મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના એંધાણ: યુએસ-ઈરાન ટકરાવમાં વધતી જતી હિંસા અને કુવૈતમાં થયેલા વિસ્ફોટોથી ખળભળાટ
મધ્ય પૂર્વમાં હાલની સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર અને વિસ્ફોટક બની રહી છે. યુએસ અને ઇઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન વિરુદ્ધ જાહેર કરવામાં આવેલા યુદ્ધના ‘નેક્સ્ટ ફેઝ’ (આગામી તબક્કા) એ સમગ્ર વિશ્વને ચિંતામાં મૂકી દીધું છે. યુએસ સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે ઈરાની યુદ્ધ જહાજ પર હુમલાની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું છે કે આ હુમલો ખૂબ જ ચોકસાઈપૂર્વક કરવામાં આવ્યો હતો. શ્રીલંકાના દરિયાકિનારે યુએસ સબમરીન દ્વારા કરવામાં આવેલા ટોર્પિડો હુમલામાં ઈરાની યુદ્ધ જહાજ ડૂબી ગયું છે, જેમાં 87 લોકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલો છે, જ્યારે 32 લોકોને બચાવી લેવાયા છે જેમને ગાલે શહેરની હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યા છે.
કુવૈતના દરિયાકાંઠે નવો હુમલો અને વધતી જતી અરાજકતા
યુદ્ધની આગ હવે માત્ર ઈરાન કે ઈઝરાયેલ પૂરતી સીમિત નથી રહી. તાજેતરમાં કુવૈત નજીકના સમુદ્રમાં એક ટેન્કર પર હુમલાના સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુનાઈટેડ કિંગડમ મેરીટાઈમ ટ્રેડ ઓપરેશન્સ (UKMTO) અનુસાર, મુબારક અલ કબીર બંદરથી આશરે 56 કિમી દૂર આવેલા આ ટેન્કરના ડાબી તરફ એક મોટો વિસ્ફોટ થયો હતો. ટેન્કરના કેપ્ટને વિસ્ફોટ બાદ એક નાની બોટને તે વિસ્તારમાંથી ભાગતા જોઈ હતી. આ ઘટનાએ સાબિત કરી દીધું છે કે સમુદ્રી માર્ગો પર પણ સુરક્ષાનું જોખમ એટલું જ વધી ગયું છે, જેનાથી વૈશ્વિક વેપાર અને ઓઈલ સપ્લાય ચેઈન પર મોટી અસર પડી શકે છે.
ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિ અને વૈશ્વિક રાજકારણ
ઈરાનની આંતરિક સ્થિતિ પણ અત્યંત નાજુક છે. 28 ફેબ્રુઆરીએ યુએસ-ઈઝરાયેલી હવાઈ હુમલામાં માર્યા ગયેલા ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લા અલી ખમેનીના અંતિમ સંસ્કાર હાલ પૂરતા મુલતવી રાખવામાં આવ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે ઈરાનની શાસન વ્યવસ્થામાં પણ મોટી ઉથલપાથલ છે. બીજી તરફ, અમેરિકામાં પણ આ મુદ્દે રાજકીય મડાગાંઠ જોવા મળી રહી છે. યુએસ સેનેટમાં પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના યુદ્ધ અધિકારોને મર્યાદિત કરવા અંગેનો ઠરાવ 53-47 થી નકારી કાઢવામાં આવ્યો છે. આ મતદાન દર્શાવે છે કે અમેરિકી વહીવટીતંત્ર ઈરાન સાથેના આ સંઘર્ષને કોઈપણ ભોગે જારી રાખવા માંગે છે.
સૈનિકોની સુરક્ષા અને વિદેશી દૂતાવાસોની સાવચેતી
યુદ્ધના પ્રથમ દિવસોમાં જ કુવૈતના પોર્ટ શુઆઈબામાં ડ્રોન હુમલા દ્વારા કમાન્ડ સેન્ટરને નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું, જેમાં છ યુએસ સૈનિકોએ જીવ ગુમાવ્યા છે. પેન્ટાગોને તમામ સૈનિકોના નામ જાહેર કરી દીધા છે. આ ઘટનાએ અમેરિકી સૈન્યમાં પણ ગંભીર રોષ અને સુરક્ષા ચિંતા જન્માવી છે. બીજી તરફ, ભારતીય દૂતાવાસે કતારમાં રહેતા ભારતીયો માટે તાત્કાલિક એડવાઈઝરી જાહેર કરી છે, જેમાં સ્થાનિક સત્તાવાળાઓની સલામતી માર્ગદર્શિકાનું કડક પાલન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી છે. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ સૂચવે છે કે મધ્ય પૂર્વમાં રહેતા લાખો પ્રવાસીઓ અને નાગરિકો માટે સ્થિતિ અનિશ્ચિતતાભરી બની છે.
શું ઈરાન સીધું હુમલાનું જવાબદાર છે?
યુકેના સંરક્ષણ મંત્રાલયે એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન આપતા જણાવ્યું છે કે સાયપ્રસમાં બ્રિટિશ બેઝ પર જે ‘શાહેદ-ટાઈપ ડ્રોન’ દ્વારા હુમલો થયો હતો, તે ઈરાનથી લોન્ચ કરવામાં આવ્યું નહોતું. આ પ્રકારના નિવેદનો અને અહેવાલો સૂચવે છે કે આ યુદ્ધમાં માત્ર ઈરાન કે ઈઝરાયેલ જ નહીં, પરંતુ અનેક અજ્ઞાત પરિબળો અને પ્રોક્સી જૂથો પણ સક્રિય હોઈ શકે છે. આ સંઘર્ષ હવે ‘હાઈબ્રિડ વોરફેર’ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે, જ્યાં દુશ્મન કોણ છે અને ક્યાંથી હુમલો થશે તે નક્કી કરવું મુશ્કેલ બની ગયું છે.
સમુદ્રી વિસ્તારમાં વિસ્ફોટો, સૈન્ય મથકો પર ડ્રોન હુમલા અને રાજકીય અસ્થિરતા વચ્ચે આ યુદ્ધ લાંબુ ચાલવાની શક્યતા છે. યુએસ દ્વારા ‘ફાયરપાવર’ વધારવાની જાહેરાત બાદ આગામી દિવસોમાં મધ્ય પૂર્વના આકાશમાં વધુ તણાવ જોવા મળી શકે છે. વિશ્વના દેશો અત્યારે સંયમ રાખવાની અપીલ કરી રહ્યા છે, પરંતુ જમીની હકીકતો આ સંઘર્ષને વધુ વકરતા હોવાનું સ્પષ્ટ કરી રહી છે. સમગ્ર વિશ્વની નજર હવે યુએસ અને ઈરાન વચ્ચેના આગામી સંભવિત પગલાઓ પર ટકેલી છે, કારણ કે આ યુદ્ધની અસર માત્ર સરહદો પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તેની સીધી આર્થિક અને સામાજિક અસરો સમગ્ર વિશ્વ અનુભવશે.
