‘ઈઝરાયલના ઈશારે રમાઈ રહી છે ખતરનાક રમત’, ઈરાની જહાજ ઉડાવવા પર કીવ પર ભડક્યું તેહરાન
કેસ્પિયન સમુદ્રના શાંત જળમાં અચાનક આવેલો મોટો ભૂકંપ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિના પાનાઓ પર સૌથી ગરમ મુદ્દો બની ગયો છે. ઈરાનના એક કોમર્શિયલ જહાજ પર થયેલા ડ્રોન હુમલાએ તેહરાન અને કીવ વચ્ચેના સંબંધોમાં કડવાશ ભરી દીધી છે. આ સનસનાટીભરી ઘટના બાદ મધ્ય-પૂર્વ અને યુરોપ વચ્ચે પહેલેથી જ સળગી રહેલો ભૂ-રાજકીય સંઘર્ષ હવે એક નવા અને ખતરનાક મોડ પર આવી ગયો છે.
આખો મામલો શું છે?
શનિવારની વહેલી સવારે કેસ્પિયન સમુદ્રમાં તે સમયે હડકંપ મચી ગયો જ્યારે ઈરાનના એક વ્યાપારી (કોમર્શિયલ) જહાજને અચાનક નિશાન બનાવવામાં આવ્યું. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, આ હુમલો એટલો ભીષણ હતો કે જહાજમાં એક જોરદાર વિસ્ફોટ થયો. આ દુર્ઘટનામાં જહાજ પર સવાર એક નાવિકનું સ્થળ પર જ મોત થઈ ગયું, જ્યારે બીજો નાવિક ગંભીર રીતે ઘાયલ થયો, જેને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.
ઘટના પછી તરત જ, તેહરાને યુક્રેનના ચાર્જ ડી’અફેર્સને વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલાવીને કડક વલણ અપનાવ્યું અને આ અણધારી આક્રમકતા સામે કડક વિરોધ નોંધાવ્યો. ઈરાને તેને સંપૂર્ણપણે “પ્રતિકૂળ અને ગુનાહિત કૃત્ય” ગણાવ્યું છે.
ઈરાનનો ગંભીર આરોપ: ‘ઈઝરાયલના ઈશારે રમાઈ રહી છે રમત’
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ આ મુદ્દે આક્રમક તેવર બતાવ્યા છે. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર ખુલ્લેઆમ યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સ્કી પર નિશાન સાધ્યું છે. અરાઘચીનો આરોપ છે કે આ હુમલો સીધી રીતે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર ચાર્ટર અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓનું ખુલ્લું ઉલ્લંઘન છે.
ઈરાનનું એવું પણ માનવું છે કે યુક્રેને આ પગલું પોતાની મરજીથી નહીં, પરંતુ ઈઝરાયલના ઈશારે ઉઠાવ્યું છે, જેથી યુરોપિયન દેશોને આ યુદ્ધમાં વધુ ઊંડે સુધી ઘસડી શકાય અને તણાવ વૈશ્વિક સ્તરે ભડકાવી શકાય. વિદેશ મંત્રીએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી છે કે આ હુમલાને કોઈપણ કિંમતે વળતા જવાબ વગર છોડવામાં આવશે નહીં. ઈરાન પોતાના આ નુકસાનનો બદલો લેવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે.
રુસ અને યુરોપિયન યુનિયન સુધી ગુંજ્યો મામલો
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમને હળવાશથી ન લેતા ઈરાની વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ કૂટનીતિક મોરચે હલચલ તેજ કરી દીધી છે. તેમણે યુરોપિયન યુનિયનની વિદેશ નીતિના પ્રમુખ ‘કાજા કૈલાસ’ અને રુસના વિદેશ મંત્રી ‘સર્ગેઈ લાવરોવ’ સાથે અલગ-અલગ ટેલિફોન પર લાંબી વાતચીત કરી. આ વાર્તાલાપ દરમિયાન તેમણે સ્પષ્ટ કરી દીધું કે કીવનું આ કૃત્ય સહન કરવા યોગ્ય નથી અને તેના દૂરગામી પરિણામો આવી શકે છે.
જોકે, એક તરફ જ્યાં તેહરાન પર અવારનવાર રુસ-યુક્રેન યુદ્ધમાં મોસ્કોનો સાથ આપવાના આરોપો લાગતા રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ઈરાને આ તમામ દાવાઓને ફગાવી દીધા છે. ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયે ફરી એકવાર દોહરાવ્યું છે કે રુસ-યુક્રેન સંઘર્ષમાં ઈરાનની કોઈપણ પ્રકારની પ્રત્યક્ષ ભૂમિકા કે હસ્તક્ષેપ નથી. ઈરાન પોતાની જાતને આ યુદ્ધમાં સંપૂર્ણપણે નિષ્પક્ષ અને તટસ્થ ગણાવતું આવ્યું છે.
યુક્રેનની સ્પષ્ટતા: ‘પ્રતિબંધિત જહાજોને બનાવ્યા નિશાન’
બીજી બાજુ, યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમિર ઝેલેન્સ્કીએ કેસ્પિયન સમુદ્રમાં લાંબા અંતરની સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની વાત સ્વીકારી લીધી છે. યુક્રેનની ગુપ્તચર એજન્સીઓએ ટેલિગ્રામ પર ખુલ્લેઆમ દાવો કર્યો છે કે તેમના ડ્રોને તે માલવાહક જહાજોને નિશાન બનાવ્યા છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોના ઘેરામાં આવે છે.
કીવનું તર્ક છે કે આ જહાજોનો ઉપયોગ રુસ અને ઈરાન વચ્ચે હથિયારો અને અન્ય સૈન્ય સામાનની ગુપ્ત હેરાફેરી માટે કરવામાં આવી રહ્યો હતો. યુક્રેનનું માનવું છે કે રુસને મળતી આ મદદને અટકાવવી તેના અસ્તિત્વ અને રક્ષણ માટે અત્યંત જરૂરી છે. આ જ કારણ છે કે તેમણે પોતાની રણનીતિ બદલીને કેસ્પિયન સમુદ્રના આ વિસ્તારમાં ઓપરેશનને અંજામ આપ્યો.
આગળ શું થશે?
આ ઘટનાએ એ સાબિત કરી દીધું છે કે રુસ-યુક્રેન યુદ્ધ હવે માત્ર યુરોપ સુધી સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તેની આંચ હવે કેસ્પિયન સમુદ્ર અને મધ્ય-એશિયાઈ સરહદો સુધી પહોંચી ચૂકી છે. ઈરાન જેવા દેશના કોમર્શિયલ શિપ પર સીધો હુમલો થવો એ વાતનો સંકેત છે કે આગામી દિવસોમાં આ તણાવ વધુ ખતરનાક રૂપ લઈ શકે છે.
એક તરફ જ્યાં યુક્રેન પોતાની સુરક્ષાનો હવાલો આપીને આ હુમલાઓને યોગ્ય ઠેરવી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ઈરાન તરફથી આવનારા કોઈપણ સંભવિત જવાબી પગલાએ આખી દુનિયાના ધબકારા વધારી દીધા છે. હવે સૌની નજર એ વાત પર ટકેલી છે કે ઈરાનનું આગામી પગલું શું હશે અને શું આ જંગ હવે એક નવા મોરચે ફેલાવા જઈ રહી છે.
