‘જીહાદ જ એકમાત્ર રસ્તો’, મોજતબા ખામેનેઈનું હિઝબુલ્લાહને સમર્થન!
મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઇસ્ટ)ની રાજનીતિમાં આજકાલ ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ છે. આ દરમિયાન ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈના પુત્ર અને ઉત્તરાધિકારી મનાતા મોજતબા ખામેનેઈએ એક મોટું નિવેદન આપીને આખી દુનિયાનું ધ્યાન પોતાના તરફ ખેંચ્યું છે. મોજતબાએ લેબનોનના ઉગ્રવાદી સંગઠન હિઝબુલ્લાહને લઈને એક અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને તેમને ખુલ્લું સમર્થન આપવાની જાહેરાત કરી છે. તેમણે બેફામ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ‘જીહાદ અને સશસ્ત્ર પ્રતિકાર’ સિવાય પ્રાદેશિક તાકાતો પાસે બચવાનો કોઈ બીજો રસ્તો બચ્યો નથી.
ચાલો ખૂબ જ સરળ અને સહજ ભાષામાં સમજીએ કે આખો મામલો શું છે, મોજતબા ખામેનેઈના આ નિવેદનના શું અર્થ છે અને તે મિડલ ઇસ્ટના ભવિષ્યને કેવી રીતે પ્રભાવિત કરી શકે છે.
કોણ છે મોજતબા ખામેનેઈ અને તેમનું આ નિવેદન કેમ મહત્વનું છે?
ઈરાનની સત્તાના ગલિયારામાં મોજતબા ખામેનેઈને એક અત્યંત પ્રભાવશાળી અને શક્તિશાળી વ્યક્તિત્વ માનવામાં આવે છે. તે ઈરાનના વર્તમાન સર્વોચ્ચ નેતા આયાતુલ્લાહ અલી ખામેનેઈના બીજા પુત્ર છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અને રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું રહ્યું છે કે ભવિષ્યમાં મોજતબા તેમના પિતાની જગ્યાએ ઈરાનના આગામી ‘સુપ્રીમ લીડર’ બની શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં, જ્યારે ઈરાનના આ સંભવિત ઉત્તરાધિકારીએ હિઝબુલ્લાહના સમર્થનમાં ખુલ્લેઆમ હુંકાર ભરી છે, ત્યારે તેને તેહરાન (ઈરાનની રાજધાની)ની ભવિષ્યની આક્રમક નીતિઓનો સ્પષ્ટ સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.
મોજતબા ખામેનેઈએ પોતાના સંદેશમાં શું કહ્યું?
સૂત્રો અને રિપોર્ટ્સ મુજબ, મોજતબા ખામેનેઈએ પોતાના તાજેતરના નિવેદનો અને સંદેશાઓમાં લેબનોન અને ગાઝાની સ્થિતિ પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ સાથે સાથે તેમણે ઝૂકવાની ચોખ્ખી ના પાડી દીધી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું:
-
સશસ્ત્ર સંઘર્ષ જ એકમાત્ર વિકલ્પ: મોજતબાનું માનવું છે કે ઇઝરાઇલ અને પશ્ચિમી દેશો સામે આત્મસમર્પણ કરવાને બદલે હથિયાર ઉપાડવા અને મક્કમતાથી સામનો કરવો એ જ એકમાત્ર વિકલ્પ છે.
-
હિઝબુલ્લાહની પીઠ થાબડી: તેમણે લેબનોનમાં ઇઝરાઇલી સેના સામે લડી રહેલા હિઝબુલ્લાહના લડવૈયાઓની પ્રશંસા કરતા તેમને ‘ઇસ્લામિક પ્રતિકારની કરોડરજ્જુ’ ગણાવ્યા.
-
પીછેહટ કરવાનો ઇનકાર: તેમનો સંદેશ તદ્દન સ્પષ્ટ છે— ઈરાન અને તેના સહયોગી સંગઠનો પ્રાદેશિક દબાણ સામે ઝૂકવાના નથી, અને તેમનો આ સંઘર્ષ ત્યાં સુધી ચાલુ રહેશે જ્યાં સુધી તેમના ઉદ્દેશ્યો પૂરા નહીં થઈ જાય.
મિડલ ઇસ્ટમાં આગ કેમ સળગી રહી છે?
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે આખું મિડલ ઇસ્ટ પહેલેથી જ ભયાનક તણાવના દોરમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં ઇઝરાઇલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચે લેબનોનની સરહદ પર ભીષણ યુદ્ધ જોવા મળ્યું છે. ઇઝરાઇલી સૈન્ય હુમલાઓમાં હિઝબુલ્લાહના અનેક શીર્ષ કમાન્ડરો અને પ્રમુખ નેતાઓ માર્યા ગયા છે, જેનાથી આ સંગઠનને મોટો આઘાત લાગ્યો હતો.
આ છતાં, ઈરાન સમર્થિત ‘એક્સિસ ઓફ રેઝિસ્ટન્સ’ (એટલે કે પ્રતિકારની ધુરી— જેમાં હમાસ, હિઝબુલ્લાહ, હૂતી અને અન્ય સંગઠનો સામેલ છે) હાર માનવા તૈયાર નથી. મોજતબા ખામેનેઈનું આ ખુલ્લું સમર્થન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે હિઝબુલ્લાહના લડવૈયાઓ પોતાના મનોબળને ફરીથી મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
તેના દૂરગામી પરિણામો શું હોઈ શકે?
રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મોજતબા ખામેનેઈનો આ તેવર આગામી દિવસોમાં પ્રાદેશિક શાંતિની આશાઓ પર પાણી ફેરવી શકે છે. તેના કેટલાક મોટા પરિણામો આવી શકે છે:
-
યુદ્ધનો વ્યાપ વધવો: આ પ્રકારના નિવેદનોથી સાફ છે કે ઈરાન પીછેહટ કરવાના મૂડમાં નથી, જેના કારણે ઇઝરાઇલ અને તેના પશ્ચિમી સહયોગીઓ (ખાસ કરીને અમેરિકા) સાથે સીધો ટકરાવ વધુ ગાઢ બની શકે છે.
-
લેબનોનની આંતરિક સ્થિતિ: હિઝબુલ્લાહને ઈરાન તરફથી મળતું આ નૈતિક અને વ્યૂહાત્મક સમર્થન લેબનોનને લાંબા સમય સુધી યુદ્ધની આગમાં સળગાવતું રાખી શકે છે, જેનાથી ત્યાંની સામાન્ય જનતાનું જીવન વધુ મુશ્કેલ બની જશે.
-
ઈરાનની ઘરેલુ રાજનીતિ: નિષ્ણાતોનું એમ પણ કહેવું છે કે મોજતબા આવા કટ્ટર અને આક્રમક નિવેદનો આપીને ઈરાનના રૂઢિચુસ્તો (Hardliners) અને રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સનું સમર્થન પક્કું કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં સત્તાની બાગડોર સંભાળવી તેમના માટે સરળ બની શકે.
મોજતબા ખામેનેઈનું આ નિવેદન એ વાતનો પુખ્તો પુરાવો છે કે મિડલ ઇસ્ટની સળગતી આગ હજુ બુઝાવાની નથી. આગામી દિવસોમાં એ જોવું અત્યંત રસપ્રદ રહેશે કે આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિ આ વધતા તણાવને રોકવામાં સફળ થાય છે કે પછી આ પ્રદેશ વધુ એક મોટા યુદ્ધ તરફ આગળ વધે છે.
