૧૫ વર્ષના શાસનનો અંત પણ વિદાય સુખદ નહીં! જાણો બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન વચ્ચે કેમ સર્જાઈ અરાજકતા.
પશ્ચિમ બંગાળની રાજનીતિમાં છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ક્યારેય ન જોવા મળ્યો હોય તેવો વળાંક આજે જોવા મળી રહ્યો છે. એક તરફ ભારતીય જનતા પાર્ટીએ ૨૦૭ બેઠકો સાથે ભવ્ય જીત મેળવીને મમતા બેનર્જીના ૧૫ વર્ષના શાસનનો અંત આણ્યો છે, તો બીજી તરફ વિદાય લેતા મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જીએ રાજીનામું આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરીને દેશભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. આ દરમિયાન, ભારતીય ચૂંટણી પંચ (EC) એ નવી વિધાનસભાની રચના માટે સત્તાવાર જાહેરનામું બહાર પાડીને પ્રક્રિયાને કાનૂની ઓપ આપ્યો છે.
ચૂંટણી પંચનું કડક વલણ અને જાહેરનામું
ચૂંટણી પંચે મંગળવારે પશ્ચિમ બંગાળમાં નવી સરકારની રચના માટેનું જાહેરનામું રાજ્યપાલને સુપરત કર્યું છે. પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બંગાળમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે પારદર્શક, નિષ્પક્ષ અને લોકશાહી ઢબે પૂર્ણ થઈ છે. મમતા બેનર્જી દ્વારા લગાડવામાં આવેલા ‘મતોની ચોરી’ અને ‘ગણતરીમાં ગરબડ’ના આરોપોને પંચે પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે. પંચના અધિકારીએ જણાવ્યું કે, “દરેક મતદાન કેન્દ્ર પર એજન્ટોની હાજરી હતી અને EVM તેમજ VVPAT પ્રક્રિયામાં કોઈ છેડછાડ શક્ય નથી.”
મમતા બેનર્જીનો ઇનકાર: ‘આ જનાદેશ નથી, કાવતરું છે’
૭૧ વર્ષીય તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) સુપ્રીમો મમતા બેનર્જીએ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં અત્યંત આક્રમક વલણ અપનાવ્યું હતું. તેમણે કહ્યું, “અમારી લગભગ ૧૦૦ બેઠકો છીનવી લેવામાં આવી છે. આ લૂંટાયેલો જનાદેશ છે અને હું આવી સ્થિતિમાં રાજીનામું નહીં આપું. જો રાજ્યપાલ કે કેન્દ્ર સરકાર ઈચ્છે તો મારી સામે બંધારણીય કાર્યવાહી કરી શકે છે, પરંતુ હું જનતાના મતોની ચોરી સામે લડતી રહીશ.” મમતાએ વધુમાં જણાવ્યું કે તેઓ રાજભવન જઈને પરંપરાગત રીતે રાજીનામું આપવાની પ્રથા તોડશે અને શેરીઓમાં ઉતરીને વિરોધ પ્રદર્શન કરશે.
શું બંગાળમાં બંધારણીય કટોકટી સર્જાશે?
બંધારણીય નિષ્ણાતોના મતે, જ્યારે ચૂંટણી પંચ નવી વિધાનસભાની રચનાનું જાહેરનામું બહાર પાડે, ત્યારે જૂની સરકારની મુદત ટેકનિકલી પૂરી થઈ જાય છે. જો મુખ્યમંત્રી રાજીનામું ન આપે, તો રાજ્યપાલ પાસે અમુક વિશેષ સત્તાઓ હોય છે: ૧. બરતરફી: રાજ્યપાલ મુખ્યમંત્રીને પદ પરથી બરતરફ કરી શકે છે. ૨. રાષ્ટ્રપતિ શાસન: જો રાજ્યમાં સરકાર બનાવવાની પ્રક્રિયામાં અવરોધ ઊભો થાય, તો ટૂંકા ગાળા માટે કલમ ૩૫૬ હેઠળ રાષ્ટ્રપતિ શાસનની ભલામણ થઈ શકે છે. ૩. શપથ ગ્રહણ: બહુમતી ધરાવતા પક્ષના નેતાને સરકાર બનાવવા આમંત્રણ આપી શકાય છે.
આગળ શું થશે?
ભાજપે બંગાળમાં પ્રથમવાર બહુમતી મેળવી છે અને તેમના નેતાઓએ મમતા બેનર્જીના આ વલણને ‘લોકશાહીનું અપમાન’ ગણાવ્યું છે. હવે આખી લડાઈ સુપ્રીમ કોર્ટ અથવા રાજભવનના ચોગાનમાં જશે તે નક્કી છે. મમતા બેનર્જી હવે વિપક્ષી ગઠબંધન ‘ઇન્ડિયા બ્લોક’ સાથે મળીને રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ મુદ્દાને ઉઠાવવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે.
પશ્ચિમ બંગાળના નાગરિકોમાં પણ હવે આ પરિસ્થિતિને લઈને ચિંતા છે. શું સત્તા હસ્તાંતરણ શાંતિપૂર્ણ રીતે થશે કે ફરી એકવાર બંગાળ હિંસાના માર્ગે જશે? આગામી ૨૪ કલાક બંગાળના ભવિષ્ય માટે અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થશે.
