JEE Advancedમાં લાગુ થશે ‘એડેપ્ટિવ ટેસ્ટિંગ’, વિદ્યાર્થીઓને ટેન્શનમાંથી મળશે મુક્તિ
દેશની સૌથી પ્રતિષ્ઠિત એન્જિનિયરિંગ સંસ્થાઓ (IITs) માં પ્રવેશ માટે લેવામાં આવતી JEE Advanced પરીક્ષા હવે સંપૂર્ણપણે બદલાવા જઈ રહી છે. IIT કાઉન્સિલે આ પરીક્ષાને વધુ પારદર્શક, નિષ્પક્ષ અને વિદ્યાર્થીઓ માટે તણાવમુક્ત બનાવવા માટે ક્રાંતિકારી પગલું ભર્યું છે. હવે પરીક્ષામાં ‘એડેપ્ટિવ ટેસ્ટિંગ’ (Adaptive Testing) અને ‘એપ્ટિટ્યુડ’ આધારિત મૂલ્યાંકન પર ભાર મૂકવામાં આવશે, જેનાથી વિદ્યાર્થીઓને મોંઘા કોચિંગ વગર પણ પોતાની ક્ષમતા સાબિત કરવાની તક મળશે.
શું છે આ ‘એડેપ્ટિવ ટેસ્ટિંગ’ સિસ્ટમ?
IIT કાઉન્સિલે પરીક્ષાની ગુણવત્તા સુધારવા માટે એક નિષ્ણાત સમિતિ બનાવવાની ભલામણ કરી છે, જે આ સિસ્ટમ લાગુ કરવાની શક્યતાઓ પર કામ કરશે.
-
કઈ રીતે કામ કરે છે આ સિસ્ટમ: આ પદ્ધતિમાં પ્રશ્નો વિદ્યાર્થીના પ્રદર્શન મુજબ રિયલ-ટાઇમમાં બદલાય છે. શરૂઆતમાં પ્રશ્નો સરળ હોય છે, પરંતુ જેમ-જેમ વિદ્યાર્થી સાચા જવાબ આપે છે, તેમ તેમ પ્રશ્નોનું મુશ્કેલીનું સ્તર (Difficulty Level) વધતું જાય છે.
-
ફાયદો: આનાથી વિદ્યાર્થીની વાસ્તવિક વિચારવાની ક્ષમતા (Reasoning) અને સમસ્યા ઉકેલવાની કળાનું સચોટ મૂલ્યાંકન થાય છે. તે ગોખણપટ્ટીની પ્રવૃત્તિને ખતમ કરવામાં મદદ કરશે.
-
પાયલોટ પ્રોજેક્ટ: કાઉન્સિલે સૂચન કર્યું છે કે વર્ષ 2026ની મુખ્ય પરીક્ષા પહેલા એક વૈકલ્પિક પાયલોટ ટેસ્ટ લેવામાં આવે જેથી ડેટા એકઠો કરી શકાય અને ભવિષ્યમાં તેને તબક્કાવાર રીતે લાગુ કરી શકાય.
કોચિંગ માફિયાઓ પર લાગશે લગામ
કોચિંગ માફિયાઓ પર લાગશે લગામIIT કાનપુરના ડાયરેક્ટર પ્રો. મનીન્દ્ર અગ્રવાલે વર્તમાન JEE સિસ્ટમ પર ચિંતા વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે, અત્યારની પરીક્ષા પેટર્નને કારણે એક વિશાળ કોચિંગ ઉદ્યોગ ઊભો થયો છે. આનાથી મધ્યમવર્ગીય પરિવારો પર મોટો આર્થિક બોજ પડે છે અને વિદ્યાર્થીઓ પર માનસિક દબાણ વધે છે.
તેમનું માનવું છે કે જો પ્રશ્નો એપ્ટિટ્યુડ આધારિત હશે, તો કોચિંગની જરૂરિયાત આપોઆપ ઓછી થઈ જશે. કોચિંગ સંસ્થાઓ વિદ્યાર્થીની જન્મજાત બુદ્ધિને બદલી શકતી નથી, તેઓ માત્ર પ્રશ્નો હલ કરવાની રીતો ગોખાવે છે. નવી સિસ્ટમ વિદ્યાર્થીઓની મૌલિક વિચારસરણીને પ્રોત્સાહન આપશે.
ફ્રી મોક ટેસ્ટની સુવિધા
વિદ્યાર્થીઓનો તણાવ ઓછો કરવા માટે IIT કાઉન્સિલે વધુ એક મહત્વની ભલામણ કરી છે. પરીક્ષાના લગભગ બે મહિના પહેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે ફ્રી મોક ટેસ્ટ આયોજિત કરવામાં આવશે.
-
સામાન્ય રીતે JEE Advanced મે મહિનામાં લેવાય છે. માર્ચ-એપ્રિલમાં યોજાનારી આ મોક ટેસ્ટથી વિદ્યાર્થીઓ પરીક્ષાની નવી પેટર્નથી પરિચિત થઈ શકશે અને તેમનો આત્મવિશ્વાસ વધશે.
મેન્ટલ હેલ્થ સપોર્ટ: કેમ્પસમાં નિષ્ણાતોની નિમણૂક
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં IIT કેમ્પસમાં વધતા આત્મહત્યાના કિસ્સાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કાઉન્સિલે વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપી છે.
-
હવે દરેક IITમાં નિયમિત અથવા કોન્ટ્રાક્ટ ધોરણે કાઉન્સેલર, સાયકોલોજિસ્ટ અને સાયકિયાટ્રિસ્ટની નિમણૂક ફરજિયાત હશે.
-
IIT ગાંધીનગરને આ મોડેલનું સ્ટ્રક્ચર તૈયાર કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી છે. હાલમાં અલગ-અલગ IITમાં કાઉન્સેલર અને વિદ્યાર્થીઓનો રેશિયો અલગ છે, જે હવે સમાન અને પ્રભાવી બનાવવામાં આવશે.
નિષ્કર્ષ
JEE Advancedમાં થનારા આ ફેરફારો ભવિષ્યના એન્જિનિયરો માટે એક સારા સંકેત છે. એડેપ્ટિવ ટેસ્ટિંગ અને મેન્ટલ હેલ્થ સપોર્ટ દ્વારા IIT હવે માત્ર ‘ગોખણપટ્ટી’ કરનારાઓને નહીં, પરંતુ વાસ્તવિક વિચારકો અને સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવનારા યુવાનોને તૈયાર કરશે.
