હોસ્પિટલનું બિલ ક્લિયર થયા પછી પણ રિકવરીનો ખર્ચ બની શકે છે મોટો બોજ: જાણો પોસ્ટ-હોસ્પિટલાઇઝેશન કવર અને ઇમરજન્સી ફંડનું મહત્વ
કોઈપણ આકસ્મિક બીમારી કે સર્જરીના સમયે આરોગ્ય વીમો (Health Insurance) પરિવાર માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે. મોટાભાગના લોકો હેલ્થ પોલિસી ખરીદતી વખતે ફક્ત હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાના રૂમનું ભાડું, ડૉક્ટરની વિઝિટ ફી અને સર્જિકલ ખર્ચ જ ધ્યાનમાં લેતા હોય છે. જ્યારે હોસ્પિટલ તરફથી ક્લેમ પાસ થઈ જાય અને દર્દીને ડિસ્ચાર્જ મળે, ત્યારે પરિવાર રાહતનો શ્વાસ લે છે. પરંતુ વાસ્તવિક નાણાકીય પડકાર ઘણીવાર હોસ્પિટલમાંથી ઘરે આવ્યા પછી શરૂ થતો હોય છે. ગંભીર બીમારીઓ કે મોટી શસ્ત્રક્રિયામાંથી સંપૂર્ણપણે સ્વસ્થ થવામાં અઠવાડિયાં કે મહિનાઓનો સમય લાગી શકે છે, અને આ પુનઃપ્રાપ્તિ (Recovery) સમયગાળા દરમિયાન થતો તબીબી ખર્ચ દર્દીના ખિસ્સા પર મોટો આર્થિક બોજ નાખે છે.
રિકવરી ખર્ચ અને તેની જટિલતાઓ
હોસ્પિટલમાંથી ઘરે પરત ફર્યા બાદ પણ સારવાર પૂર્ણ થતી નથી. દર્દીને નિયમિતપણે ડૉક્ટરનું કન્સલ્ટેશન, મોંઘી દવાઓ, ફિઝિયોથેરાપી, તબીબી નિદાન પરીક્ષણો (લેબ ટેસ્ટ) અને ક્યારેક ઘરેલુ કેર ટેકર કે મેડિકલ આસિસ્ટન્ટની જરૂર પડે છે.
પરિસ્થિતિ ત્યારે વધુ ગંભીર બને છે જ્યારે બીમારીનો ભોગ બનેલ વ્યક્તિ પરિવારનો મુખ્ય કમાનાર સભ્ય હોય. રિકવરી પિરિયડ દરમિયાન કામ પર ન જઈ શકવાના કારણે આવક બંધ કે ઓછી થઈ જાય છે, જ્યારે સામે પક્ષે તબીબી ખર્ચ સતત ચાલુ રહે છે. મોટાભાગની સ્ટાન્ડર્ડ હેલ્થ વીમા પોલિસીઓ ફક્ત હોસ્પિટલમાં દાખલ થયાના ખર્ચને જ પ્રાધાન્ય આપે છે. કેટલીક પોલિસીમાં ‘પોસ્ટ-હોસ્પિટલાઇઝેશન’ કવર હોય છે, જે ડિસ્ચાર્જ પછીના ૬૦ થી ૯૦ દિવસ સુધીના ખર્ચને આવરી લે છે. પરંતુ જો સ્વસ્થ થવાનો સમયગાળો તેનાથી વધુ હોય, તો તમામ નાણાકીય બોજ વ્યક્તિએ પોતે જ ઉપાડવો પડે છે.
મહત્વના રાઇડર્સ અને એડ-ઓન્સની પસંદગી
આવા આર્થિક જોખમોથી બચવા માટે વીમા પોલિસી ખરીદતી વખતે કે તેને રિન્યૂ કરતી વખતે યોગ્ય એડ-ઓન કવર અને રાઇડર્સ પસંદ કરવા અત્યંત જરૂરી છે. આ પરિસ્થિતિમાં ‘ક્રિટિકલ ઇલનેસ કવર’ (Critical Illness Cover) ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ કવર હેઠળ કોઈ ગંભીર બીમારીનું નિદાન થતાં જ વીમા કંપની એકસાથે રકમ (Lump sum amount) ચૂકવી આપે છે. આ રકમનો ઉપયોગ દર્દી હોસ્પિટલ બહારની લાંબા ગાળાની સારવાર, ફિઝિયોથેરાપી અથવા આવકની અછતને પહોંચી વળવા માટે મુક્તપણે કરી શકે છે.
આ ઉપરાંત, ‘હોસ્પિટલ કેશ રાઇડર’ (Hospital Cash Rider) પસંદ કરવાથી હોસ્પિટલમાં વિતાવેલા દિવસોના હિસાબે દૈનિક ધોરણે નિશ્ચિત ભથ્થું મળે છે, જે રિકવરી સમયના નાના-મોટા પરચુરણ ખર્ચાઓને સરળતાથી આવરી લે છે.
ઇમરજન્સી મેડિકલ ફંડ અને દસ્તાવેજીકરણ
વીમા પોલિસીની સાથે સાથે એક સમર્પિત ‘ઇમરજન્સી મેડિકલ ફંડ’ જાળવવું પણ એટલું જ અનિવાર્ય છે. માત્ર હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે ઓછામાં ઓછા ૩ થી ૬ મહિનાના ઘરખર્ચ જેટલી રકમ લિક્વિડ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ના રૂપમાં ઈમરજન્સી માટે અનામત રાખવી જોઈએ.
વધુમાં, વીમા કંપનીના પોઈન્ટ-ઓફ-ક્લેમ હેઠળ પોસ્ટ-હોસ્પિટલાઇઝેશન કલમનો પૂરો લાભ મેળવવા માટે ડિસ્ચાર્જ પછીના તમામ મેડિકલ પ્રિસ્ક્રિપ્શન, દવાઓના અસલ બિલ અને ટેસ્ટ રિપોર્ટ્સ કાળજીપૂર્વક સાચવી રાખવા જોઈએ. સાચું નાણાકીય આયોજન એ જ છે જે હોસ્પિટલના બિલ ઉપરાંત સંપૂર્ણ રિકવરી સુધી પરિવારને આર્થિક રીતે સક્ષમ અને ચિંતામુક્ત રાખે.
