નવી કર વ્યવસ્થામાં ₹૧૨.૭૫ લાખ સુધીની આવક પર ટેક્સ ‘શૂન્ય’; નોકરીયાતો માટે કયો વિકલ્પ છે બેસ્ટ?
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (FY 2025-26) માટે આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરવાની વહીવટી તૈયારીઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે. આવકવેરા વિભાગ દ્વારા તમામ રિટર્ન ફાઇલિંગ ફર્મ્સ અને પોર્ટલ્સને જરૂરી માર્ગદર્શિકા જારી કરવામાં આવી છે, જેના પગલે કરદાતાઓએ પોતાના નાણાકીય વ્યવહારોની વિગતો અને રોકાણના દસ્તાવેજો એકત્રિત કરવાનું શરૂ કરી દીધું છે. વર્તમાન સમયમાં નોકરીયાત વર્ગ માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે ટેક્સ બચાવવા માટે કયો વિકલ્પ પસંદ કરવો—જૂની કર પ્રણાલી (Old Tax Regime) કે નવી કર પ્રણાલી (New Tax Regime)? સરકારે નવી કર વ્યવસ્થાને વધુ આકર્ષક બનાવીને મધ્યમ અને ઉચ્ચ મધ્યમ વર્ગને મોટી રાહત આપી છે. ખાસ કરીને જેમનો પગાર વાર્ષિક ₹૧૨.૭૫ લાખથી વધુ છે, તેમના માટે નવી સિસ્ટમ ગણિતની દૃષ્ટિએ ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થઈ રહી છે.
બજેટમાં થયેલા ફેરફારો બાદ ભારતમાં ઇન્કમ ટેક્સ ફાઇલિંગનું માળખું ઘણું બદલાઈ ગયું છે. સરકારનું મુખ્ય ધ્યાન ટેક્સ પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવાનું અને કરદાતાઓના હાથમાં વધુ લિક્વિડિટી (રોકડ નાણાં) રાખવાનું છે. નવી કર પ્રણાલી હેઠળ સરકારે ટેક્સ સ્લેબને એવી રીતે ગોઠવ્યા છે કે ₹૧૨ લાખ સુધીની વાર્ષિક આવક પરનો ટેક્સ ટેકનિકલી શૂન્ય થઈ જાય છે. આ ઉપરાંત, નોકરીયાત વર્ગને મળતા ₹૭૫,૦૦૦ ના સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન (પ્રમાણભૂત કપાત) ને ઉમેરતા, હવે નવી વ્યવસ્થામાં ₹૧૨.૭૫ લાખ સુધીની વાર્ષિક આવક ધરાવતા લોકોએ એક પણ રૂપિયો ટેક્સ ચૂકવવો પડતો નથી. પરંતુ, જો તમારો પગાર આ મર્યાદાથી વધુ એટલે કે ₹૧૫ લાખથી ₹૨૫ લાખની વચ્ચે હોય, તો બંને સિસ્ટમમાં ટેક્સની ગણતરી કેવી રીતે બદલાય છે અને ક્યાં વધુ બચત થાય છે, તે સમજવું ખૂબ જ રસપ્રદ છે.
જૂની અને નવી કર પ્રણાલીના ટેક્સ સ્લેબ વચ્ચેનો તફાવત
જૂની કર પ્રણાલીમાં ₹૨.૫ લાખ સુધીની આવક ટેક્સ મુક્ત છે. ત્યારબાદ ₹૨.૫ થી ૫ લાખ સુધી ૫ ટકા, ૫ થી ૧૦ લાખ સુધી ૨૦ ટકા અને ₹૧૦ લાખથી વધુની આવક પર સીધો ૩૦ ટકા ટેક્સ લાગે છે. જૂની સિસ્ટમનો મોટો ફાયદો એ છે કે તેમાં કરદાતાઓ કલમ 80C હેઠળ ₹૧.૫ લાખ સુધીના રોકાણ (LIC, PPF, ટ્યુશન ફી), કલમ 80D હેઠળ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ અને હોમ લોનના વ્યાજ તેમજ HRA (ઘર ભાડું ભથ્થું) નો ક્લેમ કરીને પોતાની કરપાત્ર આવક ઘટાડી શકે છે. આ સિસ્ટમમાં સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન ₹૫૦,૦૦૦ છે.
તેની સરખામણીમાં નવી કર પ્રણાલીના સ્લેબ ઘણા હળવા છે. અહીં ₹૪ લાખ સુધી શૂન્ય ટેક્સ છે. ત્યારબાદ ₹૪ થી ૮ લાખ પર ૫ ટકા, ૮ થી ૧૨ લાખ પર ૧૦ ટકા, ૧૨ થી ૧૬ લાખ પર ૧૫ ટકા, ૧૬ થી ૨૦ લાખ પર ૨૦ ટકા, ૨૦ થી ૨૪ લાખ પર ૨૫ ટકા અને ₹૨૪ લાખથી વધુની આવક પર ૩૦ ટકા ટેક્સ લાગે છે. નવી સિસ્ટમમાં ₹૭૫,૦૦૦ નું ઊંચું સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન મળે છે પરંતુ મોટાભાગની મુક્તિઓ અને કપાતો (જેમ કે 80C, HRA) મળતી નથી. જોકે, નવી સિસ્ટમમાં પણ એનપીએસ (NPS) માં એમ્પ્લોયરનું યોગદાન અને ભાડે આપેલી પ્રોપર્ટી પરની હોમ લોનનું વ્યાજ જેવી મર્યાદિત કપાતોનો લાભ હજુ પણ ચાલુ રાખવામાં આવ્યો છે.
₹૧૫ લાખના પગાર પર ટેક્સનું ગણિત
જો કોઈ કરદાતાની વાર્ષિક આવક ₹૧૫ લાખ (૧.૫ મિલિયન) હોય, તો જૂની કર વ્યવસ્થા અનુસાર કોઈપણ રોકાણ આધારિત કપાતનો દાવો કર્યા પહેલાં તેમની અંદાજિત કર જવાબદારી ₹૨,૫૭,૪૦૦ જેટલી મોટી રકમ થાય છે. તેની સામે, જો તે જ વ્યક્તિ નવી કર પ્રણાલી પસંદ કરે છે, તો હળવા સ્લેબ અને ₹૭૫,૦૦૦ ના સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શનના કારણે તેની કર જવાબદારી ઘટીને માત્ર ₹૯૭,૫૦૦ થઈ જાય છે. આનો સીધો અર્થ એ થયો કે ₹૧૫ લાખની આવક ધરાવતો મધ્યમ વર્ગીય કર્મચારી નવી વ્યવસ્થા અપનાવીને પોતાના પરિવાર માટે વાર્ષિક આશરે ₹૧,૫૯,૯૦૦ ની બહુ મોટી કર બચત કરી શકે છે.
₹૨૫ લાખના પગાર પર ટેક્સની સ્થિતિ
તેવી જ રીતે, જો કોઈ ઉચ્ચ વ્યાવસાયિક કે સિનિયર એક્ઝિક્યુટિવનો વાર્ષિક પગાર ₹૨૫ લાખ (૨.૫ મિલિયન) હોય, તો જૂની ટેક્સ સિસ્ટમ હેઠળ કપાત વગર તેમની કુલ કર જવાબદારી ₹૫,૬૯,૪૦૦ બને છે. તેની તુલનામાં નવી કર વ્યવસ્થા હેઠળ આ ટેક્સનું ભારણ સીધું ઘટીને ₹૩,૧૯,૮૦૦ થઈ જાય છે. આમ, ઉચ્ચ આવક ધરાવતા વર્ગ માટે નવી ટેક્સ સિસ્ટમ આશરે ₹૨,૪૯,૬૦૦ (લગભગ અઢી લાખ રૂપિયા) ની ચોખ્ખી નાણાકીય બચત કરાવી આપે છે.
નાણાકીય નિષ્ણાતોના મતે, જો કોઈ વ્યક્તિ જૂની સિસ્ટમમાં હોમ લોન, હાઉસ રેન્ટ અને 80C ના રોકાણોના મોટા ક્લેમ ન કરતી હોય, તો તેના માટે નવી ટેક્સ સિસ્ટમ જ સર્વોત્તમ અને આર્થિક રીતે સૌથી વધુ ફાયદાકારક વિકલ્પ સાબિત થઈ રહી છે.
