નવસારીમાં માસૂમ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ખેલ: મીડ-ડે મિલમાં બીડીનું ઠૂઠું મળતા ખળભળાટ
શાળામાં મીડ-ડે મિલ એટલે કે મધ્યાહન ભોજનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગરીબ અને મધ્યમ વર્ગના બાળકોને પૌષ્ટિક આહાર મળી રહે અને તેમનું સ્વાસ્થ્ય જળવાય તે છે. પરંતુ જ્યારે આ ભોજન પોતે જ બાળકો માટે જોખમ બની જાય, ત્યારે સમગ્ર વ્યવસ્થા પર સવાલો ઉભા થવા સ્વાભાવિક છે. નવસારી જિલ્લાના ગણદેવી તાલુકાના મોરાલી ગામની પ્રાથમિક શાળામાં તાજેતરમાં બનેલી એક ઘટનાએ વાલીઓ અને શિક્ષણ વિભાગને હચમચાવી દીધા છે. શાળામાં પીરસવામાં આવેલા દાળ-ભાતમાં બીડીનું ઠૂઠું નીકળતા ખળભળાટ મચી ગયો છે.
શું હતી સમગ્ર ઘટના?
ઘટનાના દિવસે શાળામાં હંમેશની જેમ બાળકોને મધ્યાહન ભોજન પીરસવામાં આવ્યું હતું. નાના બાળકો જ્યારે ઉત્સાહથી જમી રહ્યા હતા, ત્યારે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓના થાળીમાં પીરસાયેલી દાળમાં અચાનક એક બીડીનું ઠૂઠું જોવા મળ્યું. દાળ જેવી પૌષ્ટિક વાનગીમાં આવી ગંદી વસ્તુ જોઈને શાળાના આચાર્ય અને શિક્ષકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા. જો કોઈ બાળકે અજાણતા આ ખોરાક ખાઈ લીધો હોત, તો તેના સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અસર પડી શકત. આચાર્યએ તાત્કાલિક આ બાબતની ગંભીર નોંધ લઈને ઉચ્ચ અધિકારીઓ અને મામલતદારને જાણ કરી હતી.
તંત્રની દોડધામ અને બાળકોનું સ્વાસ્થ્ય પરીક્ષણ
ઘટનાની જાણ થતાં જ મામલતદાર કચેરીના અધિકારીઓનો કાફલો મોરાલી ગામની પ્રાથમિક શાળાએ દોડી આવ્યો હતો. અધિકારીઓએ સ્થળ પર જઈને દૂષિત ખોરાકનું નિરીક્ષણ કર્યું અને સમગ્ર મામલાની તપાસ હાથ ધરી હતી. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, જે 70 થી વધુ બાળકોએ આ દૂષિત ભોજન લીધું હતું, તેમના સ્વાસ્થ્યની તપાસ કરવા માટે ડોક્ટરોની ટીમને બોલાવવામાં આવી હતી. સદભાગ્યે, બાળકોમાં કોઈ ગંભીર લક્ષણો જણાયા ન હતા, પરંતુ આ ઘટનાએ બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યેની લાપરવાહીનો કાળો ચહેરો ઉઘાડો કરી દીધો છે.
‘નાયક ફાઉન્ડેશન’ અને વારંવારના વિવાદો
આ સમગ્ર વિવાદના કેન્દ્રમાં ‘નાયક ફાઉન્ડેશન’ નામની સંસ્થા છે, જે આ શાળામાં બાળકો માટે ભોજન તૈયાર કરી મોકલે છે. તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે આ સંસ્થા અગાઉ પણ અનેક વખત વિવાદોમાં રહી ચૂકી છે. ભોજનની ગુણવત્તા, રસોડાની સ્વચ્છતા અને પીરસવામાં આવતી સામગ્રી બાબતે નાયક ફાઉન્ડેશન સામે અગાઉ ઘણી ફરિયાદો કરવામાં આવી છે. છતાં પણ, કોઈ મોટા પગલાં ભરવાને બદલે તેમને કામ સોંપતા રહેવું એ તંત્રની કામગીરી સામે શંકા પેદા કરે છે.
ભોજનમાં જીવજંતુઓ, કાંકરા કે અન્ય ગંદી વસ્તુઓ નીકળવી એ કોઈ સામાન્ય ભૂલ નથી, પરંતુ બાળકોના જીવન સાથે રમત છે. વારંવારની ફરિયાદો હોવા છતાં આ સંસ્થાને જ કેમ કામ આપવામાં આવે છે અને તેમની સામે કડક કાયદાકીય કાર્યવાહી કેમ કરવામાં આવતી નથી, તે એક મોટો પ્રશ્ન છે.
તંત્રનું ઉદાસીન વલણ અને જવાબદારીનો અભાવ
આ ઘટનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે મધ્યાહન ભોજન યોજનાનું અમલીકરણ કાગળ પર તો સારું દેખાય છે, પણ જમીની હકીકત કંઈક અલગ જ છે. શાળામાં ભોજન પહોંચાડતી સંસ્થાઓ પર દેખરેખ રાખનારા અધિકારીઓની જવાબદારી શું છે? શું માત્ર ફરિયાદ મળ્યા બાદ દોડધામ કરવી એ જ તંત્રનું કામ છે?
જ્યારે વાત બાળકોના ભવિષ્ય અને સ્વાસ્થ્યની હોય, ત્યારે કોઈ પણ પ્રકારની ઉદાસીનતા અક્ષમ્ય છે. નાયક ફાઉન્ડેશન જેવી સંસ્થાઓ, જેમને નફાખોરીમાં રસ હોય અને સ્વચ્છતામાં નહીં, તેમને કાળા યાદીમાં મૂકવા જોઈએ. જો તંત્ર આવી સંસ્થાઓ સામે કડક વલણ નહીં અપનાવે, તો આવી ઘટનાઓ વારંવાર બનતી રહેશે અને બાળકોના સ્વાસ્થ્ય સાથેના ચેડાં બંધ થશે નહીં.
