નેપાળમાં રાજકીય સંકટ: ગૃહમંત્રી સુધન ગુરુંગનું રાજીનામું અને પીએમ બાલેન્દ્ર શાહની કસોટી
બુધવાર, ૨૨ એપ્રિલ ૨૦2૬ના રોજ નેપાળના રાજકીય ઇતિહાસમાં એક મોટો વળાંક આવ્યો છે. નેપાળના ગૃહમંત્રી સુધન ગુરુંગે વ્યાપક ભ્રષ્ટાચારના આરોપો અને જનતાના વિરોધ વચ્ચે પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમણે માત્ર ૨૬ દિવસ પહેલા જ આ પદ સંભાળ્યું હતું. વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહ (બાલેન શાહ) માટે આ એક મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે, કારણ કે તેમની સરકારના બે મહત્વના સ્તંભો એક અઠવાડિયાની અંદર જ ધરાશાયી થયા છે.
ગૃહમંત્રી સુધન ગુરુંગ પરના આરોપોનું મૂળ
સુધન ગુરુંગ જ્યારે ગૃહમંત્રી બન્યા ત્યારે તેમણે ભ્રષ્ટાચાર સામે ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ અપનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. પરંતુ થોડા જ દિવસોમાં તેમની છબી ખરડાય તેવી વિગતો બહાર આવી.
-
શંકાસ્પદ ભાગીદારી: તેમના પર વિવાદાસ્પદ ઉદ્યોગપતિ દીપક ભટ્ટા સાથે ગુપ્ત વ્યવસાયિક ભાગીદારી હોવાના આક્ષેપો થયા હતા.
-
વીમા કૌભાંડ: સૂક્ષ્મ વીમા કંપનીઓમાં (Micro Insurance) શંકાસ્પદ રોકાણ અને અપ્રમાણસર મિલકત એકઠી કરવાના આરોપોને કારણે નેપાળી મીડિયા અને વિરોધ પક્ષોએ તેમને ઘેર્યા હતા.
-
દસ્તાવેજી પુરાવા: નેપાળી મીડિયાએ એવા અનેક દસ્તાવેજો જાહેર કર્યા જે સૂચવે છે કે મંત્રી પદ પર હોવા છતાં તેઓ ખાનગી હિતોને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા હતા. આ બાબતે કાઠમંડુ સહિત દેશના વિવિધ ભાગોમાં સામાજિક સંગઠનોએ ઉગ્ર પ્રદર્શનો કર્યા હતા.
રાજીનામું અને ‘Gen Z’ નો ઉલ્લેખ
સુધન ગુરુંગે ફેસબુક પર એક ભાવુક અને રાજકીય પોસ્ટ દ્વારા પોતાનું રાજીનામું જાહેર કર્યું. તેમણે લખ્યું કે, “મારા માટે પદ કરતા નૈતિકતા વધુ મહત્વની છે.”
-
યુવા પેઢીનો સંદેશ: ગુરુંગે તેમની પોસ્ટમાં ખાસ કરીને ‘Gen Z’ (આજની યુવા પેઢી) નો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે સ્વીકાર્યું કે આજનો યુવા સુશાસન, પારદર્શિતા અને જવાબદારીની માંગ કરે છે. જ્યારે નેતૃત્વ પર પ્રશ્નો ઉઠે, ત્યારે પદ વળગી રહેવાને બદલે રાજીનામું આપવું એ જ શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે.
-
બલિદાનની યાદ: તેમણે નેપાળના લોકતંત્ર માટે લોહી વહેવડાવનારા શહીદોનો ઉલ્લેખ કરીને કહ્યું કે, શહીદોના બલિદાન પર બનેલી સરકાર પર જ્યારે આંગળી ચીંધાય ત્યારે નૈતિકતા જ એકમાત્ર જવાબ છે.
પીએમ બાલેન શાહ માટે મુશ્કેલ સમય
વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહ અત્યારે બેવડા સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. ગૃહમંત્રીના રાજીનામાં પહેલા જ, ૯ એપ્રિલના રોજ તેમણે શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી દીપક કુમાર શાહને બરતરફ કર્યા હતા.
-
શિસ્તભંગના પગલાં: દીપક કુમાર શાહ પર પોતાની પત્ની જુનુ શ્રેષ્ઠાને આરોગ્ય વીમા બોર્ડના સભ્ય તરીકે ગેરકાયદેસર રીતે જાળવી રાખવાનો અને પદનો દુરુપયોગ કરવાનો આરોપ હતો.
-
પક્ષમાં અસંતોષ: પક્ષની આચારસંહિતાના ઉલ્લંઘનને કારણે લેવાયેલા આ પગલાં બાદ સરકારની છબી ‘ભ્રષ્ટ’ મંત્રીઓના સમૂહ તરીકે ઉભરી રહી છે, જે પીએમ બાલેન શાહ માટે ચિંતાનો વિષય છે.
આગામી સમયમાં નેપાળનું રાજકારણ
નેપાળમાં હાલની અશાંતિ એ દર્શાવે છે કે જનતા હવે ભ્રષ્ટાચારને સાંખી લેવા તૈયાર નથી. ગૃહમંત્રીનું ૨૬ દિવસમાં જવું એ સરકારની સ્થિરતા સામે સવાલ ઉભા કરે છે.
-
વિરોધ પક્ષોની ભૂમિકા: નેપાળી કોંગ્રેસ અને અન્ય વિરોધ પક્ષો હવે વડાપ્રધાનના રાજીનામાની માંગ કરી શકે છે.
-
નવા મંત્રીઓની પસંદગી: પીએમ બાલેન શાહ માટે હવે એવા ચહેરાઓ શોધવા મુશ્કેલ બનશે જે નિષ્કલંક હોય અને જનતાનો વિશ્વાસ જીતી શકે.
-
આંતરરાષ્ટ્રીય અસર: પાડોશી દેશો પણ નેપાળની આ આંતરિક અસ્થિરતા પર નજર રાખી રહ્યા છે, કારણ કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને આર્થિક પડકારો વચ્ચે નેપાળની સ્થિરતા મહત્વની છે.
સુધન ગુરુંગનું રાજીનામું એ માત્ર એક વ્યક્તિગત નિર્ણય નથી, પણ નેપાળના બદલાતા રાજકીય પવનનો સંકેત છે. પીએમ બાલેન્દ્ર શાહ જો વહેલી તકે વહીવટીતંત્રમાં પારદર્શિતા નહીં લાવે, તો તેમની સરકારનું પતન નિશ્ચિત જણાય છે. લોકશાહીમાં જનતાનો વિશ્વાસ જ સૌથી મોટી શક્તિ છે, અને નેપાળમાં અત્યારે તે જ વિશ્વાસ જોખમમાં છે.
