એનપીએસ નિયમોમાં મોટા ફેરફારોની તૈયારી: દેશના ખૂણે-ખૂણે પેન્શન સેવાઓ પહોંચાડવા PFRDA નો નવો માસ્ટરપ્લાન, ‘પેન્શન એજન્ટ’ હવે બનશે ‘NPS મિત્ર’
દેશના નાગરિકોનું નિવૃત્તિ જીવન સુરક્ષિત અને સરળ બનાવવાના ઉદ્દેશ્યથી પેન્શન ફંડ રેગ્યુલેટરી એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (PFRDA) દ્વારા નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) ના નિયમોમાં વ્યાપક સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. આ સુધારાઓ મુખ્યત્વે પોઈન્ટ્સ ઓફ પ્રેઝન્સ (PoPs) એટલે કે એનપીએસ હેઠળ ગ્રાહકોની નોંધણી કરતી અને સેવા પૂરી પાડતી સંસ્થાઓ સંબંધિત છે. આ નવી દરખાસ્તોનો મુખ્ય હેતુ દેશના દૂરગામી અને ગ્રામીણ વિસ્તારો સુધી પેન્શન સેવાઓનો વ્યાપ વધારવાનો, નવી સંસ્થાઓને જોડવાનો અને ગ્રાહકો માટે ખાતું ખોલાવવાની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ અને પારદર્શક બનાવવાનો છે. નિયમનકારે આ સમગ્ર ડ્રાફ્ટ પર ૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધીમાં સામાન્ય જનતા અને ક્ષેત્રના નિષ્ણાતો પાસેથી સત્તાવાર મંતવ્યો અને સૂચનો આમંત્રિત કર્યા છે.
ભૌતિક અને ડિજિટલ મોડમાં વિભાજન
સેવાઓની ડિલિવરીને વધુ સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે PFRDA દ્વારા PoP ને બે વ્યાપક શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે: ભૌતિક (Physical) અને ડિજિટલ (Digital). જે સંસ્થાઓ ડિજિટલ મોડ પસંદ કરશે, તેઓ ગ્રાહકોને સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન સેવાઓ આપશે. આનાથી સામાન્ય ગ્રાહકો પોતાના ઘરે બેઠા સરળતાથી એનપીએસ ખાતું ખોલાવી શકશે અને સંચાલિત કરી શકશે.
અરજી પ્રક્રિયા અને ફી માળખામાં પણ મોટો તફાવત રાખવામાં આવ્યો છે. ભૌતિક સેવાઓ પૂરી પાડતી સંસ્થાઓ માટે અરજી ફી ₹૧૦,૦૦૦ થી વધારીને ₹૨૫,૦૦૦ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે, જ્યારે ડિજિટલ નોંધણીને પ્રોત્સાહન આપવાના ભાગરૂપે ડિજિટલ મોડ માટેની અરજી ફી શૂન્ય એટલે કે તદ્દન મફત રાખવાની ભલામણ કરાઈ છે.
નવી સંસ્થાઓનો પ્રવેશ અને પાત્રતાના નવા ધારાધોરણો
અત્યાર સુધી માત્ર બેંકો, નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFCs) અથવા ચોક્કસ રજિસ્ટર્ડ કંપનીઓને જ PoP બનવાની મંજૂરી હતી. પરંતુ નવા પ્રસ્તાવ અનુસાર, હવે મર્યાદિત જવાબદારી ભાગીદારી (LLPs), સોસાયટીઓ, ટ્રસ્ટો અને સહકારી સંસ્થાઓ (Cooperative Societies) પણ એનપીએસ સેવાઓ પૂરી પાડી શકશે. ભૌતિક રીતે સેવા આપવા ઈચ્છતી સંસ્થાઓ પાસે ઓછામાં ઓછી પાંચ શાખાઓ હોવી ફરજિયાત રહેશે.
વાર્ષિક ફી સિસ્ટમ અને ‘NPS મિત્ર’ ની નવી ઓળખ
હાલની વ્યવસ્થા મુજબ PoPs ને દર પાંચ વર્ષે પોતાની નોંધણી રિન્યુ કરાવવી પડતી હતી. આ ૫ વર્ષનો નિયમ નાબૂદ કરીને હવે વાર્ષિક ફી વસૂલ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. જે હેઠળ સંસ્થાએ કમાયેલી ફીના ૧% અથવા લઘુત્તમ ₹૩,૦૦૦ ચૂકવવાના રહેશે.
આ ઉપરાંત, પેન્શન ક્ષેત્રે મહત્વની ભૂમિકા ભજવતા ‘પેન્શન એજન્ટો’ ને હવે નવું અને વધુ ગ્રાહકસ્નેહી નામ આપવામાં આવ્યું છે. તેઓ હવે ‘NPS મિત્ર’ તરીકે ઓળખાશે. કંપનીઓ બોર્ડની મંજૂરી લેવાને બદલે આંતરિક નીતિ બનાવીને એનપીએસ મિત્રની ભરતી કરી શકશે.
નાણાકીય સુરક્ષા અને નિયમનકારી દેખરેખ
ગ્રાહકોના નાણાં સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત રહે તે માટે ડિજિટલ સેવા આપતા PoPs માટે દરેક પેન્શન યોજના દીઠ અલગ “ડિજિટલ કલેક્શન એકાઉન્ટ” ખોલવું ફરજિયાત રહેશે. આ સિવાય, સંસ્થાની માલિકી કે કામગીરીમાં કોઈ પણ મોટો ફેરફાર થાય, તો સાત દિવસની અંદર PFRDA ને જાણ કરવી પડશે. ઓડિટ અને નિરીક્ષણ ફીની પ્રક્રિયાઓને પણ પરિપત્રો દ્વારા વધુ સક્ષમ અને મુક્ત બનાવવામાં આવશે.
