જૂના કેરીના બગીચાને ફરી જીવંત બનાવતી નવી માર્ગદર્શિકા
કેરીની બાગાયતમાં યોગ્ય સમયે કરાયેલી સંભાળ જ સારા અને ગુણવત્તાવાળા ઉત્પાદનની આધારશિલા છે. આ હેતુથી કેન્દ્રીય ઉપોષ્ણ બાગાયત સંસ્થા દ્વારા હવામાન આધારિત માર્ગદર્શન જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકોની સલાહ અનુસાર ખેતી પદ્ધતિ અપનાવવાથી ખેડૂતો પોતાના જૂના બગીચાને ફરી સજીવ બનાવી શકે છે. સાથે સાથે રોગ અને જીવાતથી બચાવ કરી નફામાં નોંધપાત્ર વધારો શક્ય બને છે.
ઝાડ વચ્ચે પ્રકાશ અને હવાનું મહત્વ
સારા ઉત્પાદન માટે કેરીના ઝાડ વચ્ચે પૂરતો સૂર્યપ્રકાશ અને હવાનો પ્રવાહ જરૂરી છે. ઘણા બગીચામાં ૧૫થી ૩૦ વર્ષ જૂના ઝાડ ખૂબ ગીચ થઈ જતા હોવાથી અંદર સુધી પ્રકાશ પહોંચતો નથી. આવી સ્થિતિમાં ફળ માત્ર બહારના ભાગે જ લાગતા જોવા મળે છે. આ કારણે સમગ્ર ઝાડની ઉત્પાદન ક્ષમતા ઘટી જાય છે.
ડાળીઓ કાપીને બગીચો ખુલ્લો બનાવો
વૈજ્ઞાનિકોની સલાહ મુજબ ઝાડની વચ્ચે સીધી વધતી એક કે બે મુખ્ય ડાળીઓ કાપી કાઢવી જોઈએ. આવું કરવાથી ઝાડની અંદર સુધી સૂર્યપ્રકાશ પહોંચે છે અને હવાનો પ્રવાહ સુધરે છે. પરિણામે ફળોનું કદ વધે છે અને ગુણવત્તામાં સુધારો જોવા મળે છે. કાપણી પછી ફૂગના સંક્રમણથી બચવા માટે દવાનો લેપ લગાવવો અત્યંત જરૂરી છે.
જૂના ઝાડનું જીર્ણોદ્ધાર શક્ય
જો કેરીનો બગીચો ૪૦ વર્ષથી વધુ જૂનો હોય અને ઉત્પાદન ઘટી ગયું હોય, તો ઝાડ ઉખેડવાની જરૂર નથી. ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં જીર્ણોદ્ધાર પદ્ધતિ અપનાવી શકાય છે. આ પદ્ધતિમાં મુખ્ય ૪થી ૫ શાખાઓ રાખીને બાકીની અપ્રયોજક ડાળીઓ દૂર કરવામાં આવે છે. થોડા વર્ષોમાં ઝાડ ફરી સારા ફળ આપવા લાગે છે.
કાપણી બાદ રોગથી રક્ષણ
જીર્ણોદ્ધાર દરમિયાન કાપેલી જગ્યાએ ગાયનું તાજું છાણ અથવા કોપર અને ચૂનાના મિશ્રણનો લેપ કરવો જોઈએ. આ ઉપાય ઝાડને ફૂગજન્ય રોગોથી બચાવે છે. યોગ્ય રીતે સંભાળ રાખવામાં આવે તો ત્રણ વર્ષમાં ઝાડ ફરીથી ભરપૂર ઉપજ આપવા લાગે છે. આ રીત ખેડૂતો માટે ખર્ચ બચાવતી અને અસરકારક સાબિત થાય છે.
ડાઈબેક રોગના લક્ષણો અને ઉપચાર
ચોમાસા પછી કેરીમાં ડાઈબેક રોગ જોવા મળે છે જેમાં ડાળીઓ ટોચથી સુકાવા લાગે છે. ક્યારેક છાલમાંથી ગુંદર નીકળતો પણ જોવા મળે છે. આવા સમયે સુકાયેલા ભાગથી થોડું નીચે કાપણી કરવી જોઈએ. ત્યારબાદ ભલામણ કરેલ દવાનો છંટકાવ કરીને રોગને ફેલાતો અટકાવી શકાય છે.
જીવાતથી બચાવના અસરકારક ઉપાયો
ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં ગૂંજીયા જેવી જીવાતથી બચવા માટે ઝાડના થડ પર પોલિથિનની પટ્ટી બાંધવી ફાયદાકારક રહે છે. પટ્ટીના નીચેના ભાગે ગ્રીસ લગાવવાથી જીવાત ઉપર ચઢી શકતી નથી. જાળા જીવાત દેખાય તો પહેલા જાળાને દૂર કરી નાશ કરવો જોઈએ. યોગ્ય દવાના છંટકાવથી આ સમસ્યા નિયંત્રિત થઈ શકે છે.
ઉકઠા રોગ સામે સાવચેતી
ક્યારેક કેરીના ઝાડ અચાનક મુરઝાઈ જાય છે અને થોડા સમયમાં સંપૂર્ણ સુકાઈ જાય છે, જેને ઉકઠા રોગ કહે છે. આ રોગમાં ઝાડના થડમાંથી ગુંદર નીકળતો જોવા મળે છે. આવા સમયે મૂળ વિસ્તારમાં ભલામણ કરેલ દવાનું દ્રાવણ નાખવું જરૂરી છે. ખેડૂતોએ ધ્યાન રાખવું કે મોરના સમયે કીટનાશકનો ઉપયોગ ન કરવો.
