શું આપણે ડોક્ટરોની ગુણવત્તા સાથે સમાધાન કરી રહ્યા છીએ?” – NEET PG કટ-ઓફ મામલે સુપ્રીમ કોર્ટની લાલ આંખ
NEET PG 2025ની પરીક્ષા અત્યારે વિવાદોના વમળમાં છે. વિવાદનું કારણ એ નિર્ણય છે કે જેમાં કટ-ઓફ એટલો ઘટાડી દેવામાં આવ્યો છે કે -૪૦ (માઈનસ ચાલીસ) ગુણ મેળવનાર ઉમેદવાર પણ કાઉન્સેલિંગ માટે લાયક ઠર્યો છે. આ નિર્ણય સામે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી હતી, જેના જવાબમાં NBEMS એ પોતાની જવાબદારીમાંથી હાથ ઊંચા કરી દીધા છે.
NBEMSનું સોગંદનામું: ‘અમારું કામ માત્ર પરીક્ષા લેવાનું છે’
સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરેલા પોતાના સોગંદનામામાં NBEMS એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કટ-ઓફને શૂન્ય કે માઈનસ સુધી લઈ જવાના નિર્ણયમાં તેમની કોઈ ભૂમિકા નથી. બોર્ડની મુખ્ય દલીલો નીચે મુજબ છે:
-
અધિકાર ક્ષેત્રનો મામલો: NBEMS એ જણાવ્યું કે પાસિંગ કટ-ઓફ ઘટાડવો કે તેમાં ફેરફાર કરવો એ તેમના અધિકાર ક્ષેત્રમાં નથી. આ સંપૂર્ણપણે આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના આરોગ્ય સેવા મહાનિર્દેશાલય (DGHS) અને નેશનલ મેડિકલ કમિશન (NMC) નો નિર્ણય છે.
-
મર્યાદિત જવાબદારી: બોર્ડે કોર્ટને કહ્યું કે તેમની જવાબદારી માત્ર પરીક્ષા લેવી, પરિણામનું મૂલ્યાંકન કરવું અને ફાઈનલ મેરિટ લિસ્ટ તૈયાર કરીને NMC ને સોંપવા સુધી જ મર્યાદિત છે. તે પછી એડમિશન પ્રક્રિયા કે ધોરણોમાં છૂટછાટ આપવી એ મંત્રાલયનું કામ છે.
સુપ્રીમ કોર્ટની કડક ટિપ્પણી: ‘ધોરણો સાથે સમાધાન કેમ?’
સુપ્રીમ કોર્ટની કડક ટિપ્પણી: ‘ધોરણો સાથે સમાધાન કેમ?’આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ પીએસ નરસિમ્હા અને આલોક અરાધેની બેન્ચ કરી રહી છે. ૬ ફેબ્રુઆરીએ થયેલી સુનાવણીમાં કોર્ટે સરકારના આ પગલા પર ભારે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું હતું.
અદાલતે ‘હરિશરણ દેવગન વિરુદ્ધ ભારત સરકાર’ કેસમાં ટિપ્પણી કરતા પૂછ્યું હતું કે— “શું આપણે મેડિકલ શિક્ષણના ધોરણો સાથે સમાધાન કરી રહ્યા છીએ?” કોર્ટનું માનવું છે કે નિષ્ણાત ડોક્ટર બનવા માટે ન્યૂનતમ યોગ્યતા હોવી અનિવાર્ય છે. જો નકારાત્મક ગુણ મેળવનારા પણ ડોક્ટર બનશે, તો દર્દીઓના જીવ અને આરોગ્ય સેવાઓની ગુણવત્તાનું શું થશે?
વિવાદનું મૂળ કારણ: -૪૦ સ્કોર અને ઝીરો પર્સન્ટાઇલ
નીટ પીજી ૨૦૨૫ ના કાઉન્સેલિંગ પહેલા આરોગ્ય મંત્રાલયે કટ-ઓફ ઘટાડીને ‘ઝીરો’ અથવા તેનાથી નીચે કરી દીધો હતો. આનો અર્થ એ થયો કે જે વિદ્યાર્થીઓએ ખોટા જવાબોને કારણે માઈનસ ગુણ મેળવ્યા છે, તેઓ પણ પીજી બેઠક મેળવવા હકદાર બની ગયા.
સરકારે આ નિર્ણય પાછળ તર્ક આપ્યો હતો કે દર વર્ષે ક્લિનિકલ અને નોન-ક્લિનિકલ વિષયોની હજારો બેઠકો ખાલી રહી જાય છે. આ ખાલી બેઠકો ભરવા માટે કટ-ઓફ ઘટાડવામાં આવ્યો છે. પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બેઠકો ભરવાની લ્હાયમાં પ્રતિભા અને યોગ્યતાની અવગણના કરવી ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે.
હવે આગળ શું થશે?
સુપ્રીમ કોર્ટ અત્યારે બે મુખ્ય પાસાઓ પર વિચાર કરી રહી છે: ૧. શું મંત્રાલયનો આ નિર્ણય વિદ્યાર્થીઓના સમાનતાના અધિકારનું ઉલ્લંઘન છે? ૨. શું તબીબી વ્યવસાયમાં ‘મેરિટ’ (લાયકાત) ને નજરઅંદાજ કરી શકાય?
NBEMS ના જવાબ પછી હવે સૌની નજર આરોગ્ય મંત્રાલય અને NMC પર છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે તે શિક્ષણની ગુણવત્તા પર આંચ આવવા દેશે નહીં.
નીટ પીજીનો આ કેસ માત્ર એક પરીક્ષાનો નથી, પરંતુ દેશની મેડિકલ પોલિસીની કસોટી છે. એક તરફ ખાલી બેઠકો ભરવાનું દબાણ છે અને બીજી તરફ કુશળ ડોક્ટરોની જરૂરિયાત. હવે સુપ્રીમ કોર્ટનો અંતિમ નિર્ણય નક્કી કરશે કે ભારતમાં સ્પેશિયાલિસ્ટ ડોક્ટર બનવાનો માપદંડ ‘યોગ્યતા’ હશે કે માત્ર ‘બેઠકોની ઉપલબ્ધતા’.
