નેપાળના ભોટેકોશી નદીના વિનાશક પૂરમાં ભારતે ૧૦૮ નાગરિકોને બચાવ્યા, હજુ ૨૭૫ ભારતીયો અને ૧૨૮ ભારતીય મૂળના લોકો ગુમ: IAF નું મોટા પાયે રાહત મિશન
નેપાળના ઉત્તરીય ભોટેકોશી વિસ્તારમાં અચાનક આવેલ વિનાશક પૂર બાદ સર્જાયેલી માનવતાવાદી કટોકટીમાં ભારતે મદદનો હાથ લંબાવ્યો છે. ભારતે નેપાળ સરકારને બચાવ અને રાહત કામગીરીમાં સક્રિય સહયોગ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. અત્યાર સુધીમાં ૧૦૮ ભારતીય નાગરિકોને સુપરિણામી ઓપરેશન દ્વારા સુરક્ષિત રીતે રેસ્ક્યૂ કરી લેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે પહ પહોંચથી બહાર થયેલા આશરે ૫૦ ભારતીયો સાથે ફરી સંપર્ક સ્થાપિત થયો છે. જોકે, હજુ પણ ૨૭૫ થી વધુ ભારતીય નાગરિકો અને ૧૨૮ ભારતીય મૂળના લોકો ગુમ છે અથવા તેમનો કોઈ સંપર્ક થઈ શક્યો નથી.
ભોટેકોશી ક્ષેત્રમાં ભયાનક તારાજી અને સરહદી અસર
૨૬ ઓગસ્ટના રોજ ભોટેકોશી નદીમાં આવેલા પૂરને કારણે વ્યાપક પ્રમાણમાં જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. આ વિસ્તારના રસ્તાઓ, પુલો અને રહેણાંક વિસ્તારો સહિતના મહત્વપૂર્ણ માળખાકીય સુવિધાઓ તબાહ થઈ ગઈ છે. આ આપત્તિની અસર સરહદની બીજી તરફ આવેલા ચીની વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી છે. ચીની અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા બે દિવસમાં ૫૯૮ ભારતીય નાગરિકો ચીનથી નેપાળ સુરક્ષિત રીતે પહોંચ્યા છે, જ્યારે આશરે ૯૦૦ ભારતીયો ચીન તરફના વિસ્તારમાં સુરક્ષિત છે અને દૂતાવાસના સંપર્કમાં છે.
ઉચ્ચ રાજદ્વારી સંવાદ અને વૈશ્વિક સંકલન
આપત્તિની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ ૨૬ ઓગસ્ટના રોજ નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહ સાથે ફોન પર વાતચીત કરીને ઊંડી સંવેદના વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ભારત આ મુશ્કેલ સમયમાં નેપાળની સાથે મજબૂત રીતે ઊભું છે. ત્યારબાદ ૨૮ ઓગસ્ટે વિદેશ મંત્રી ડૉ. એસ. જયશંકરે પણ નેપાળના વિદેશ મંત્રી સાથે રાહત વ્યૂહરચના અંગે ચર્ચા કરી હતી.
પરિસ્થિતિ પર સતત નજર રાખવા માટે વિદેશ મંત્રાલયે નવી દિલ્હીમાં ૨૪ કલાક કાર્યરત રહે તેવો કંટ્રોલ રૂમ શરૂ કર્યો છે. આ સિવાય કાઠમંડુ અને બેઇજિંગ સ્થિત ભારતીય દૂતાવાસોએ પણ ૨૪/૭ હેલ્પલાઇન નંબર જાહેર કર્યા છે જેથી અસરગ્રસ્તોની વિગતો મેળવીને બચાવ કામગીરી ઝડપી બનાવી શકાય.
ભારતીય વાયુસેનાનું ‘મિશન રાહત’
ભારતીય વાયુસેના (IAF) ના વિમાનો સતત સામગ્રી પહોંચાડી રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં ત્રણ ફ્લાઇટ્સ દ્વારા આશરે ૫૭.૫ ટનથી વધુ રાહત સામગ્રી કાઠમંડુ પહોંચાડવામાં આવી છે:
૨૬ ઓગસ્ટ: C-130J હર્ક્યુલસ વિમાને ૧૦ ટન સામગ્રી પહોંચાડી, જેમાં કામચલાઉ તંબુઓ, ધાબળા, સ્વચ્છતા કીટ, સૌર લેમ્પ અને દવાઓ સામેલ હતી.
૨૭ ઓગસ્ટ: C-17 ગ્લોબમાસ્ટરે ૩૭.૫ ટન સામગ્રી મોકલી, જેમાં જનરેટર, વોટર પંપ, કિચન સેટ અને ૮ ટન દવાઓનો સમાવેશ થતો હતો.
૨૮ ઓગસ્ટ: C-130J હર્ક્યુલસે ટેકનિકલ સાધનો, રાશન, પાઇપલાઇન શુદ્ધિકરણ ગોળીઓ અને ૧૦ ટન વધારાનો પુરવઠો પહોંચાડ્યો.
સૈન્યની વિશિષ્ટ ટનલ બચાવ ટીમ અને ફોરેન્સિક સહાય
પૂરના કારણે સુરંગો અને કાટમાળમાં ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા માટે ભારતીય સેનાની ખાસ ટનલ બચાવ ટીમ નેપાળમાં તહેનાત કરવામાં આવી છે. ૨૯ ઓગસ્ટના રોજ યોજાયેલી વિશેષ ફ્લાઇટ દ્વારા ૧૩ સભ્યોની તકનીકી સેના ટીમ પોર્ટેબલ મશીનરી સાથે પહોંચી છે જે ગ્રાઉન્ડ એસેસમેન્ટના આધારે શોધખોળ હાથ ધરશે.
આ ઉપરાંત, મૃતકોની સન્માનજનક ઓળખ માટે ભારતે ૬ ફોરેન્સિક ટીમો ધરાવતી ૧૯ સભ્યોની ટુકડી મોકલવાની ઓફર કરી છે. આ નિષ્ણાતો DNA નમૂનાઓના પૃથ્થકરણ દ્વારા માનવ અવશેષોની ઓળખ કરવામાં સ્થાનિક પ્રશાસનને મદદ કરશે.
કનેક્ટિવિટી માટે બેલી બ્રિજ રવાના
રસ્તાઓ અને પૂલો ધોવાઈ જતાં તૂટી ગયેલા પરિવહન સંપર્કને ઝડપથી પુનઃસ્થાપિત કરવા માટે ભારતે ‘બેલી બ્રિજ’ (Baily Bridges) અને તેને સ્થાપિત કરનારી એન્જિનિયરિંગ ટીમો પણ નેપાળ મોકલી આપી છે, જેથી રાહત સામગ્રી છેવાડાના વિસ્તારો સુધી પહોંચાડી શકાય.
