૧૯ કિલોના કોમર્શિયલ ગેસમાં લાગાતાર ભાવ વધારાની હોટલ અને વેપાર પર કેવી થશે અસર?
દેશભરમાં ધનતેરસ, દિવાળી અને નૂતન વર્ષના તહેવારોનો પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. આ ઉત્સવોની મોસમમાં ઘરગથ્થુ રસોઈ બજેટ ચલાવતા સામાન્ય ગ્રાહકો માટે એક રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. જો તમે આજે ૧૪.૨ કિલોગ્રામનો ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર બુક કરાવી રહ્યા છો, તો તમારે ચિંતા કરવાની જરૂર નથી, કારણ કે ઘરેલુ એલપીજી (LPG) સિલિન્ડરના ભાવ ગયા જૂન મહિનાથી સતત સ્થિર જળવાઈ રહ્યા છે.
જોકે, બીજી તરફ વાણિજ્યિક એટલે કે ૧૯ કિલોગ્રામના કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડરનો ઉપયોગ કરનારા વેપારીઓ માટે આ મહિને પણ ઝાટકો લાગ્યો છે. તેલ વિતરણ કંપનીઓએ નવેમ્બર મહિનાની શરૂઆતમાં જ કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં ₹૧૦ નો વધારો ઝીંકી દીધો છે.
કોમર્શિયલ સિલિન્ડર સતત કેમ મોંઘા થઈ રહ્યા છે?
છેલ્લા કેટલાક મહિનાના આંકડા પર નજર કરીએ તો કોમર્શિયલ ગેસના દરોમાં સતત ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળ્યો છે. અગાઉ જુલાઈમાં ₹૧૮૩.૫૦ અને ઓગસ્ટમાં ₹૧૯૨ નો મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. પરંતુ ત્યારબાદ સપ્ટેમ્બરમાં ₹૯.૫૦, ઓક્ટોબરમાં ₹૬૨.૫૦ અને હવે નવેમ્બરમાં ₹૧૦ નો વધારો થયો છે.
કોમર્શિયલ સિલિન્ડરમાં થતા આ વધારાથી સામાન્ય ઘરના બજેટ પર સીધી અસર પડતી નથી, પરંતુ હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ, બેકરી, ઢાબા અને તહેવારો દરમિયાન કામ કરતા કેટરિંગ સર્વિસ પ્રોવાઈડરોના સંચાલન ખર્ચમાં મોટો વધારો થાય છે.
આ ભાવવધારા પાછળનું મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય કારણ “સાઉદી કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઈસ” (Saudi CP) માં થયેલો ઉછાળો છે. સાઉદી અરામકોએ નવેમ્બર માટે પ્રોપેનના ભાવમાં ૫.૯% (પ્રતિ ટન $૭૨૦) અને બ્યુટેનના ભાવમાં ૬.૮% (પ્રતિ ટન $૭૮૦) નો મોટો વધારો કર્યો છે. વધુમાં, અલ્જેરિયાની સરકારી માલિકીની ઉર્જા કંપની ‘સોનાટ્રાચ’ દ્વારા પણ ગેસના દરોમાં ૨૩% થી ૪૦% સુધીનો જંગી વધારો કરાતાં ભારતીય તેલ કંપનીઓ માટે કાચો માલ મોંઘો બન્યો છે.
ગલ્ફ તણાવ અને તહેવારોની માંગનું દબાણ
બીજું મહત્વનું કારણ પશ્ચિમ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વમાં પ્રવર્તતો રાજકીય તણાવ છે. ભારત પોતાની કુલ એલપીજી જરૂરિયાતનો આશરે ૯૦ ટકા જેટલો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાંથી આયાત કરે છે, જે પુરવઠો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ દરિયાઈ માર્ગેથી પસાર થાય છે.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષના કારણે આ જળમાર્ગ પર જોખમ વધતાં શિપિંગ નૂર દરો (Freight rates) અને જહાજોના વીમા પ્રીમિયમ (Insurance Premiums) ખૂબ ઊંચા ગયા છે. આ સાથે દેશમાં દિવાળીની સિઝન હોવાથી મીઠાઈના કારખાના, હોટલો અને રેસ્ટોરાંમાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડરની માંગ ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી છે. આયાત ખર્ચ ઊંચો જવા છતાં માંગ વધતાં તેલ કંપનીઓએ પોતાના નફાનું દબાણ ઘટાડવા કિંમતોમાં સુધારો કરવો પડ્યો છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં ઘરેલુ અને કોમર્શિયલ ઇંધણના દરો
૩ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ દેશના વિવિધ રાજ્યો અને શહેરોમાં લાગુ પડતા સ્થાનિક વેટ (VAT) અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ચાર્જિસને કારણે સિલિન્ડરના દરો અલગ-અલગ નોંધાયા છે.
દેશની રાજધાની નવી દિલ્હી અને નોઈડામાં ૧૪.૨ કિલોનો ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૩૯.૫૦ ના ભાવે મળી રહ્યો છે, જ્યારે દિલ્હીમાં ૧૯ કિલોનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર ₹૨,૮૨૦.૦૦ અને નોઈડામાં ₹૨,૭૫૭.૫૦ ના ભાવે વેચાઈ રહ્યો છે. મુંબઈમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૯૪૧.૫૦ અને કોમર્શિયલનો ભાવ ₹૨,૭૭૪.૫૦ છે. કોલકાતામાં ઘરેલુ ગેસ ₹૯૬૮.૦૦ અને કોમર્શિયલ ગેસ ₹૨,૯૬૪.૦૦ ની સપાટીએ છે.
બિહારના પટના શહેરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૧,૦૩૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ ₹૩,૧૧૦.૫૦ ના ઊંચા સ્તરે છે. બેંગલુરુમાં ઘરેલુ ગેસ ₹૯૪૪.૫૦ અને કોમર્શિયલ ગેસ ₹૨,૭૭૪.૦૦ માં ઉપલબ્ધ છે. ઝારખંડના રાંચીમાં ઘરેલુ ₹૧,૦૧૦.૫૦ અને કોમર્શિયલ ₹૨,૯૯૫.૦૦ છે. આ ઉપરાંત જોધપુરમાં ઘરેલુ સિલિન્ડર ₹૯૪૯.૦૦ તથા કોમર્શિયલ ₹૨,૮૬૨.૦૦ અને દેહરાદૂનમાં ઘરેલુ ગેસ ₹૯૫૨.૦૦ તથા કોમર્શિયલ ગેસ ₹૨,૮૬૫.૦૦ ના ભાવે ગ્રાહકોને મળી રહ્યો છે.
