મારી સફળતામાં નસીબનો મોટો હાથ, જો પિતા પ્લમ્બર હોત તો હું અબજોપતિ ન બન્યો હોત: વોરેન બફેટ
વિશ્વના સૌથી સફળ અને દિગ્ગજ રોકાણકાર વોરેન બફેટ (Warren Buffett) ની ગણના શેરબજારના ભીષ્મ પિતામહ તરીકે થાય છે. ૧૪૭ અબજ ડોલરથી વધુની વિપુલ સંપત્તિના માલિક હોવા છતાં, બફેટ પોતાની આ અસાધારણ સફળતાનો શ્રેય માત્ર પોતાની બુદ્ધિમત્તા કે સખત મહેનતને નથી આપતા. તેમના મતે, યોગ્ય સમયે મળેલી તક અને ‘ભાગ્ય’ (Luck) તેમના જીવનનો સૌથી મોટો આધારસ્તંભ રહ્યો છે.
વિશ્વના દસ સૌથી ધનિક અને પ્રભાવશાળી રોકાણકારોમાં સ્થાન ધરાવતા ૯૫ વર્ષીય વોરેન બફેટે તાજેતરમાં પોતાની અદ્ભુત જીવનયાત્રા અને સફળતાના રહસ્યો પરથી પડદો ઉચક્યો છે. એક ખાસ મુલાકાતમાં બફેટે અત્યંત વિનમ્રતાપૂર્વક સ્વીકાર્યું હતું કે, “આ પૃથ્વી પર રહેતા લગભગ ૮ અબજ લોકોમાંથી હું કદાચ ૧૦ સૌથી ભાગ્યશાળી લોકોમાંનો એક છું. મારી સફળતા માત્ર મારી આકરી મહેનતનું પરિણામ નથી, પરંતુ યોગ્ય સમયે મળેલી ઉત્તમ તકો અને નસીબનું પ્રતીક છે.”
પિતા સ્ટોક બ્રોકર હતા, પ્લમ્બર નહીં: સૌથી મોટો ટર્નિંગ પોઇન્ટ
બફેટે તેમની સફળતાનું સૌથી મુખ્ય કારણ એ બતાવ્યું કે તેમને અત્યંત નાની વયે પોતાની ગમતી ક્ષેત્રની ઓળખ થઈ ગઈ હતી. તેમના પિતા, હોવર્ડ હોમન બફેટ, એક શેર બ્રોકર હતા. આ કારણે બાળપણથી જ તેમને શેરબજારના કામકાજ, શેરોની ચાલ અને નાણાકીય રોકાણોને ખૂબ નજીકથી જોવાનો અને સમજવાનો અનોખો અવસર મળ્યો હતો.
બફેટે સ્મિત સાથે કહ્યું હતું કે, “જો મારા પિતા સ્ટોક બ્રોકરને બદલે એક પ્લમ્બર હોત, તો કદાચ મને રોકાણ અને ફાઇનાન્સની આ વિશાળ દુનિયાનો પરિચય જ ન થયો હોત.” તેમણે ઉમેર્યું કે આ પરિસ્થિતિ સંપૂર્ણપણે નસીબ આધારિત હતી, કોઈ પૂર્વ-આયોજિત વ્યૂહરચના નહોતી.
૧૧ વર્ષની બાળવયે પહેલું રોકાણ અને સવળા પાસાં
માત્ર ૧૧ વર્ષની અતિ નાની ઉંમરે બફેટે શેરબજારમાં પોતાની પહેલી સફર શરૂ કરી હતી. તેમણે ‘સિટીઝ સર્વિસ કંપની’ના ત્રણ શેર ૩૮ ડોલર પ્રતિ શેરના ભાવે ખરીદ્યા હતા. આ નાના પગલાએ તેમને ભવિષ્યના મહાન રોકાણકાર બનવાની પાયાની ઈંટ મૂકી આપી હતી. બફેટ અવારનવાર કહે છે કે જીવનના કોઈ પણ ક્ષેત્રમાં જેટલી વહેલી શરૂઆત કરવામાં આવે, ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (Compounding) નો ફાયદો એટલો જ લાંબા ગાળે વધુ મળે છે.
સફળતા માટે ‘અંડાશયની લોટરી’ (Ovarian Lottery) નો સિદ્ધાંત
વોરેન બફેટ સફળતા માટે માત્ર યોગ્ય નિર્ણયોને જ મહત્વ નથી આપતા, પણ ‘ઓવેરિયન લોટરી’ ની થીયરીમાં ઊંડો વિશ્વાસ ધરાવે છે. આ થીયરી મુજબ, વ્યક્તિ કયા દેશમાં જન્મે છે, કયા પરિવારમાં ઉછરે છે અને તેને બાળપણમાં કેવી સામાજિક-આર્થિક તકો પ્રાપ્ત થાય છે, તે બાબતો તેના સમગ્ર જીવનની દિશા નક્કી કરવામાં ૫૦ ટકાથી વધુ ભૂમિકા ભજવે છે. બર્કશાયર હેથવેના શેરધારકોને લખેલા પત્રમાં તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે અમેરિકા જેવા દેશમાં જન્મ લેવો એ તેમની સફળતાનો મોટો પાયો હતો.
વયને માત આપીને સક્રિયતા અને સંપત્તિનું ભવ્ય વિભાજન
૩૨ વર્ષની ઉંમરે પ્રથમ ૧ મિલિયન ડોલર કમાનાર બફેટે પોતાની કંપની ‘બર્કશાયર હેથવે’ ને વિશ્વની સૌથી મૂલ્યવાન કંપનીઓની હરોળમાં લાવીને મુકી દીધી છે. જોકે તેમણે તાજેતરમાં સીઈઓ (CEO) પદેથી નિવૃત્તિ લઈ તેની જવાબદારી ગ્રેગ એબેલને સોંપી છે, છતાં ૯૫ વર્ષની વયે પણ તેઓ કંપનીના મહત્વના નિર્ણયોમાં સક્રિય રીતે માર્ગદર્શન આપે છે.
પોતાની સંપત્તિ વિશે વાત કરતાં બફેટે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે તેઓ પોતાની ૯૯ ટકા સંપત્તિ માનવકલ્યાણ અર્થે દાન કરશે. તેમણે પોતાના ત્રણેય બાળકોને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન આપ્યું છે કે ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૩૪ સુધીમાં તેમની તમામ સંપત્તિ ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટો અને ફાઉન્ડેશનો મારફતે સમાજસેવાના કાર્યોમાં વિતરિત કરી દેવામાં આવે.
વોરેન બફેટનો આ પાઠ સ્પષ્ટ કરે છે કે પ્રતિભા અને મહેનત ચોક્કસ જરૂરી છે, પરંતુ જ્યારે સાચી તક મળે ત્યારે તેને ઓળખીને શિસ્તબદ્ધ રીતે આગળ વધવું એ જ સાચી સફળતા છે.
