50% થી ઘટાડીને 18% કરવામાં આવ્યો છે.
ડિજિટલ અને તકનીકી સહયોગ
આ સમજૂતી ભારતના ‘ડિજિટલ ઇન્ડિયા’ અભિયાનને પણ નવી શક્તિ આપશે. ભારત અને અમેરિકા સેમિકન્ડક્ટર ચિપ્સ, સર્વર ઘટકો અને હાઈ-પરફોર્મન્સ કમ્પ્યુટિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સુધી પહોંચ વધારવા પર સંમત થયા છે. આનાથી ભારતીય ડેટા સેન્ટરોને વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મદદ મળશે અને MSMEs માટે સરહદ પાર ડિજિટલ વેપાર કરવો સરળ અને સસ્તો બનશે.
નિષ્ણાતો માને છે કે આ સમજૂતી ભારતને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં એક વિશ્વસનીય ભાગીદાર તરીકે સ્થાપિત કરશે, ખાસ કરીને એ કંપનીઓ માટે જે ‘ચીન+1’ વિકલ્પ શોધી રહી છે.
